Cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa một phi hành gia từng đặt chân lên Mặt trăng và một bậc minh triết Phật giáo tại Đài Loan mở ra những suy ngẫm sâu sắc về vũ trụ và ý nghĩa cuộc sống. Khám phá lời trao đổi đầy trí tuệ từ <a href="Website Chia sẻ Đạo Phật“>Website Chia sẻ Đạo Phật, nơi những câu hỏi lớn của con người được soi chiếu dưới lăng kính tâm linh.
Trong chuyến thăm Đài Loan năm 2008 để tham dự một hội thảo khoa học, tác giả đã có cơ hội gặp gỡ và trao đổi với Hòa thượng Thích Thánh Nghiêm. Đoạn trích này được lấy từ cuốn “Muôn kiếp nhân sinh 1” của tác giả Nguyên Phong.
Phi hành gia Edgar Mitchell cắm cờ trên Mặt trăng ngày 5.2.1971 – Ảnh: NASA
Sau bữa ăn, ông Mitchell ngỏ lời mời:
– Ngày mai chúng tôi có buổi gặp gỡ Hòa thượng Thích Thánh Nghiêm, anh có muốn tham gia cùng không?
– Đó là một cơ hội quý báu mà tôi không thể bỏ lỡ.
Buổi gặp gỡ đã được sắp xếp trước, diễn ra tại giảng đường Đại học Đài Bắc với sự tham dự của nhiều sinh viên và giáo sư. Giáo sư Yeh là người điều phối buổi trò chuyện.
Giáo sư Yeh mở đầu:
– Thưa ông Mitchell, xin ông hãy chia sẻ những trải nghiệm đặc biệt khi du hành ngoài không gian với Hòa thượng Thích Thánh Nghiêm và đặt những câu hỏi mà ông băn khoăn.
Phi hành gia Mitchell bắt đầu chia sẻ:
– Kính thưa Hòa thượng, sau khi hoàn thành sứ mệnh trên Mặt Trăng, chúng tôi bắt đầu hành trình trở về Trái Đất. Trong suốt chuyến bay, phi thuyền của chúng tôi liên tục xoay tròn 360 độ quanh trục để giảm thiểu sức nóng từ ánh sáng Mặt Trời. Chính vì vậy, cứ mỗi hai phút, tôi lại có cơ hội quan sát Trái Đất, Mặt Trăng và Mặt Trời qua ô cửa kính. Một điều đáng chú ý là khi ở ngoài không gian, không có bầu khí quyển, các hành tinh hiện lên vô cùng rõ nét. Khác với trên Trái Đất, nơi các vì sao lấp lánh do ảnh hưởng của khí quyển, ngoài vũ trụ, mọi thứ đều sáng rực rỡ như một mạng lưới khổng lồ với hàng vạn vì sao tựa như những viên kim cương lấp lánh. Đó là một cảnh tượng vô cùng kỳ diệu đối với chúng tôi. Ngày nay, mọi người đều có thể chiêm ngưỡng vẻ đẹp này qua Kính viễn vọng Hubble hoặc những hình ảnh mà Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) công bố. Nếu quan sát kỹ, chúng ta sẽ thấy vũ trụ đẹp đến mức ngôn từ không thể diễn tả hết.
Hòa thượng Thích Thánh Nghiêm: Bậc danh tăng của thời hiện đại
Với tư cách là một nhà khoa học, tôi nhận thức rằng mọi tế bào, mọi nguyên tử trong cơ thể mình, trong cơ thể đồng đội trên phi thuyền, hay thậm chí trong cấu tạo của chính con tàu vũ trụ, đều có nguồn gốc từ hành tinh này hoặc từ chính vũ trụ bao la. Mọi hiện tượng vật chất đều bắt nguồn từ vũ trụ. Từ đó, tôi ý thức sâu sắc rằng cơ thể mình và vạn vật trong vũ trụ không có sự khác biệt căn bản. Thay vì xem mình là một cá thể độc lập, tôi nhận ra rằng tất cả chúng ta đều chung một nguồn cội. Ngay khoảnh khắc đó, toàn thân tôi rung động mãnh liệt. Tôi cảm nhận một sự bình an lạ thường, vượt ngoài khả năng diễn tả. Trải nghiệm này lặp lại mỗi khi tôi có khoảng lặng. Dù là phi hành gia, chúng tôi luôn bận rộn với việc điều khiển tàu và thực hiện các thí nghiệm khoa học, nhưng thỉnh thoảng, tôi vẫn dừng lại để ngắm nhìn vẻ đẹp kỳ diệu của vũ trụ và cảm nhận sự bình an sâu lắng ấy.
