Hành trình xuất gia của tuổi trẻ ẩn chứa cả những thuận lợi hiếm hoi lẫn những khó khăn, thiếu thốn không nhỏ, những thử thách trong mối quan hệ với thầy, với bạn đồng tu hay áp lực từ gia đình. Khám phá những lời khuyên quý báu và kinh nghiệm từ các bậc tiền bối để vượt qua giai đoạn đầu đầy thử thách này tại chiasedaophat.com.
Này các vị xuất gia trẻ, hãy lắng nghe. Dù có thể các bạn đang được tu học trong một môi trường thuận lợi, với sự yêu thương, tin tưởng của thầy, sự khuyến khích từ bạn đồng tu và cơ hội thực tập hằng ngày, nhưng số lượng người may mắn đó còn rất ít. Có lẽ bạn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thậm chí cả những thiếu thốn về vật chất. Tôi hiểu điều đó, vì tôi đã từng trải qua.
Thiền sư Thích Nhất Hạnh
Những Thách Thức Trong Môi Trường Tu Tập
Cuộc sống xuất gia, dù ở chùa hay học viện, cũng tiềm ẩn những khó khăn tương tự như trong đời sống gia đình. Mối quan hệ với thầy có thể gặp trục trặc, dẫn đến sự khổ đau cho cả hai. Có thể bạn cảm thấy thầy không thương, không thấu hiểu, trong khi thầy lại cho rằng bạn thiếu trách nhiệm hoặc không vâng lời. Giao tiếp trở nên khó khăn, gây bất hạnh cho cả hai phía. Bạn có thể cảm thấy lịch trình tu học quá tải, không đủ thời gian cho việc học hỏi và thực hành tâm linh. Ngay cả thầy của bạn cũng có thể đối mặt với tình trạng tương tự. Mong muốn được gửi vào nội trú tại một Viện Phật Học để chuyên tâm tu tập có thể khó thực hiện do chùa thiếu người.
Sự phản đối từ gia đình cũng là một rào cản. Cha mẹ có thể cho rằng việc bạn xuất gia là bỏ bê trách nhiệm với gia đình, gây nên nỗi khổ tâm lớn. Trong khi người khác nhận được sự ủng hộ tinh thần từ gia đình, bạn lại không. Mối quan hệ với các vị sư huynh, sư tỷ, hay sư đệ cũng có thể nảy sinh vấn đề. Bạn có thể cảm thấy họ không hiểu, nói lời nặng nề, kỳ thị, hoặc mách lẻo những khuyết điểm của bạn với thầy, khiến thầy không còn thương bạn. Những vấn đề này về bản chất không khác gì những xung đột ngoài đời. Sự khổ đau của bạn không chỉ là thiệt thòi cho bản thân, mà còn ảnh hưởng đến tôi và toàn thể tăng thân. Nếu bạn không thể chuyển hóa nỗi khổ của mình, làm sao có thể đi trọn con đường tu học?
Xuất gia, sống trong chùa hay trong học viện, chúng ta cũng có thể có những khó khăn như sống trong gia đình. Nếu trong đời sống gia đình, ta có thể có vấn đề với cha mẹ hay anh chị em, thì sống trong chùa cũng thế.
Đôi khi, bạn có thể nảy sinh ý định rời bỏ tăng thân, tìm một nơi tu tập riêng, tự lo liệu tài chính để theo đuổi việc học. Bạn có thể nghĩ rằng việc học Phật pháp và sinh hoạt với tăng đoàn có thể thực hiện sau, ưu tiên việc trau dồi thế học để đạt được trình độ văn hóa cao, có bằng cấp để được mọi người tin tưởng khi nghiên cứu Phật pháp. Tuy nhiên, những suy nghĩ này có thể gây bất an, khiến bạn không thể an trú trong hiện tại và tiềm ẩn nguy cơ kéo bạn ra khỏi con đường tu tập.
