Sai lầm là điều không tránh khỏi trong cuộc sống, nhưng biết ăn năn và sửa đổi mới thực sự đáng quý. Đức Phật đã dạy rằng sự sám hối không phải là một hành động ban ơn, mà là quá trình tự vấn và chuyển hóa bản thân. Khám phá cách thức vượt qua những lỗi lầm trong quá khứ và hướng đến một tương lai tốt đẹp hơn tại Chia sẻ Đạo Phật.
Trong cuộc sống, ai cũng có thể mắc phải sai lầm, dù là vô tình hay cố ý. Đức Phật đã dạy rằng có hai hạng người đáng khen: người không có lỗi và người có lỗi biết ăn năn, sám hối. Ngài khẳng định rằng không ai trong ba cõi, sáu đường hoàn toàn trong sạch, ai cũng có thể phạm tội. Đối với người Phật tử, việc nhận ra và sửa đổi lỗi lầm là một hành động quan trọng trên con đường tu tập.
Trong Phật giáo, sám hối không phải là hành động “rửa tội” hay được tha thứ bởi một đấng tối cao, mà là quá trình tự phản tỉnh, nhận diện lỗi lầm để từ đó sửa đổi bản thân. Đây là phương pháp giúp mỗi người chuyển hóa tam nghiệp (thân, khẩu, ý), hoàn thiện nhân cách và tiến gần hơn đến giác ngộ.
Sám hối là gì?
Theo từ điển Phật học, “sám hối” (tiếng Phạn: kshama) được dịch âm là “hối quá”. Kinh điển giải thích: “Sám kỳ tiền khiên, Hối kỳ hậu quá”, nghĩa là ăn năn lỗi lầm đã tạo trong quá khứ và chừa bỏ những lỗi lầm sẽ tái phạm trong tương lai. Tự mình hổ thẹn về những lỗi lầm đã gây ra và nguyện không tái phạm là cốt lõi của sám hối.
Tuy nhiên, việc liên tục phạm tội rồi lại sám hối mà không có sự thay đổi thực sự thì không mang lại lợi ích. Sám hối trong Phật giáo giống như việc chúng ta nhận lỗi và xin lỗi khi làm ai đó buồn lòng. Đó là sự dũng cảm đối diện với sai lầm do hành động, lời nói hoặc ý nghĩ không đúng đắn, và quyết tâm không lặp lại.
Các pháp sám hối
Lỗi lầm đều do tâm tạo, nên việc sám hối cũng cần bắt đầu từ tâm. Các bậc Tổ sư đã chọn lọc nhiều phương pháp sám hối, bao gồm cả phương diện sự và lý.
Một bài kệ sám hối phổ biến mà người Phật tử thường tụng là:
Xưa nay đã tạo bao ác nghiệp,
Đều bởi vô thỉ tham sân si
Từ thân miệng ý mà sinh ra
Tất cả, nay con xin sám hối.
Về phương diện sự (hình thức thực hành nghi lễ):
- Tác pháp sám hối: Tổ chức một buổi lễ có sự chứng minh của Tăng chúng, người sám hối trình bày rõ ràng lỗi lầm của mình và thành tâm sám hối, nguyện không tái phạm.
- Thủ tướng sám hối: Người sám hối đến trước bàn thờ Phật và chư vị Bồ Tát, thành tâm lễ bái liên tục trong một khoảng thời gian nhất định (ví dụ: 1 ngày, 7 ngày, đến 49 ngày). Việc sám hối chỉ dừng lại khi thấy được tướng hảo của Phật, Bồ Tát hoặc thấy hoa sen hiện ra.
- Hồng danh sám hối: Đây là pháp sám hối dựa trên danh hiệu của các Đức Phật. Nghi thức này thường được biên soạn dựa trên 53 danh hiệu Phật trong Kinh Ngũ Thập Tam Phật và 35 danh hiệu trong kinh Quán Dược Vương, Dược Thượng. Đây là nghi thức sám hối phổ biến tại các chùa ở Việt Nam trong những ngày sám hối.
Về phương diện lý (thực hành quán chiếu nội tâm):
- Vô sinh sám hối: Pháp sám hối này dành cho những người có căn cơ cao, tập trung vào việc quán chiếu bản chất vô sinh, vô diệt của vạn pháp.
