Khám phá con đường giải thoát khỏi phiền muộn qua việc nuôi dưỡng tâm từ ái và lòng bao dung, học cách đón nhận và sẻ chia niềm vui với mọi người. Để tìm hiểu sâu hơn về cách đạt đến sự an lạc, hãy ghé thăm Chiasedaophat.
Đức Phật từng dạy tại Tịnh xá Kỳ-Đà, khu vườn của ông Cấp Cô Độc ở nước Xá-Vệ rằng: “Này các Tỳ-kheo, không có pháp nào đưa đến sự hoại diệt mau chóng bằng tâm ganh ghét, đố kỵ trong việc tu hành phạm hạnh. Vì vậy, các Tỳ-kheo, hãy tu tập tâm từ, thân hành từ, khẩu hành từ, ý hành từ. Hãy học điều này!”
Các vị Tỳ-kheo sau khi nghe lời Phật dạy, đều vui vẻ và thực hành theo. (Trích Kinh Tăng Nhất A-Hàm, tập 1, phẩm Nhập Đạo).
Thay vì buồn phiền, đố kỵ hay hơn thua, việc tu tập thân, khẩu, ý bằng tâm từ và nhẫn nại, cùng với việc đón nhận, tán thán, kính trọng và ngưỡng mộ thành công của người khác sẽ giúp tâm ta luôn bình thản.
Thiền định và sự tự tại khi nhận thức về vô thường
Khái niệm “từ nhẫn” bao gồm cả lòng từ bi và sự nhẫn nại. Lòng từ ái là sự cho đi niềm vui, xuất phát từ “vô duyên đại từ” – không chỉ mang lại hạnh phúc cho những người thân yêu, mà còn cho cả những người gây nghịch cảnh, mà ta vẫn không giận hờn, luôn che chở và yêu thương họ. Niềm vui của họ cũng là niềm vui của ta, nỗi buồn của họ cũng là nỗi buồn của ta. Sự bao dung này còn vượt lên trên mọi phân biệt về đẳng cấp hay chủng loại.
“Đại bi” là sự diệt trừ khổ não, thể hiện qua “đồng thể đại bi” – xem nỗi khổ của chúng sinh như chính nỗi khổ của mình, “thương người như thể thương thân”, mở rộng ra cho tất cả mọi người, mọi loài, dù có duyên hay không có duyên.
Sự nhẫn nại là khả năng đối diện với những xung đột nội tâm và những nghịch cảnh, thử thách từ bên ngoài. Chính những điều này lại là nguồn dinh dưỡng, động lực và bài học quý giá giúp ta trưởng thành nhanh chóng.
Những người thực hành “từ nhẫn” trong thân, khẩu và ý luôn có giấc ngủ an lành, sống vui vẻ trong mọi hoàn cảnh. Họ được mọi người yêu mến, tâm sân hận dần tan biến. Khi còn sống, họ an lạc, khi qua đời sẽ được vãng sinh về cõi an lành.
Khi cảm thấy bất mãn, hãy nghĩ đến những người kém may mắn hơn, những người bệnh tật để thấy hạnh phúc của bản thân.
Đối diện với nghịch cảnh và nuôi dưỡng tâm từ
Vậy, khi đối mặt với những tình huống không như ý, chúng ta nên làm gì?
Khi nghe những lời nói không hay, hãy thử quán chiếu về những điểm tốt đẹp, dễ thương nơi chính bản thân người nói. Có thể lời nói của họ không dễ nghe, nhưng tấm lòng và ý định của họ không hề xấu xa, thậm chí họ rất tốt bụng. Nếu cả thân và khẩu của họ đều không dễ thương, hãy hướng sự quán chiếu vào tâm ý họ, nhận ra rằng họ không hề có ác ý.
Thay vì chìm đắm trong buồn bực, phiền não, đố kỵ hay hơn thua, chúng ta hãy tu tập thân, khẩu, ý bằng tâm từ và nhẫn nại. Việc đón nhận, tán thán, kính trọng và ngưỡng mộ thành công của người khác sẽ giúp tâm ta trở nên bình thản. Khi học hỏi từ những điều tốt đẹp của người khác, ta có thể phấn đấu vươn lên mà không hề sinh tâm căm ghét. Sự đố kỵ chỉ làm tâm hồn thêm vẩn đục, nhỏ bé, thậm chí có thể dẫn đến những hành động xấu xa mà chính bản thân cũng không ngờ tới.
Một cách nhìn khác là ta có thể tự nhủ: “Người đó không có ác ý, có lẽ họ chỉ đang vụng về thôi.” Hoặc: “Họ đang phải chịu đựng quá nhiều nỗi khổ nên không kiểm soát được hành vi, khiến những lời nói và việc làm của họ trở nên không dễ thương.”
Cuộc đời này thật ngắn ngủi, sống hôm nay đâu ai biết ngày mai sẽ ra sao. Thay vì giữ mãi sự hờn giận, hãy cố gắng sống sao cho thật ý nghĩa.