Tìm Lối Thoát Khỏi Khó Khăn
Nếu bạn đang đối mặt với hoàn cảnh khó khăn, tôi khuyên bạn đừng vội rời bỏ môi trường hiện tại. Đừng chạy theo tâm lý “đứng núi này trông núi nọ”. Có thể bạn mơ ước được vào nội trú Viện Phật Học, nhưng cũng có người ở nội trú lại mong muốn được sống ở chùa ngoài. Nếu chưa tìm được giải pháp phù hợp, hãy tìm đến một vị thiện tri thức đáng tin cậy – một vị thầy hay sư cô có tuệ giác, đức độ và sự an lạc. Hãy chia sẻ hết những tâm tư và hoàn cảnh của bạn. Vị ấy sẽ chỉ dẫn cho bạn con đường cần đi. Nếu bạn tìm đến tôi, tôi sẽ khuyên bạn tập trung thiết lập lại sự giao tiếp với thầy và huynh đệ càng sớm càng tốt, bằng cách thực tập lắng nghe sâu sắc (đế thính) và sử dụng ngôn từ ái ngữ (ái ngữ).
Phải tập theo dõi hơi thở để giữ sự bình tĩnh trong lúc nghe, để tiếp thu được những điều mình nghe, dù những điều đang nghe không phù hợp với nhận thức sẵn có của em về sự thật.
Hãy học cách lắng nghe một cách chăm chú, tĩnh lặng, không thành kiến, tránh biểu hiện nóng nảy, phán xét hay phản ứng tiêu cực. Những biểu hiện này, dù qua nét mặt, ánh mắt, hơi thở hay cử chỉ, đều có thể khiến người đối diện mất đi hứng thú chia sẻ. Hãy tập theo dõi hơi thở để giữ bình tĩnh khi lắng nghe, tiếp nhận những điều được nghe, ngay cả khi chúng không phù hợp với quan điểm của bạn. Hãy áp dụng cách lắng nghe này với thầy và huynh đệ. Sau khoảng một tháng, sự giao tiếp sẽ được phục hồi. Khi bạn nói, hãy dùng ngôn từ ái ngữ, thể hiện sự bình tĩnh và trình bày sự thật, thay vì bộc lộ sự bực dọc hay bất bình. Tuyệt đối tránh trách móc. Hãy chỉ nói về những khó khăn, nỗi khổ của bạn và cầu xin sự giúp đỡ. Thực tập đế thính và ái ngữ chính là nội dung của giới thứ tư trong ngũ giới.
Việc thực hành giới này sẽ giúp bạn chuyển hóa tình hình, thuyết phục thầy và huynh đệ cùng chung tay cải thiện môi trường tu học, biến nó thành nơi thuận lợi hơn cho lý tưởng của người xuất gia. Ngay cả trong các Viện Phật Học, đôi khi cũng có thể xảy ra hiện tượng chống đối, bè phái, chia rẽ và kỳ thị.
Đau khổ cần thiết cho tuệ giác nếu ta biết quán chiếu nó, nhìn sâu vào bản chất nó, để tìm lối ra. Vì vậy đau khổ là một thánh đế, nghĩa là một sự thật linh thiêng. Nhưng nếu ta tự để đắm chìm trong khổ đau mà không thấy được bản chất và con đường thoát khổ, thì đau khổ không còn là một thánh đế nữa.
Nếu bạn là tăng sinh hay giáo thọ trẻ tại một Viện Phật Học, bạn cũng cần thực hành tương tự để dần dần chuyển hóa Viện Phật Học thành một môi trường thực sự thuận lợi cho lý tưởng xuất gia. Tôi tin rằng các vị sư trưởng và giáo thọ cũng đang trăn trở với vấn đề này, mong muốn tạo dựng một môi trường tu học tốt đẹp hơn, mang lại hạnh phúc cho tất cả mọi người. Hạnh phúc của bạn vô cùng quan trọng đối với tôi và mọi người. Vì vậy, bạn không có quyền tiếp tục chìm đắm trong khổ đau. Đau khổ có thể là chất liệu cho tuệ giác nếu chúng ta biết quán chiếu, nhìn sâu vào bản chất của nó để tìm ra con đường thoát ly. Đó là lý do tại sao đau khổ được xem là một thánh đế – một sự thật thiêng liêng. Tuy nhiên, nếu chúng ta để mình bị nhấn chìm trong khổ đau mà không nhận thức được bản chất và con đường giải thoát, thì nó sẽ không còn là thánh đế nữa.
Trích từ sách: Bước Tới Thảnh Thơi – Giới Luật Và Uy Nghi Của Các Vị Sa Di
Những chia sẻ trên đây chỉ là một phần nhỏ trong hành trình tu tập của người trẻ. Để có cái nhìn sâu sắc hơn và tìm hiểu thêm về con đường tâm linh, bạn đọc có thể khám phá thêm các bài viết trong chuyên mục Đạo phật.