- Quán tâm vô sinh: Dựa trên lời dạy trong Kinh Kim Cang, quán chiếu rằng tâm quá khứ, hiện tại và vị lai đều không thể nắm bắt. Từ đó thấy rõ “tội từ tâm sinh cũng từ tâm mà diệt”.
- Quán pháp vô sinh: Quán sát bản tướng của vạn pháp là không sinh không diệt, không tăng không giảm. Khi nhận ra chân tâm, Phật tri kiến, Pháp thân, thì các tướng sinh diệt không còn ảnh hưởng.
Dù có nhiều phương pháp khác nhau, điều quan trọng là người Phật tử cần chọn cho mình phương pháp phù hợp, hiểu rõ ý nghĩa của việc sám hối để đạt được lợi ích thực sự. Việc tụng đọc mà không hiểu ý nghĩa thì khó mang lại kết quả.
Lợi ích của sám hối
Biết sám hối và sửa đổi lỗi lầm là dấu hiệu của sự tiến bộ trên con đường tu tập. Đức Phật đã dạy trong kinh Trường A Hàm: “Ai biết sửa đổi lỗi lầm thì người đó có tiến bộ trong giáo pháp của Như Lai”. Ngài cũng khẳng định trong Kinh Tứ Thập Nhị Chương: “Người có lỗi không biết sửa đổi, diệt trừ nơi tự tâm, thì lỗi ấy sẽ đến thân, như nước chảy về biển, dần dần thành sâu rộng”.
Những lợi ích thiết thực của việc sám hối bao gồm:
- Tránh xa lầm lỗi: Có ý chí mạnh mẽ để nhận ra và sửa chữa sai lầm, giúp không tiếp tục sa vào con đường lầm lỡ.
- Nâng cao phẩm giá: Phẩm hạnh con người được cải thiện, các hạnh lành phát triển mạnh mẽ vì không còn tạo nhân xấu trong hiện tại.
- An lạc nội tâm: Thân tâm luôn nhẹ nhàng, thanh thản vì không còn lo âu, muộn phiền về những lỗi lầm đã qua.
Nghi thức tụng Kinh Sám Hối Hồng Danh
Dưới đây là các phần nghi thức thường có trong buổi lễ Sám Hối Hồng Danh:
NGUYỆN HƯƠNG
Nguyện đem lòng thành kính
Gởi theo đám mây hương
Phưởng phất khắp mười phương
Cúng dường ngôi tam-bảo
Thề trọn đời giữ đạo
Theo tự tánh làm lành
Cùng pháp giới chúng sanh
Cầu Phật từ gia hộ
Tâm bồ đề kiên cố
Xa bể khổ nguồn mê
Chóng quay về bờ giác.
(1 tiếng chuông, đồng xá)
NGUYỆN SÁM
Tội từ tâm khởi, từ tâm sám
Tâm được tịnh rồi, tội cùng tiêu
Tội hết tâm tịnh, thảy đều không
Như thế gọi là chơn sám-hối.
Nam mô cầu sám hối bồ tát, ma ha tát.
(chuông, đồng xá)
NGUYỆN CẦU
Hôm nay là ngày … tháng … năm … Đệ tử chúng con nguyện cầu ngôi tam-bảo thường trú trong mười phương, các đức Phật, chư Bồ-tát cùng tất thảy thánh hiền, chứng minh gia hộ; chúng con lâu đời nhiều kiếp, vì sự mê lầm, gây nhiều tội ác. Giờ đây một dạ chí thành cầu xin sám hối. Nguyện nhờ oai đức tam-tôn, chúng con tội diệt phước sanh, căn lành thêm lớn, cùng chúng sanh trong pháp giới tăng tiến bồ đề, trang nghiêm phước huệ, đồng chứng vô thượng chánh đẳng, chánh giác.
(1 tiếng chuông, đồng xá. Vị chủ lễ đứng dậy cắm hương lên lư, rồi toàn thể chấp tay đồng xướng)
QUÁN TƯỞNG
Phật, chúng sanh tánh thường rỗng lặng
Đạo cảm thông không thể nghĩ bàn
Lưới đế châu ví đạo tràng
Mười phương Phật bảo hào quang sáng ngời.