Là người con Phật, việc giữ gìn thân, khẩu, ý bằng tâm từ nhẫn sẽ giúp ta an nhiên, tự tại trong mọi hoàn cảnh.
An nhiên tự tại, thong dong giữa cuộc đời
Hãy tập ghi nhớ những điểm tốt của người khác thay vì mãi khắc sâu lỗi lầm của họ, để rồi ôm mãi trái tim oán giận và đau khổ. Việc ghi nhớ những điều tốt đẹp ở người khác giúp ta luôn tràn đầy lòng biết ơn. Phải chăng, khi làm được điều này, ta sẽ trở thành người hạnh phúc nhất thế gian? Vậy tại sao chúng ta không lưu giữ những điều tốt đẹp ấy? Hãy học cách tha thứ. Càng tha thứ, ta càng cảm thấy nhẹ nhõm, hạnh phúc và trở nên dễ thương hơn.
Khi cảm thấy bất mãn, hãy nghĩ đến những người kém may mắn hơn. So với những người đang đau bệnh, hạnh phúc của chúng ta là được sống khỏe mạnh. So với những người đã khuất, hạnh phúc của chúng ta là vẫn còn được hiện hữu trên cõi đời này. Hãy luôn nhìn xuống để cảm nhận và trân quý những gì mình đang có.
Khi cảm thấy không vui, hãy tự hỏi: “Nếu ngày mai mình không còn cơ hội sống nữa, thì việc so đo, hơn thua, hờn giận hay trách móc có còn ý nghĩa gì không? Mình sẽ chọn sống vui vẻ hay dằn vặt?” Suy nghĩ kỹ về điều này sẽ giúp ta không còn buồn phiền nữa.
Khi cảm thấy tức giận, hãy tự hỏi liệu có đáng để bản thân phải khổ tâm vì một người không xứng đáng hay không.
Nếu thấy người yêu của mình đang trò chuyện vui vẻ với người khác, thay vì nổi cơn ghen tuông, hãy bình tĩnh uống một ngụm nước, chuẩn bị một món ăn ngon để tự thưởng thức, hoặc đến tiệm làm tóc để thay đổi kiểu dáng cho bản thân. Hãy làm những điều mình thích, biết cách tận hưởng cuộc sống: ăn ngon, ngủ ngon và sử dụng tiền bạc một cách khôn ngoan.
“Quá khứ, tương lai và hiện tại,
Không có sự kiện nào tồn tại,
Khiến một người hoàn toàn bị chê bai,
Hay một người hoàn toàn được ca ngợi.”
(Trích Kinh Pháp Cú, phẩm Phẫn Nộ)
Lời nói có thể mang lại tai họa, sự so đo quá nhiều sẽ gây tổn hại tinh thần, hại mình và khổ người, dẫn đến kết cục không tốt đẹp cho cả hai bên.
Đối diện với lời khen chê
Dù bạn sống trong bất kỳ thời đại hay xã hội nào, dù bạn sống tốt đến đâu, luôn sẽ có người khen và người chê. Ngay cả khi bạn đạt được thành công lớn, người ta vẫn sẽ đưa ra những nhận xét và đánh giá. Đúng – sai, phải – trái, tốt – xấu là những cặp phạm trù đối lập, phụ thuộc vào góc nhìn, lập trường, hoàn cảnh và nhận thức của mỗi người, do đó sẽ có sự khác biệt. Giống như hoa có trăm dáng, nghìn kiểu nhưng vẫn khoe sắc, tỏa hương làm đẹp cho đời mà không hề e ngại. Sống trong đời, mỗi người mỗi phong cách là điều hết sức bình thường. Vậy tại sao chúng ta không nâng đỡ, dìu dắt nhau mà lại hạ thấp người khác? Nếu cảm thấy điều gì đó xứng đáng, hãy trân trọng và gìn giữ. Việc lay động được lòng người hay kiểm soát lời nói của thiên hạ là điều không hề dễ dàng. Thay vì cứ mãi nhìn vào lỗi lầm của người khác và cố gắng sửa chữa họ, hãy tập trung vào việc hoàn thiện bản thân mình trước. Lấy Ngũ Giới làm chuẩn mực, làm kim chỉ nam cho lý tưởng sống của mình.
“Bệnh từ miệng vào, họa cũng từ miệng mà ra.” Sự so đo, tính toán quá nhiều sẽ gây tổn hại tinh thần, vừa làm khổ mình lại vừa làm khổ người khác, dẫn đến kết quả không tốt đẹp cho cả hai, đồng thời hao tổn tâm sức. Vì vậy, là người con Phật, hãy khéo léo giữ gìn thân, khẩu, ý bằng tâm từ nhẫn. Khi làm được điều này, dù ở đâu, dù gặp bất cứ hoàn cảnh nào, bạn cũng sẽ luôn cảm thấy an nhiên và tự tại.
Chuyên mục Đạo phật còn nhiều bài viết sâu sắc khác về cách nuôi dưỡng tâm hồn và tìm kiếm sự an lạc trong cuộc sống.
