Khánh Hòa không chỉ nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ mà còn ẩn chứa những di sản tâm linh quý báu. Tại Ninh Hòa, một ngôi chùa cổ đã đứng vững qua năm tháng, minh chứng cho lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất này, đồng thời là nơi an lạc cho bao tâm hồn tìm về. Khám phá hành trình khai sơn và những câu chuyện về bậc tiền nhân đã dày công xây dựng nên Chia sẻ Đạo Phật tại nơi đây.
## Chùa Thiền Sơn (Lỗ Mây): Dấu ấn lịch sử và tâm linh tại Khánh Hòa
Tọa lạc dưới chân Hòn Độc (Hòn Một) thuộc thôn Trường Lộc, xã Ninh Hưng, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, Chùa Thiền Sơn, còn được biết đến với tên gọi Chùa Lỗ Mây, mang trong mình bề dày lịch sử hơn một thế kỷ. Ngôi cổ tự này không chỉ là nơi tu hành thanh tịnh mà còn là chứng nhân của những biến cố lịch sử, góp phần vào sự phát triển của vùng đất này.
### Hành trình khai sơn và những bậc tiền nhân
Chùa Thiền Sơn được khai sơn bởi Hòa thượng Thích Nhơn Sơn, húy Thượng Trừng Hạ Nghệ, pháp danh Thiện Tinh, thuộc đời thứ 42 dòng Lâm Tế Chánh tông. Ngài sinh năm 1888 tại Bồng Sơn, Bình Định, với thế danh Nguyễn Du (còn gọi là Nguyễn Phát). Năm 20 tuổi, Ngài cùng gia đình rời quê hương vào Trường Lộc, Ninh Hòa, khai khẩn đất hoang và lập ấp Bình Tây. Địa danh Lỗ Mây, nơi chùa tọa lạc, xưa kia là một vùng đất rộng lớn với những bụi mây rậm rạp, là nơi sinh sống của nhiều loài thú dữ.
Với tâm nguyện phụng sự đạo pháp, Hòa thượng Thích Nhơn Sơn đã xin phép mẹ xuất gia tại chùa Thiên Bửu (Điềm Tịnh) dưới sự chỉ dạy của Tổ Phước Tường (đời thứ 41 dòng Lâm Tế Chánh tông). Nhờ đạo hạnh và lòng hiếu thảo, Ngài được Tổ cho phép khai sơn ngôi chùa tại vùng đất Lỗ Mây, đặt tên là Chùa Thiền Sơn, mang ý nghĩa “tu Thiền trên núi”. Vì vậy, chùa còn có các tên gọi khác như Chùa Lỗ Mây hay Chùa Bửu Phước Thiền Sơn, ghép từ tên các vị Tổ khai sơn và danh hiệu của chùa.
Sau khi Tổ Phước Tường viên tịch vào năm 1932, vì lòng hiếu đạo, Hòa thượng Thích Nhơn Sơn đã tự nguyện thiền tọa ngoài trời suốt 100 ngày, bất kể nắng mưa, để tưởng nhớ Thầy. Hạnh tu của Ngài là vân du khắp nơi hóa độ chúng sinh, thường lên Hòn Một, Hòn Lớn ẩn tu. Cuộc sống của Ngài vô cùng giản dị, chỉ với cơm khô, gạo rang, rau rừng và nước suối.
Năm 1935, sau khi mẹ viên tịch, Ngài trở về chịu tang và tiếp tục thực hành hạnh nguyện tu tập khổ hạnh. Sau khi mãn tang, Ngài khuyên nhủ các đệ tử hãy tinh tấn tu học và bày tỏ ý nguyện xả thân cầu đạo tại núi Đá Bàn trong 100 ngày. Trên hành trình này, Ngài đã dừng chân tại làng Quảng Thiện, xã Ninh An, lập chùa Long Thọ.
Đêm ngày 17 tháng 3 năm Mậu Dần (1938), một tia sáng lạ lóe lên từ núi Đá Bàn, kèm theo ba tiếng nổ lớn, khiến những người đi rừng gần đó kinh hãi. Chiều hôm sau, các đệ tử tìm thấy Ngài đã viên tịch trong tư thế ngồi kiết già trên một tảng đá tại gộp Ông Hiệu, núi Đá Bàn. Ngài trụ thế 51 năm. Sau lễ hỏa táng tại chỗ, tro cốt của Ngài được các đệ tử mang về nhập Tháp tại Chùa Thiền Sơn. Về sau, Hòa thượng Thích Hạnh Hải, đệ tử của Ngài, đã xây dựng bảo tháp cho Ngài tại chùa Thiên Bửu (Điềm Tịnh), Ninh Hòa.
### Dòng truyền thừa và các bậc trụ trì
Chùa Thiền Sơn đã chứng kiến sự truyền thừa của nhiều bậc tiền nhân. Bên cạnh Tổ khai sơn Nhơn Sơn, các vị trụ trì kế nhiệm bao gồm:
* Hòa thượng Thích Nhơn Hưng
* Hòa thượng Thích Nhơn Bảo (tức Thích Vĩnh Thọ)
* Hòa thượng Thích Nhơn Trì (húy Trừng Hàng)
* Đại sư Thích Nhơn Ninh (tục danh Ông Sáu Chỉ)
Các chư huynh đệ kế thế trụ trì chùa Thiền Sơn đều là đệ tử của Tổ Phước Tường.
Hiện nay, Đại đức Thích Nhuận Phương là trụ trì chùa Thiền Sơn từ năm 2008.
### Di tích lịch sử và văn hóa
Với lịch sử hơn một thế kỷ, Chùa Thiền Sơn đã trải qua nhiều biến cố và có những đóng góp quan trọng, đặc biệt là trong 9 năm kháng chiến chống Pháp. Năm 2001, Trung tâm Quản lý Di tích Danh lam thắng cảnh Khánh Hòa đã công nhận Chùa Thiền Sơn là Di tích lịch sử của thị xã Ninh Hòa.
Ngôi cổ tự này không chỉ là nơi bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử mà còn là điểm đến tâm linh, thu hút du khách và Phật tử thập phương.
***
**Ghi chú:** Bài viết được biên soạn dựa trên tư liệu lịch sử và những ghi chép về các bậc tiền nhân, nhằm cung cấp thông tin hữu ích về Chùa Thiền Sơn, một di sản văn hóa và tâm linh quý báu của tỉnh Khánh Hòa.
Khám phá sâu hơn về ý nghĩa và những câu chuyện lịch sử đằng sau ngôi chùa cổ kính này, bạn có thể tìm hiểu thêm trong chuyên mục Đạo phật.