Trước bảo tọa thân con ảnh hiện
Cúi đầu xin thệ nguyện quy y.
(1 tiếng chuông đồng xá)
ĐẢNH LỄ
Chí tâm đảnh lễ: Nam mô Tận Hư Không, Biến Pháp Giới Quá Hiện Vị Lai Chư Phật, Tôn Pháp Hiền Thánh Tăng, thường trú Tam Bảo. (1 lạy)
Chí tâm đảnh lễ: Nam mô Ta Bà Giáo Chủ Đại Từ Đại Bi Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật, Linh Sơn Hội Thượng Phật Bồ Tát. (1 lạy)
Chí tâm đảnh lễ: Nam mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Đại Từ Đại Bi A-Di-Đà Phật, Đại Bi Quán-Thế-Âm Bồ Tát, Đại-Thế-Chí Bồ Tát, Thanh Tịnh Đại-Hải-Chúng Bồ Tát. (1 lạy)
(Đứng dậy, vô chuông mõ và đồng tụng)
CÚNG HƯƠNG
Hương thơm vừa thắp trên đài
Xông lên chư Phật, trong ngoài đều nghe
Mây lành mỗi chốn được che
Chúng con ngưỡng vọng ngồi xe Nhất Thừa.
Nam mô Hương Vân Cái Bồ Tát, Ma Ha Tát (3 lần)
THẤT PHẬT DIỆT TỘI CHÂN NGÔN
Ly bà ly bà đế, cầu ha cầu ha đế, đà la ni đế ni ha ra đế, tỳ lê nể đế, ma ha dà đế, chơn lăng càn đế, ta bà ha. (tụng 7 lần)
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật (3 lần)
KỆ KHAI KINH
Phật pháp rộng sâu rất nhiệm mầu
Trăm nghìn muôn kiếp khó tìm cầu
Con nay nghe biết chuyên trì tụng
Nguyện rõ chơn như pháp đứng đầu.
SÁM HỐI HỒNG DANH
Nam Mô Hồng Danh Hội Thượng Phật Bồ Tát (3 lần)
Đại từ đại bi thương chúng sanh
Đại hỷ đại xả cứu hàm thức
Tướng tốt chói sáng tự trang nghiêm
Chúng con thành tâm cung kính lạy (1 lạy)
Nam mô Quy Y Kim Cang Thượng Sư (1 lạy)
Quy Y Phật, Quy Y Pháp, Quy Y Tăng. (1 lạy)
Con nay phát tâm không vì tự cầu: phước báo Trời, Người, Thinh-Văn, Duyên Giác, cho đến các vị Bồ tát quyền thừa, phát tâm bồ đề, nguyện cùng chúng sanh trong pháp giới, một thời đồng chứng Vô-Thượng, Chánh-Đẳng, Chánh-Giác (1 lạy)
Nam mô quy y thập phương tận hư không giới nhứt thiết chư Phật (1 lạy)
Nam mô quy y thập phương tận hư không giới nhứt thiết tôn Pháp (1 lạy)
Nam mô quy y thập phương tận hư không giới nhứt thiết Hiền Thánh Tăng (1 lạy)
Nam Mô Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh-Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn (1 lạy)
(từ đây mỗi câu 1 lạy)
Chí tâm sám hối:
1. Nam Mô Phổ Quang Phật
2. Nam Mô Phổ Minh Phật
3. Nam Mô Phổ Tịnh Phật
4. Nam Mô Đa Ma La Bạt Chiên Đàn Hương Phật
5. Nam Mô Chiên Đàn Quang Phật
6. Nam Mô Ma Ni Tràng Phật
7. Nam Mô Hoan Hỷ Tạng Ma Ni Bảo Tích Phật
8. Nam Mô Nhứt Thiết Thế Gian Nhạo Kiến Thượng Đại Tinh Tấn Phật
9. Nam Mô Ma Ni Tràng Đăng Quang Phật
10. Nam Mô Tuệ Cự Chiếu Phật
11. Nam Mô Hải Đức Quang Minh Phật
12. Nam Mô Kim Cang Lao Cường Phổ Tán Kim Quang Phật
13. Nam Mô Đại Cường Tinh Tấn Dõng Mãnh Phật
14. Nam Mô Đại Bi Quang Phật
