Từ những không gian thờ tự linh thiêng đến nét đặc trưng trong thực hành tín ngưỡng, đời sống tâm linh người Việt luôn ẩn chứa nhiều tầng ý nghĩa. Tuy nhiên, việc giữ gìn sự thanh tịnh và ý nghĩa thực sự của đạo pháp đòi hỏi sự chiêm nghiệm sâu sắc về cả thực hành lẫn giới luật, một hành trình có thể tìm hiểu thêm tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Trong đời sống tâm linh của người Việt, đặc biệt là ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, các không gian thờ tự như Đền, Miếu, Đình, Chùa thường được xem là nơi linh thiêng, là nơi cư ngụ của Thần, Phật. Do đó, vào những dịp lễ Rằm, mùng Một hay các ngày lễ Tết trong năm, người dân thường tìm đến những địa điểm này để bày tỏ lòng thành kính và cầu nguyện. Tuy nhiên, ở một số vùng miền khác như miền Trung, đặc biệt là Huế, bàn thờ gia tiên lại thường đặt kèm ban thờ Phật ngay tại không gian sinh hoạt gia đình.
Việc thực hành đạo Phật không chỉ dừng lại ở việc đến chùa hay cầu cúng. Theo giáo lý, để trở thành một Phật tử, người đó cần thực hiện Tam quy và Ngũ giới. Ngũ giới, bao gồm năm điều răn cơ bản: không sát sinh, không trộm cắp, không nói dối, không tà dâm và không uống rượu. Dù là những giới luật tối thiểu, nhưng việc tuân thủ chúng không hề dễ dàng, nhất là trong cuộc sống hiện đại, nơi các yếu tố như rượu bia hay việc tiêu thụ thực phẩm có nguồn gốc từ sinh vật khác là khó tránh khỏi. Nếu ngay cả những điều cơ bản này còn khó thực hiện, thì việc thờ Phật hay tụng kinh có lẽ sẽ không mang lại nhiều ý nghĩa sâu sắc.
Hơn nữa, trong không gian sống của các căn hộ thành phố vốn không quá rộng rãi, việc bài trí quá nhiều bàn thờ và thắp hương khói liên tục có thể tạo cảm giác nặng nề. Điều này đôi khi có thể ảnh hưởng đến tinh thần, khiến yếu tố tâm linh lấn át đi ý chí phấn đấu, học tập và sự sáng tạo trong cuộc sống.
Hình ảnh minh họa cho không gian tâm linh.
Nếu bạn cảm thấy cần một khoảng lặng để tĩnh tâm, tìm kiếm sự bình an trong tâm hồn, lời khuyên là hãy ghé thăm những ngôi chùa cổ kính. Không nhất thiết phải là những ngôi chùa nổi tiếng, bạn có thể đến, tham quan, dâng lễ tùy tâm và cầu nguyện những điều tốt đẹp. Đức Phật được xem là “Vạn thế sư biểu”, một người thầy vĩ đại của muôn đời, chỉ dạy chúng sinh cách sống an vui và hạnh phúc. Việc tiếp thu những lời dạy này để áp dụng vào cuộc sống sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho bản thân. Ngược lại, nếu chỉ dừng lại ở hình thức thờ cúng hay tụng kinh mà không thực hành theo giáo lý, thì ý nghĩa có thể không còn trọn vẹn.
Về việc đốt vàng mã và văn hóa cúng lễ
Liên quan đến các nghi lễ truyền thống, câu hỏi về việc đốt vàng mã vào Rằm tháng Bảy hay các dịp lễ Tết khác cũng là một vấn đề được nhiều người quan tâm. Cá nhân tôi, dù có bàn thờ tổ tiên tại Hà Nội, nhưng chủ yếu xem đó là nơi để tưởng nhớ ông bà. Những dịp giỗ Tết quan trọng, tôi thường về quê để làm lễ cùng gia đình. Việc cúng bái tại nhà thường được thực hiện một cách giản dị, quan trọng là ở tấm lòng thành tâm. Ngay cả vào ngày 23 tháng Chạp, gia đình tôi cũng không thực hiện việc cúng mũ áo hay tiền vàng mã, bởi lẽ tôi không còn giữ những niềm tin truyền thống một cách mù quáng như trước đây.
Tuy nhiên, khi về quê và chứng kiến cảnh các cô, các thím chuẩn bị quần áo, giày dép để cúng cho ông bà, tôi lại cảm nhận được một cử chỉ rất đẹp và ấm áp. Đó là cách thể hiện sự quan tâm, nhớ nhung và mong muốn chu toàn cho người đã khuất một cách cụ thể. Đây cũng là một nét đẹp văn hóa đáng trân trọng.
Có một người quen từng chia sẻ sự băn khoăn: “Năm nào tôi cũng đốt vàng mã cho các cụ. Mấy năm Covid không đốt được, tôi cảm thấy hơi áy náy, không biết có sao không?”.
Để giải tỏa nỗi băn khoăn này, tôi đã gợi ý một cách tiếp cận khác: “Nếu chị cảm thấy không áy náy thì thôi. Còn nếu vẫn còn băn khoăn, chị có thể mua một xấp đô la để cúng các cụ. Như vậy, các cụ có thể dùng tiền để tự do mua sắm quần áo đúng với sở thích, đúng kích cỡ và màu sắc mong muốn, hoặc chi tiêu vào những việc cần thiết khác.” Giải pháp này đã nhận được sự đồng tình và áp dụng. Thay vì phải đốt một đống quần áo có thể cháy không hết trong nửa tiếng, giờ đây nghi thức hóa vàng chỉ diễn ra trong khoảng 5 phút, vừa nhanh gọn, vừa mang ý nghĩa thiết thực hơn.
Đây là một vài chia sẻ nhỏ về quan điểm và cách thực hành tín ngưỡng, hy vọng mang lại những góc nhìn hữu ích cho mọi người.
Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp bạn có thêm những góc nhìn mới mẻ về thế giới nội tâm. Nếu bạn muốn khám phá sâu hơn về triết lý sống an vui và hạnh phúc, hãy tìm hiểu thêm trong chuyên mục Đạo phật.
