Việc xác định đâu là duyên nợ thực sự trong mối quan hệ, đặc biệt khi trải qua những lần chia tay rồi lại tái hợp, là một câu hỏi muôn thuở. Liệu sự gắn bó mãnh liệt đó đến từ định mệnh hay chỉ là sự chi phối của cảm xúc cá nhân, đòi hỏi sự thấu suốt sâu sắc về bản chất các mối tương quan. Chiasedaophat mời bạn cùng khám phá những góc nhìn mới mẻ về vấn đề này.
Câu hỏi:
Tôi là phụ nữ, đã ly hôn và có một con. Tôi băn khoăn làm sao để nhận biết được duyên nợ thực sự với một người. Chẳng hạn, khi yêu một người và cứ chia tay rồi lại quay lại nhiều lần, làm sao để biết đó là do duyên nợ hay do bản thân chưa đủ mạnh mẽ, chưa kiểm soát tốt cảm xúc và chưa tu tập tinh tấn? Liệu khi tu tập tốt hơn, nhận ra vấn đề không nghiêm trọng đến mức phải chia tay, rồi muốn quay lại để sửa chữa có phải là một dấu hiệu của duyên nợ?
Ảnh minh họa.
Quan điểm về duyên nợ trong mối quan hệ
Câu hỏi của bạn đã chứa đựng một phần câu trả lời. Cuộc sống vốn là một chuỗi tương quan và tương duyên. Không có sự vật, hiện tượng nào tồn tại độc lập. Một bông hoa cần có đất, nước, hạt giống, ánh sáng và sự chăm sóc của người làm vườn mới có thể nở rộ. Tương tự, con người chúng ta cũng được hình thành từ nhiều yếu tố kết hợp như cha mẹ, môi trường sống, dinh dưỡng, và các mối quan hệ xã hội.
Hạnh phúc và khổ đau cũng vậy, chúng đều là kết quả của nhiều yếu tố tương tác. Theo cách nói dân gian, những gì mang lại cho ta niềm vui và sự gắn kết được gọi là “duyên”, còn những gì gây ra phiền muộn và khổ đau là “nợ”. Trong giáo lý của Đức Phật, điều này được gọi là “tương quan tương duyên” hay “tương tức”. Khi ta yêu thương một người, ta cảm nhận đó là “duyên”. Nhưng khi tình yêu không được vun đắp đúng cách dẫn đến khổ đau, ta lại cho rằng đó là “nợ”. Điều này có vẻ mâu thuẫn, bởi lẽ ta thường lựa chọn người mình thương để gắn bó, chứ không phải người mình ghét.
Nếu chúng ta nhìn sâu vào nguồn gốc của khổ đau và hạnh phúc, ta sẽ nhận ra nguyên nhân sâu xa của chúng. Khi hiểu rõ gốc rễ vấn đề, ta có thể chủ động vun bồi hạnh phúc cho mình mà không còn đổ lỗi cho “duyên nợ”. Thậm chí, khuynh hướng đổ lỗi cũng có thể là một tập khí cần được chuyển hóa. Trong các mối quan hệ, khi đối mặt với giận hờn và khổ đau, ta thường có xu hướng nghĩ rằng người kia đã sai, đã gây ra lỗi lầm. Điều này làm cản trở sự giao tiếp và khiến mâu thuẫn ngày càng leo thang.
Chúng ta cần nhìn nhận lại xem liệu bản thân có đóng góp vào nỗi khổ và cơn giận của đối phương hay không. Có thể ta chưa đủ sự cảm thông, chưa chia sẻ đủ niềm vui, hay chưa vun bồi những hạt giống tốt đẹp trong họ, mà chỉ tập trung vào việc than phiền và trách móc. Hoặc có thể, bản thân ta còn mang những tập khí như nóng nảy, dễ bực bội, khó tha thứ, chưa thực hành “ái ngữ” (lời nói ái ngữ) hay hành xử khéo léo.
Khổ đau hay hạnh phúc đều có tính “hữu cơ”, nghĩa là có thể chuyển hóa được. Hạnh phúc nếu không được gìn giữ cẩn thận có thể phai nhạt. Ngược lại, khổ đau nếu được tu tập chuyển hóa sẽ dẫn đến sự thấu hiểu và yêu thương sâu sắc hơn, từ đó mang lại hạnh phúc. Vì vậy, khổ đau hay hạnh phúc phần lớn là do chính chúng ta quyết định. Việc đổ lỗi cho người khác, hoàn cảnh hay môi trường chỉ là biểu hiện của tập khí. Thực hành tâm linh là việc quay về nhìn nhận và chuyển hóa chính mình.
Có thể chúng ta chưa đủ trân trọng những gì đang có, bao gồm cả người thương của mình. Chúng ta thường tìm kiếm những gì mình chưa có, nhưng khi đạt được rồi lại không biết trân quý, để rồi khi mất đi mới cảm thấy tiếc nuối. Nếu không thay đổi những tập khí này, dù có kết đôi với bao nhiêu người đi nữa, ta vẫn có thể chìm trong khổ đau.
Do đó, việc thực hành là luôn quay về với giây phút hiện tại, nhận diện và trân quý những gì đang có để vun bồi hạnh phúc. Đồng thời, chúng ta cần chuyển hóa những tập khí tiêu cực trong bản thân. Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn và thực hành để có một đời sống an lạc và hạnh phúc hơn, có thể tham khảo các tài liệu như cuốn sách “Sống chung an lạc” hoặc “Thương yêu theo phương pháp Bụt dạy”.
Hy vọng những chia sẻ này giúp bạn tháo gỡ những băn khoăn về duyên nợ và mối quan hệ. Để khám phá thêm về cách vun bồi hạnh phúc và chuyển hóa khổ đau trong đời sống, mời bạn tìm hiểu sâu hơn trong chuyên mục Đạo phật.