15. Nam Mô Từ Lực Vương Phật
16. Nam Mô Từ Tạng Phật
17. Nam Mô Chiên Đàn Hương Trang Nghiêm Thắng Phật
18. Nam Mô Hiền Thiện Thủ Phật
19. Nam Mô Thiện Ý Phật
20. Nam Mô Quảng Trang Nghiêm Vương Phật
21. Nam Mô Kim Hoa Quang Phật
22. Nam Mô Bảo Cái Chiếu Không Tự Tại Lực Vương Phật
23. Nam Mô Hư Không Bảo Hoa Quang Phật
24. Nam Mô Lưu Ly Trang Nghiêm Vương Phật
25. Nam Mô Phổ Hiện Sắc Thân Quang Phật
26. Nam Mô Bất Động Trí Quang Phật
27. Nam Mô Hàn Gục Chúng Ma Vương Phật
28. Nam Mô Tài Quang Minh Phật
29. Nam Mô Trí Tuệ Thắng Phật
30. Nam Mô Di Lặc Tiên Quang Phật
31. Nam Mô Thiện Tịch Nguyệt Âm Diệu Tôn Trí Vương Phật
32. Nam Mô Thế Tịnh Quang Phật
33. Nam Mô Long Trưởng Thượng Tôn Vương Phật
34. Nam Mô Nhật Nguyệt Quang Phật
35. Nam Mô Nhật Nguyệt Châu Quang Phật
36. Nam Mô Tuệ Tràng Thắng Vương Phật
37. Nam Mô Sư Tử Hẩu Tự Tại Lực Vương Phật
38. Nam Mô Diệu Âm Thắng Phật
39. Nam Mô Thường Quang Tràng Phật
40. Nam Mô Quán Thế Đăng Phật
41. Nam Mô Tuệ Oai Đăng Vương Phật
42. Nam Mô Pháp Thắng Vương Phật
43. Nam Mô Tu Di Quang Phật
44. Nam Mô Tu Ma Na Hoa Quang Phật
45. Nam Mô Ưu Đàm Bát La Hoa Thù Thắng Vương Phật
46. Nam Mô Đại Tuệ Lực Vương Phật
47. Nam Mô A Súc Tỳ Hoan Hỷ Quang Phật
48. Nam Mô Vô Lượng Âm Thanh Vương Phật
49. Nam Mô Tài Quang Phật
50. Nam Mô Kim Hải Quang Phật
51. Nam Mô Sơn Hải Tuệ Tự Tại Thông Vương Phật
52. Nam Mô Đại Thông Quang Phật
53. Nam Mô Nhứt Thiết Pháp Tràng Mãn Vương Phật
(Nếu có duyên có thể lạy đến đây, hoặc tụng đến đây mới bắt đầu lạy, nếu lạy trọn thì càng tốt)
54. Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
55. Nam Mô Kim Cang Bất Hoại Phật
56. Nam Mô Bảo Quang Phật
57. Nam Mô Long Tôn Vương Phật
58. Nam Mô Tinh Tấn Quân Phật
59. Nam Mô Tinh Tấn Hỷ Phật
60. Nam Mô Bảo Hoa Phật
61. Nam Mô Bảo Nguyệt Quang Phật
62. Nam Mô Hiện Vô Ngu Phật
63. Nam Mô Bảo Nguyệt Phật
64. Nam Mô Vô Cấu Phật
65. Nam Mô Ly Cấu Phật
66. Nam Mô Dõng Thí Phật
67. Nam Mô Thanh Tịnh Phật
68. Nam Mô Thanh Tịnh Thí Phật
69. Nam Mô Sa Lưu Na Phật
70. Nam Mô Thủy Thiên Phật
71. Nam Mô Kiên Đức Phật
72. Nam Mô Chiên Đàn Công Đức Phật
73. Nam Mô Vô Lượng Cúc Quang Phật
74. Nam Mô Quang Đức Phật
75. Nam Mô Vô Ưu Đức Phật
76. Nam Mô Na La Diên Phật
77. Nam Mô Công Đức Hoa Phật
78. Nam Mô Liên Hoa Quang Du Hí Thần Thông Phật
79. Nam Mô Tài Công Đức Phật
80. Nam Mô Đức Niệm Phật
81. Nam Mô Thiện Danh Xưng Công Đức Phật
82. Nam Mô Hồng Diệm Đế Tràng Vương Phật
83. Nam Mô Thiện Du Bộ Công Đức Phật
84. Nam Mô Đấu Chiến Thắng Phật
85. Nam Mô Thiện Du Bộ Phật
86. Nam Mô Châu Tráp Trang Nghiêm Công Đức Phật
