Trong hành trình tìm cầu sự an lạc, lý thuyết chỉ là điểm khởi đầu, còn thực hành mới là con đường dẫn lối. Khám phá cách vượt qua mọi chướng ngại trên Chiasedaophat để đạt được sự chuyển hóa bản thân.
Trong hành trình tìm cầu sự giác ngộ, giáo lý và thực hành đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, giá trị cốt lõi của Phật pháp nằm ở sự thực hành, không chỉ dừng lại ở lý thuyết suông. Lý thuyết chỉ mang tính định hướng ban đầu, giúp ta hình dung về mục tiêu, còn thực hành mới là con đường trực tiếp dẫn đến sự thấu hiểu và chuyển hóa bản thân. Ví như khi đói, chỉ nói về thức ăn mà không ăn thì không thể no bụng.
Mục đích cuối cùng của Đạo Phật là giải thoát khỏi khổ đau, đạt được an vui tự tại. Điều này không đến từ việc nghiên cứu triết lý hay lý thuyết suông, mà đòi hỏi sự nỗ lực thực hành theo lời Phật dạy. Do đó, việc thực hành được đặt lên hàng đầu, nhấn mạnh tính tự lực vượt thoát thay vì trông chờ vào ngoại lực.
Vạn sự, vạn vật trên đời này thảy đều liên quan với nhau ở một chữ “duyên”. Bất luận là nhân duyên, cơ duyên, thiện duyên hay ác duyên, đâu đâu cũng có, tồn tại mọi lúc.
Khái niệm “thực hành” ở đây chính là cách gọi khác của “tu hành”. Trên con đường tu hành, chúng ta thường gặp phải những thuận duyên và nghịch duyên. Tuy nhiên, nếu không có cái nhìn sâu sắc và khả năng phân biệt rõ ràng, chính những duyên này có thể trở thành chướng ngại trên bước đường tâm linh, thay vì là phương tiện dẫn đến giải thoát. Điều này bởi lẽ, thuận duyên và nghịch duyên trong con mắt của người tu hành khác biệt hoàn toàn so với cách nhìn của thế gian.
Thuận duyên của Phật là thuận theo lẽ đạo, hướng đến sự giải thoát, trong khi thuận duyên của thế gian thường là những điều dễ dàng, mang lại lợi ích vật chất nhưng có thể dẫn đến ràng buộc, tái sinh trong vòng luân hồi. Ngược lại, nghịch duyên của Phật là những thử thách giúp ta rèn luyện tâm bồ đề, vượt qua phiền não, còn nghịch duyên của thế gian là những khó khăn, trắc trở khiến ta nản lòng, thoái chí.
Do đó, người tu hành cần có tư duy phân tích sắc bén, dựa trên trí tuệ để nhận diện đúng bản chất của các duyên. Đức Phật dạy rằng, muốn bước vào con đường của bậc Thánh, ta phải “lội nghịch dòng sinh tử”. Nghịch dòng sinh tử ở đây chính là thuận dòng theo Phật, thuận theo con đường giải thoát. Ngược lại, thuận theo dòng chảy của thế gian, những ham muốn và ràng buộc của sinh tử, lại là nghịch dòng với Phật và sự giải thoát.
Nhận diện đúng con đường
Khi đã nhận thức rõ đâu là con đường chân chính, chúng ta sẽ vững bước tiến về phía trước, ngay cả khi đối mặt với vô vàn chướng duyên. Một người có đức tin vững chắc, nếu trong quá trình tu hành không gặp bất kỳ nghịch duyên nào, thì có thể họ đang đi sai đường. Bởi lẽ, con đường dẫn đến giải thoát khổ đau vốn là con đường đi ngược lại với dòng chảy của sinh tử.
Khi ta quyết tâm bước trên con đường này, sẽ có những “ma chướng” từ nội tâm và ngoại cảnh tìm cách cản trở, níu kéo ta quay về với vòng luân hồi. Những chướng ngại này xuất phát từ ba độc tham, sân, si. Nếu có đủ trí tuệ và nghị lực, chúng ta có thể vượt qua chúng. Ngược lại, nếu bị chúng chi phối, ta sẽ tiếp tục trôi lăn trong sinh tử luân hồi.
Nếu không phân biệt được đâu là thuận duyên, đâu là nghịch duyên theo quan điểm của Phật pháp, ta dễ bị thối lui trước những khó khăn hay những lời bàn ra tán vào của người đời. Điều này rất đáng tiếc, bởi lẽ, người thực sự hiểu rõ về thuận duyên và nghịch duyên trong đạo Phật sẽ mừng thầm khi gặp chướng ngại, vì đó là dấu hiệu cho thấy họ đang đi đúng hướng. Ngược lại, những ai không nắm vững kiến thức này sẽ dễ dàng nản lòng trước thử thách và sự phán xét của người khác.
Sống an lạc giữa muôn vàn duyên
Tóm lại, trên con đường tu hành, làm thế nào để sống vui vẻ với cả thuận duyên lẫn nghịch duyên, không để những ràng buộc của sinh tử cản bước, là một điều vô cùng quan trọng. Nếu bước đi của ta không gặp bất kỳ chướng ngại nào từ sinh tử, thì đó có thể là dấu hiệu ta đang đi trên con đường của ma, chứ không phải của Phật, và ta đã bị chúng chi phối.
Ngược lại, khi bước chân trên con đường giải thoát, nếu ta gặp phải những chướng duyên từ nội tâm và ngoại cảnh, do ba độc tham, sân, si gây ra, thì đó là lúc ta cần nỗ lực thực hành ba vô lậu học: Giới, Định, Tuệ. Bằng cách này, ta có thể hàng phục được những chướng ngại đó và chắc chắn sẽ vượt qua chúng một cách an toàn. Đó mới chính là con đường đích thực mà Đức Phật đã chỉ dạy.
Để hiểu sâu hơn về cách đối diện với thuận duyên, nghịch duyên và tìm thấy sự an lạc trên con đường tâm linh, mời bạn khám phá thêm những bài viết ý nghĩa trong chuyên mục Đạo phật.
