Khi tâm giữ vững giới luật, con người sẽ tìm thấy sự an lạc nội tâm và phát triển trí tuệ, như tấm gương Hoàng hậu Mallikā đã chứng minh. Khám phá sâu hơn về sức mạnh định tâm qua việc tuân thủ giới pháp tại <a href="Website Chia sẻ Đạo Phật“>Website Chia sẻ Đạo Phật.
Vì sao Hoàng hậu Mallikā được Đức Phật ngợi khen là tấm gương sáng về đức hạnh của người trì giới?
Trì giới là gì?
Trong Phật giáo, “Trì” có nghĩa là giữ gìn, còn “Giới” là những quy tắc, điều răn cấm để ngăn ngừa hành vi sai trái. Do đó, “Trì giới” là việc thực hành các giới luật do Đức Phật chế định. Đối với các vị xuất gia, giới luật giúp họ tu tập trên con đường giải thoát. Đối với cư sĩ tại gia, việc giữ giới giúp xây dựng một đời sống đạo đức, tạo nền tảng cho những quả báo tốt đẹp. Khi tâm được ổn định nhờ giữ giới, hành giả mới có thể phát triển trí tuệ, đoạn trừ vô minh và thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử.
Giới luật không mang mục đích trừng phạt, mà là phương tiện hỗ trợ đệ tử Phật mau chóng đạt được quả vị Thánh. Nhờ giữ giới, tâm ý trở nên vững chãi, từ đó trí tuệ phát sinh, giúp diệt trừ phiền não.
Việc giữ gìn giới luật giúp người thực hành có được đời sống đạo đức và tâm hồn an lạc.
Giới là nền tảng dẫn đến Định tâm
Hiểu một cách đơn giản, giới luật giúp chúng ta ngăn chặn những hành vi sai trái, những lỗi lầm có thể gây bất an trong tâm trí như lo lắng, sợ hãi, bồn chồn hay mặc cảm tội lỗi. Những cảm xúc tiêu cực này có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào: trước, trong hoặc sau khi thực hiện hành vi sai trái.
Chẳng hạn, một người có ý định trộm cắp sẽ cảm thấy hồi hộp khi chuẩn bị thực hiện hành vi đó, lo sợ việc bị phát hiện. Trong quá trình hành động, họ luôn trong trạng thái cảnh giác, quan sát xung quanh. Sau khi hành vi hoàn thành, nỗi lo sợ bị truy cứu vẫn tiếp tục ám ảnh, khiến họ luôn tìm cách lẩn tránh hoặc đề phòng.
Hơn nữa, những hành động sai trái không chỉ gây lo sợ bị người khác biết, mà còn tạo ra sự bất ổn sâu sắc trong nội tâm. Dù nhận thức rõ ràng hay chỉ là cảm giác mơ hồ, mặc cảm tội lỗi vẫn luôn tiềm ẩn, giống như một vật cản vô hình gây phiền nhiễu.
Người giữ giới luôn cảm thấy tự tin và an nhiên trong mọi hoàn cảnh.
Có một câu chuyện kể về một gia đình nghèo khó. Người cha, vì túng quẫn, thường lẻn vào vườn rau nhà hàng xóm hái trộm vào ban đêm. Một hôm, ông đưa con trai đi cùng. Khi ông vừa nhổ một cây cải, cậu bé bỗng thì thầm: “Cha ơi, có người đang nhìn chúng ta kìa”. Người cha hoảng hốt nhìn quanh và hỏi: “Ai vậy con?”. Cậu bé chỉ lên trời và nói: “Là mặt trăng đang nhìn chúng ta đó!”. Nghe lời con, người cha vô cùng hổ thẹn và quyết định từ bỏ hành vi trộm cắp, quay về nhà.
Câu chuyện này cho thấy, dù có thể đã ý thức được hành vi sai trái của mình, người cha vẫn cố tình phớt lờ tiếng gọi của lương tâm. Tuy nhiên, lời nói của con trai đã đánh thức sự tự trọng và thôi thúc ông ăn năn, hối cải. Điều này minh chứng cho việc lương tâm luôn hiện hữu, và việc giữ giới chính là cách để chúng ta lắng nghe và hành động theo tiếng nói đó.
Phật tử tại gia giữ gìn năm giới sẽ sống một cuộc đời chính trực và dễ dàng đạt được định tâm khi tu tập.
Trong kinh Đại Bát Niết-bàn, Đức Phật đã chỉ ra năm lợi ích của việc giữ giới. Một trong số đó là: “Người giữ giới, sống theo giới luật khi đi vào hội chúng nào, dù là Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, gia chủ hay Sa-môn, người ấy đi vào với tâm không sợ hãi, không bối rối”.
Điều này có nghĩa là người giữ giới luôn cảm thấy tự tin và an nhiên, không lo sợ bị người khác phán xét hay nói xấu, bởi họ không làm điều gì sai trái. Câu tục ngữ “Không làm việc trái lương tâm thì nửa đêm không sợ quỷ gõ cửa” cũng phần nào diễn tả ý nghĩa này. Người làm điều ác thường mang tâm trạng bất an, sống trong nỗi ám ảnh tội lỗi. Ngược lại, người sống thiện lương, không tư lợi, không lừa dối hay hại người, sẽ có một tâm hồn thanh tịnh, cuộc sống bình an và hạnh phúc.
Đối với Phật tử tại gia, việc giữ gìn năm giới (không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu) giúp họ sống một cuộc đời chính trực, làm người đúng nghĩa. Đồng thời, điều này cũng tạo điều kiện thuận lợi để hành giả đạt được sự định tâm khi thực hành các pháp môn thiền định.
Khám phá thêm về hành trình rèn luyện “Định tâm” qua các bài viết chuyên sâu về Đạo phật.