87. Nam Mô Bảo Hoa Du Bộ Phật
88. Nam Mô Bảo Liên Hoa Thiện Trụ Sa La Thọ Vương Phật
(Đồng xướng, đồng lạy)
Nam Mô Pháp Giới Tạng Thân A Di Đà Phật
(Đồng tụng)
Như vậy, tám mươi chín đức Phật ở khắp thế gian. Các đức Thế Tôn thường trú trong đời này. Các Ngài sẽ thương nghĩ đến chúng con, hoặc đời này hay đời trước của chúng con, sự sinh tử từ vô thỉ đến nay, đã tạo các điều tội lỗi: hoặc tự làm, hoặc bảo người làm, hoặc thấy làm ác vui theo. Đối với của chùa tháp, của chúng tăng, hay của chúng tăng trong bốn phương, nếu mình lấy, hoặc bảo người khác lấy, hoặc thấy người trộm lấy tùy hỷ. Về tội ngũ vô gián: hoặc mình làm, hoặc dạy người khác làm, hoặc thấy người làm vui lòng theo. Mười nghiệp bất thiện: hoặc mình tạo, hoặc bảo người khác tạo, hoặc thấy người tạo rồi mình ưa vui theo. Những tội chướng đã làm: hoặc có che dấu, hoặc không che dấu, phải đọa vào địa ngục, quỉ đói và súc sanh, cũng như các đường ác khác, chốn biên địa, dòng hà tiện, những kẻ miệt lệ xa. Các chổ như thế, những tội chướng chúng con đã làm, hôm nay đều thành tâm cúi xin sám hối. (1 lạy)
Giờ đây, các đức Phật Thế Tôn, chứng biết cho chúng con, thương nghĩ đến chúng con. Trước chư Phật, Bồ tát, chúng con phải bộc bạch như vầy: hoặc đời này hay đời khác của chúng con từng làm các việc bố thí, hoặc giữ được giới thanh tịnh, nhẫn đến thí một vóc cơm cho các loài súc sanh. Hoặc tu tịnh hạnh, căn lành đã có, thành tựu chúng sanh, căn lành đã có, tu hạnh Bồ-đề, căn lành đã có, và trí Vô-thượng, căn lành đã có. Tất cả hợp lại, so sánh trù tính, thảy đều hồi hướng cho quả vị Vô Thượng, Chánh-Đẳng, Chánh Giác. Như các đức Phật đời quá khứ, hiện tại và vị lai đã làm việc hồi hướng, chúng con cũng xin hồi hướng như thế. Các tội đều sám hối, các phước xin tùy hỷ, và nhờ công đức thỉnh Phật, nguyện thành trí Vô Thượng. Chư Phật trong ba đời, rất hơn các chúng sanh, biển công đức không lường, con nay thành kính lạy. (1 lạy)
1. Mười phương thế giới có không
Ba đời vạn loại cầu mong đại hùng
Con nay ba nghiệp viên dung
Lễ khắp tất cả không trung một lòng.
2. Phổ Hiền hạnh nguyện thần thông
Khiến cho đệ tử trong vòng Như Lai
Mỗi thân hiện khắp trần ai
Mỗi thân lễ lạy kim đài liên hoa (1 lạy)
3. Ở trong cõi Phật hằng sa
Đại hội Bồ tát một nhà độ sanh
Vô tận pháp giới tinh anh
Tinh sâu Phật Pháp thanh danh xuất trần.
4. Mỗi người tiếng giọng có phần
Phát ra thánh thót tâm thần sáng trưng
Tương lai mỗi kiếp tôn xưng
Khen ngợi Phật đức các tầng rất sâu (1 lạy)
5. Tràng hoa tươi tốt muôn màu
Âm nhạc, ca vịnh, lọng hầu, hương bay
Trang nghiêm thành kính xưa nay
Con đem dâng cúng đức thầy Như Lai.