Với mỗi vòng quay của phi thuyền, tôi lại thấy Trái Đất, Mặt Trăng, Mặt Trời và các vì sao lấp lánh. Tôi nhìn thấy vũ trụ như một tấm lưới với hàng triệu vì sao tỏa sáng rực rỡ, và tôi thấu hiểu sâu sắc ý niệm “vạn vật đồng nhất thể”. Tôi nhận ra rằng khi đã đồng nhất với tất cả, vạn vật đều có mối liên hệ mật thiết, không thể tách rời. Đây là một quan niệm hoàn toàn mới mẻ, chưa từng được các nhà khoa học chúng tôi nghĩ đến trước đây.
Trong khoảnh khắc bình yên đặc biệt đó, tôi tự vấn: “Tôi thực sự là ai? Tôi đến từ đâu và sẽ đi về đâu? Vũ trụ được hình thành như thế nào và mối liên hệ của nó với Trái Đất cùng con người là gì? Phải chăng chúng tôi, những người đầu tiên đặt chân vào không gian, đã cảm nhận được sự tương quan rõ rệt giữa con người và vũ trụ, khác với quan niệm của những người chưa từng rời khỏi Trái Đất?”.
Từ suy ngẫm này, tôi tin rằng đã đến lúc cần thay đổi những quan niệm cũ kỹ, hạn hẹp đã trói buộc bao thế hệ, để hướng tới một nhận thức mới về mối tương quan giữa con người và vũ trụ. Có lẽ, các định luật khoa học và kiến thức tích lũy từ ngàn xưa sẽ cần được xem xét lại khi chúng ta nhìn nhận lại những gì đã làm trên Trái Đất, sau khi chứng kiến sự nhỏ bé của mình giữa vũ trụ bao la. Ngay cả nền khoa học hiện đại, khởi nguồn từ Isaac Newton khoảng bốn thế kỷ trước, cũng có thể cần thay đổi khi con người thoát ly khỏi ảnh hưởng của lực hấp dẫn Trái Đất.
Trong dòng suy tư miên man đó, tôi chợt nhớ đến những người tiên phong như Copernicus, Galileo và các nhà khoa học lỗi lạc khác. Họ đã đưa ra những ý tưởng về mối tương quan giữa Trái Đất và vũ trụ nhưng lại phải đối mặt với sự phản đối, kỳ thị từ những quan niệm thiển cận, hẹp hòi thời bấy giờ. Có người đã bị thiêu sống, có người bị giam cầm cho đến cuối đời. Tuy nhiên, sự thật vẫn là sự thật, không thể chối cãi. Mọi tư tưởng bảo thủ, hẹp hòi cuối cùng rồi sẽ phải nhường chỗ khi con người dám hướng tầm mắt lên cao, gạt bỏ thành kiến và mở rộng tâm hồn để chiêm ngưỡng vũ trụ bao la.
Phi hành gia Edgar Mitchell là một nhà khoa học lỗi lạc với nhiều công trình nghiên cứu nổi tiếng về không gian tại Đại học Harvard và Viện Công nghệ Massachusetts (MIT). Ông là một trong sáu người đã đặt chân lên mặt trăng bằng phi thuyền Apollo 14 vào ngày 31 tháng 1 năm 1971.
Phi hành gia Mitchell dừng lại một chút để suy tư, rồi tiếp tục:
– Khi trở về Trái Đất, tôi luôn trăn trở về cảm giác bình an lạ lùng ấy. Tôi đã tìm đọc rất nhiều sách khoa học nhưng không tìm thấy lời giải thích nào thỏa đáng. Tôi chuyển sang nghiên cứu các sách tôn giáo phương Tây nhưng cũng không tìm được câu trả lời. Tôi tìm đến các học giả uyên bác nhưng không ai có thể giải đáp thắc mắc của tôi. Một người bạn đã khuyên tôi nên tìm hiểu về tôn giáo phương Đông, và thế là tôi bắt đầu nghiên cứu Phật giáo, đặc biệt là các kinh điển nói về Đại Định (Samadhi). Tôi nhận thấy sự tương đồng đáng kinh ngạc giữa trải nghiệm của mình trong không gian và những gì các bậc hiền triết phương Đông mô tả về trạng thái thiền định.
Muôn kiếp nhân sinh: Cái nhìn mới về thế giới, luân hồi và nhân quả
(Còn tiếp)
Những chia sẻ sâu sắc về vũ trụ và bản ngã từ phi hành gia Edgar Mitchell hẳn sẽ khiến bạn thêm tò mò về hành trình tìm kiếm chân lý. Hãy cùng khám phá thêm những góc nhìn mới mẻ về Đạo phật trong các phần tiếp theo.
