Hành trình tìm kiếm sự giác ngộ bắt đầu từ đâu và hướng tới điều gì? Khám phá ý nghĩa sâu xa đằng sau từ ngữ thiêng liêng này, hé lộ ba khía cạnh quan trọng của sự tỉnh thức mà ai cũng có thể hướng tới. Tìm hiểu thêm về con đường đạt đến sự viên mãn tại Chiasedaophat.
Chữ “Phật” trong tiếng Phạn là “Buddha”, được phiên âm sang tiếng Trung Hoa là “Phật-đà-da”, thường gọi tắt là “Phật”. Nhiều người lầm tưởng đây là một từ Hán Việt, nhưng thực chất, “Phật” chỉ là âm đầu của từ phiên âm đầy đủ, mang ý nghĩa “giác ngộ” hoặc “tỉnh thức”.
Quá trình giác ngộ có ba phương diện chính: tự giác, giác tha và giác hạnh viên mãn. Đức Phật là bậc đã tự mình đạt đến sự giác ngộ hoàn toàn, một trạng thái vượt xa nhận thức thông thường của chúng sinh phàm phu.
Tuy nhiên, sự giác ngộ không dừng lại ở bản thân. Việc “giác tha” là tìm ra phương pháp để giúp đỡ người khác cũng đạt được sự tỉnh thức.
Giữa việc tự giác ngộ và giúp người khác giác ngộ là cả một hành trình dài với nhiều cấp độ khác nhau. Có hai trường hợp giác ngộ: “tiểu ngộ” (giác ngộ chưa trọn vẹn) và “đại ngộ” (giác ngộ hoàn toàn). Đức Phật không chỉ tự mình tu tập và đạt đến đại ngộ mà còn lan tỏa trí tuệ, giúp đỡ vô số chúng sinh trên con đường tìm cầu chân lý.
Nhờ hội đủ cả ba phương diện giác ngộ, Đức Phật được tôn xưng là bậc có “vạn đức trang nghiêm”.
Lời dạy của Đức Phật về Phật tánh
Câu nói “Tam giác viên, vạn đức bị” (Khi ba phương diện giác ngộ được viên mãn thì đầy đủ muôn vàn công đức trang nghiêm, nên được gọi là Phật) thể hiện rõ điều này.
Niềm tin vào Đức Phật không phải là sự sùng bái mù quáng, mà xuất phát từ nhận thức rằng mỗi chúng ta vốn dĩ đã mang trong mình Phật tánh. Sự mê mờ của tâm trí hiện tại đã che lấp đi bản chất giác ngộ sẵn có, khiến chúng ta chưa thể đạt đến quả vị Phật.
Đức Phật đã từng dạy: “Tất cả chúng sinh đều có Phật tánh… nhưng chỉ do vọng tưởng, chấp trước nên không thể chứng đắc được.”
Chính “vọng tưởng” là những suy nghĩ lan man, không ngừng nghỉ, đưa tâm trí con người đi hết từ nơi này đến nơi khác, từ trạng thái này sang trạng thái khác, đôi khi đưa ta lên thiên đàng, đôi khi lại đọa xuống địa ngục. Khó có thể đếm xuể số lượng vọng tưởng khởi lên trong một ngày. Nếu nhận biết được những vọng tưởng này, đó đã là dấu hiệu của một Bồ Tát. Ngược lại, nếu không nhận biết, ta vẫn còn là phàm phu.
Bên cạnh vọng tưởng, “chấp trước” cũng là một rào cản lớn. Con người thường có xu hướng phân biệt “cái tôi” và “cái của tôi”, bám víu vào quyền sở hữu vật chất hay những thú vui tinh thần. Sự sở hữu một chiếc xe đời mới, một ngôi nhà tiện nghi, hay thậm chí là những đặc điểm cá nhân như giới tính, nghề nghiệp, hay cả thiện và ác, đều có thể trở thành đối tượng của sự chấp trước.
Dù là chấp trước vào điều gì, con người cũng rất khó buông bỏ. Chúng ta có xu hướng chiếm hữu, níu giữ và bám riết lấy chúng, ngày càng trở nên cố chấp. Vòng luẩn quẩn này dường như vô tận. Những khoái lạc từ thức ăn ngon, nhà cửa ấm cúng, các hình thức giải trí hấp dẫn, hay những gì được coi là lợi nhuận, đều chỉ là những thứ không bền vững.
Dù chưa nhận ra, sự tham đắm vào những dục lạc này chính là chướng ngại vật trên con đường chứng đắc Phật tánh. Như lời Đức Phật đã dạy: “Chỉ vì vọng tưởng, chấp trước mà chúng sinh không thể nhận ra được Phật tánh.”
Để hiểu sâu hơn về hành trình tỉnh thức và cách vượt qua những chướng ngại để nhận ra Phật tánh vốn có, mời bạn khám phá thêm nhiều bài viết giá trị trong chuyên mục Đạo phật.