6. Hương y có một không hai
Đèn đuốc soi sáng trong ngoài đường đi
Cao như quả núi tu di
Thành tâm dâng cúng các vì Thế Tôn.
7. Con nay mở rộng tâm hồn
Tin sâu Phật Pháp trường tồn từ lâu
Phổ Hiền nguyện lực rất sâu
Cúng dường cùng khắp nhiệm mầu Như Lai
(1 lạy)
8. Xưa con tạo các nghiệp sai
Đều do ba độc họa tai nối liền
Từ thân miệng ý triền miên
Giờ đây mới biết lòng chuyên sám trừ (1 lạy)
9. Mười phương các loại đồng cư
Hữu học, vô học tâm tư nhị thừa
Như Lai, Bồ Tát xưa xưa
Tùy hỷ công đức cho vừa lòng tin (1 lạy)
10. Đèn tuệ thắp sáng cầu xin
Bồ đề thành tựu, đức tin bắt đầu
Chúng con kính thỉnh nguyện cầu
Chuyển xe diệu pháp, đạo mầu đã ban (1 lạy)
11. Chư Phật muốn nhập Niết-Bàn
Con xin kính thỉnh vì hàng phàm ngu
Cứu trụ giáo hóa công phu
Chúng sanh lợi lạc đường tu chuyên cần (1 lạy)
12. Cúng dường lễ tán ba phần
Thỉnh Phật trụ thế tâm chân độ đời
Tùy hỷ sám hối khắp nơi
Chúng sanh Phật đạo đồng thời in sâu (1 lạy)
13. Xin đem công đức nhiệm mầu
Hướng về thượng giới minh châu hiện bày
Tánh tướng Tam Bảo từ rày
Dung thông nhị đế chờ ngày thành công.
14. Phước đức như nước biển đông
Con nay hồi hướng một lòng thanh cao
Thân khẩu ý nghiệp lao xao
Dứt trừ ngã pháp công lao đức thầy.
15. Tất cả hoặc chướng từ nay
Xin đều tiêu diệt, xin thay phép mầu
Mỗi niệm trí tuệ làm đầu
Chúng sanh độ hết không cầu trả ơn.
16. Hư không thế giới có sờn
Nghiệp và phiền não đều huờn hư không
Bổn pháp như thế dung thông
Nguyện nay hồi hướng cõi lòng như như (1 lạy)
Cúi lạy Đức Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát (3 lần)
(tiếp tụng)
SÁM HỐI PHÁT NGUYỆN
Đệ tử kính lạy
Đức Phật Thích Ca
Phật A Di Đà
Thập phương chư Phật
Vô lượng Phật Pháp
Cùng Thánh Hiền Tăng.
Đệ tử lâu đời lâu kiếp
Nghiệp chướng nặng nề
Tham sân kiêu căng
Si mê lầm lạc.
Ngày nay nhờ Phật
Biết sự lỗi lầm
Thành tâm sám hối
Thề tránh điều dữ
Nguyện làm việc lành.
Ngửa trông ơn Phật
Từ bi gia hộ
Thân không tật bệnh
Tâm không phiền não.
Hằng ngày an vui tu tập
Phép Phật nhiệm mầu
Để mau ra khỏi luân hồi
Minh tâm kiến tánh
Trí tuệ sáng suốt
Thần thông tự tại.
Đặng cứu độ các bậc tôn trưởng
Cha mẹ anh em
Thân bằng quyến thuộc
Cùng tất cả chúng sanh
Đồng thành Phật đạo. (đồng xá)
Đệ tử vốn tạo các vọng nghiệp
Đều do vô thỉ tham, sân, si
Từ thân, miệng, ý phát sanh ra
Đệ tử thảy đều xin sám hối.
Nam Mô Cầu Sám Hối Bồ Tát (18 lần)
TÂM KINH
Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh
Thuở đức Quán Tự Tại Bồ tát tu hành đã tiến sâu đến chỗ trí tuệ bên kia bờ, Ngài soi thấy năm uẩn đều không, nên độ được tất cả khổ ách.
