Khám phá chiều sâu của thực hành tâm linh, con đường vượt thoát khỏi chấp niệm bản ngã thường bắt nguồn từ những phương pháp đối diện trực tiếp với lẽ vô thường. Tại Thái Lan, một kỹ thuật thiền độc đáo, tuy có phần gây e dè, lại mở ra cánh cửa thấu suốt quy luật sinh diệt của vạn vật, giúp hành giả đạt đến trí tuệ giải thoát, như được giới thiệu tại Chiasedaophat.
Thiền định là một thực hành cốt lõi trong Phật giáo, với nhiều phương pháp đa dạng được lưu giữ trong kinh điển cổ và truyền thừa qua nhiều thế hệ. Một số kỹ thuật thiền truyền thống, đặc biệt là phương pháp Quán Tử Thi (Asubhakammatthana) tại Thái Lan, mang đến một cách tiếp cận mạnh mẽ để hành giả thấu suốt bản chất vô thường và vô ngã của vạn pháp.
Quán tử thi là một phương pháp thiền cổ xưa, được truyền thừa trong nhiều truyền thống Phật giáo.
Mặc dù có thể gây cảm giác e ngại ban đầu, việc thực hành thiền quán bên cạnh một tử thi đang phân hủy là một phương pháp tu tập còn phổ biến tại nhiều ngôi chùa ở Thái Lan và các quốc gia Đông Nam Á khác. Phương pháp này giúp hành giả đối diện trực tiếp với sự vô thường của thân thể, từ đó phát triển tuệ giác sâu sắc và vượt qua các chấp trước về bản ngã.
Minh họa về thực hành thiền Quán Tử thi từ thế kỷ 19.
Hành giả khi thực tập phương pháp này sẽ quán chiếu sự hoại diệt của thân thể, nhận thức về sự tan rã của xương, thịt và các chất lỏng. Mục tiêu là đạt đến trạng thái tâm định tĩnh, nơi mọi khái niệm về sự tách biệt hay gắn kết không còn chi phối. Giáo sư Justin McDaniel từ Đại học Pennsylvania nhận định, đây là một phương thức mạnh mẽ để nhận ra bản chất vô ngã, giúp tâm vị tha phát triển và tiến gần hơn đến giải thoát.
Trong một số trường hợp, gia đình có người thân qua đời đột ngột có thể hiến tặng tử thi cho các tự viện để phục vụ mục đích tu tập thiền quán, xem đó như một hành động tích phước. Theo quan điểm của các nhà nghiên cứu, những người trẻ qua đời có thể được xem là “đại diện tốt nhất của nhân loại” bởi sự vô tội và ít bị chi phối bởi tham ái, tham vọng. Việc chiêm nghiệm sự hoại diệt của cái đẹp này giúp hành giả nhận ra tính phù du của mọi sự và giảm bớt sự tự hào, chấp ngã.
Tại một số ngôi chùa ở Thái Lan, như Wat Khao Yai (tỉnh Pichit) và Wat Hualompong (Bangkok), các tử thi hiến tặng có thể được chuẩn bị để hành giả thực hành thiền quán. Một số thiền sinh cũng có thể thực hành tại các nghĩa địa, quan sát quá trình phân hủy hoặc sau khi hỏa táng. Những phương pháp này đã được ghi lại trong nhiều văn bản cổ và gắn liền với tên tuổi của các bậc thầy tâm linh Thái Lan nổi tiếng như Ngài Luang Phu Man, Than Achan Taeng và Somdet To.
Mục đích của thiền Quán Tử thi là giữ tâm thanh tịnh và thấy rõ bản chất vật lý của con người.
Sư Siripanyo, một vị Tăng đến từ miền Đông Thái Lan, chia sẻ rằng mục đích chính của phương pháp này là duy trì sự thanh tịnh trong tâm thức. Khi nhìn nhận một người sống, hành giả sẽ chỉ thấy những khía cạnh vật lý bên ngoài, nhận ra rằng tất cả chúng ta đều là một tập hợp các yếu tố cấu thành. Việc quán chiếu này giúp vượt qua sự ám ảnh bởi vẻ bề ngoài và chấp nhận sự thật về thân thể con người một cách trung dung, không phân biệt thiện ác.
Thiền Quán Tử thi giúp hành giả đạt được tuệ giác về sự vô thường và vượt qua cảm xúc.
Nhiều vị Tăng thường mang theo hoặc đặt những hình ảnh quán tử thi trong không gian sống và tu tập của mình. Những hình ảnh này đóng vai trò như những lời nhắc nhở thường trực về bản chất vô thường và phù du của cuộc đời, giúp hành giả luôn ý thức về sự thật này trong mọi hoàn cảnh.
Khám phá sâu hơn về con đường giải thoát qua các phương pháp tu tập độc đáo, hãy cùng tìm hiểu thêm trong chuyên mục Đạo phật.