Này Xá Lợi Phất! Sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc; sắc tức là không, không tức là sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như thế.
Này Xá Lợi Phất! Tánh không của các pháp này, không sinh không diệt, không dơ không sạch, không thêm không bớt. Cho nên trong không, không có: sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Không có: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý; không có: sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp. Không có: nhãn giới, cho đến không có: ý thức giới. Không có vô minh, cũng không hết vô minh; cho đến không có lão tử, cũng không hết lão tử. Không có khổ, tập, diệt, đạo. Không có trí tuệ, cũng không có sự đắc.
Vì không có sở đắc, nên Bồ Tát nương nơi trí Bát Nhã Ba La Mật Đa, tâm không chướng ngại, không sợ hãi, xa lìa mọi điên đảo mộng tưởng, rốt ráo đến Niết Bàn. Chư Phật ba đời nhờ nương nơi pháp Bát Nhã Ba La Mật Đa mà chứng quả Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Kinh Bát Nhã Ba La Mật Đa là bài chú đại thần, đại minh, vô thượng, vô đẳng đẳng, có thể diệt trừ tất cả khổ não, không dối.
Cho nên nói chú Bát Nhã Ba La Mật Đa là:
Yết đế, yết đế, ba la yết đế, ba la tăng yết đế, bồ đề tát bà ha. (3 lần)
HỒI HƯỚNG
Công đức sám hối khó lường
Vô biên thắng phước đặng tỏ tường
Khắp nguyện chúng sanh trong pháp giới
Mau về cõi Phật thẳng một đường.
Duyên lành hồi hướng mau giác ngộ
Văn Thù, Phổ Hiền, Quán Âm độ
Các vị Bồ tát nhiều vô số
Đại trí bờ kia, chư Thiên hộ.
Nguyện tiêu ba chướng trừ phiền não
Nguyện đặng trí tuệ thường tướng hảo
Nguyện bao tội chướng được sám trừ
Kiếp kiếp thường theo ngôi Tam Bảo.
PHỤC NGUYỆN
Chư Phật chứng minh
Vạn linh gia hộ.
Hiện tiền đệ tử chúng con tề tựu trước Phật đài, thành tâm lễ sám hối Hồng Danh để tiêu trừ các tội lỗi: hoặc tiền khiên oan trái, hoặc nhiều kiếp oán thân, hoặc phạm giới cấm các điều, sát hại những mạng chúng sanh, thân ba nghiệp tội, miệng bốn nghiệp ác và ý ba nghiệp xấu, lầm tạo điều quấy, gây các tội lỗi.
Ngưỡng mong oai thần chư Phật, từ lực Bồ Tát, minh huân gia hộ chúng con: tội chướng tiêu trừ, căn lành thêm lớn, tiến tu đạo nghiệp, phước huệ trang nghiêm.
Khắp nguyện: âm siêu dương thới, pháp giới chúng sanh, tình dữ vô tình, đồng thành Phật đạo. (đồng niệm)
Nam Mô Đệ Tử Cầu Sám Hối Bồ Tát
TAM QUY Y
Tự quy y Phật, xin nguyện chúng sanh, thể theo đạo cả, phát lòng vô thượng (1 lạy)
Tự quy y Pháp, xin nguyện chúng sanh, thấu rõ kinh tạng, trí tuệ như biển (1 lạy)
Tự quy y Tăng, xin nguyện chúng sanh, thông lý đại chúng, hết thảy không ngại (1 lạy)
Nghi thức sám hối là một phần quan trọng trong đời sống tâm linh của người Phật tử.
HỒI HƯỚNG CHÚNG SANH
Nguyện đem công đức này
Hướng về khắp tất cả
Đệ tử và chúng sanh
Đều trọn thành Phật đạo.
(ba tiếng chuông, xá ba xá lui ra)
LỄ TẤT
Việc sám hối, dù là dưới hình thức nghi lễ hay quán chiếu nội tâm, đều mang lại lợi ích to lớn trên hành trình tu tập, giúp chuyển hóa nghiệp lực và hướng đến an lạc. Khám phá sâu hơn về những khía cạnh vi diệu của Phật pháp tại chuyên mục Đạo phật.
