Câu chuyện của Tăng đoàn Tỳ Kheo Ni mở ra một chương mới cho nữ giới trên con đường giác ngộ, nhưng liệu hành trình vượt qua định kiến và gian khó của họ có dễ dàng? Hãy cùng khám phá sự hy sinh phi thường của Dì mẫu Pajàpati Gotamì và 500 nữ vương Sàkya, Koliya, những người đã đặt chân trần trên con đường tìm cầu an lạc. Tìm hiểu thêm về những hành trình ý nghĩa này tại Chia sẻ Đạo Phật.
Câu chuyện về sự ra đời của Tăng đoàn Tỳ Kheo Ni trong Phật giáo luôn là một đề tài thu hút sự quan tâm của nhiều người. Đặc biệt, hành trình đầy nghị lực của Dì mẫu Pajàpati Gotamì và 500 vị nữ thuộc hoàng tộc Sàkya, Koliya đã mở ra một chương mới cho nữ giới trên con đường tu tập giải thoát.
Sự Khởi Đầu Đầy Quyết Tâm
Vào một buổi sớm mai tinh sương, Đại đức Ānanda đã vô cùng ngạc nhiên khi thấy Dì mẫu Pajàpati Gotamì cùng 500 vị công nương đứng chờ trước giảng đường. Đôi chân họ sưng tấy, trầy xước và rướm máu, minh chứng cho một hành trình gian nan. Họ đã từ bỏ cuộc sống vương giả, tự tay cạo bỏ mái tóc, tháo bỏ trang sức quý giá, và chấp nhận cuộc sống khất thực, ngủ dưới gốc cây, đi chân trần từ Kapilavatthu đến đây. Mục đích của họ là bày tỏ nguyện vọng được xuất gia, từ bỏ đời sống thế tục để tìm cầu sự an lạc và thanh cao trong Giáo Pháp.
Lời Thỉnh Cầu và Sự Từ Chối Ban Đầu
Đại đức Ānanda đã hết lòng thỉnh cầu Đức Phật chấp thuận cho nữ giới được xuất gia. Ngài trình bày về hoàn cảnh của Dì mẫu Pajàpati và các công nương, về sự hy sinh của họ để chứng tỏ rằng phụ nữ cũng có khả năng sống đời phạm hạnh. Tuy nhiên, Đức Phật đã ba lần từ chối lời thỉnh cầu này.
Câu Hỏi Về Khả Năng Thành Tựu Đạo Quả
Trước sự kiên trì của Đại đức Ānanda, Đức Phật đã đưa ra một câu hỏi quan trọng: Liệu người phụ nữ có khả năng thành tựu các Thánh quả như Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm và A-la-hán hay không, nếu họ tu tập đúng theo Chánh Pháp và Giới Luật?
Các Cấp Bậc Thánh Quả
Đức Phật đã giải thích chi tiết về từng cấp bậc Thánh quả mà bất kỳ ai, bao gồm cả nữ giới, có thể đạt được thông qua tu tập đúng đắn:
- Tu-đà-hoàn (Sotàpatti): Nhập vào dòng Thánh, đoạn trừ ba kiết sử căn bản (thân kiến, giới cấm thủ, hoài nghi), tâm thanh tịnh và không còn tái sanh vào các cõi khổ.
- Tư-đà-hàm (Sakadàgàmi): Chỉ còn tái sanh một lần nữa ở cõi người, sau đó sẽ sanh về các cõi trời, làm giảm nhẹ tham, sân, si.
- A-na-hàm (Anàgàmi): Không còn tái sanh vào các cõi Dục, sẽ vãng sanh về các cõi Sắc và Vô Sắc sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.
- A-la-hán (Arahattà): Đoạn trừ tất cả phiền não, đạt đến sự giải thoát tuyệt đối, an lạc vĩnh hằng, đầy đủ Tam Minh và là bậc Vô học.
Sự Chấp Thuận Có Điều Kiện: Bát Kính Pháp
Được khích lệ bởi lời giải đáp về khả năng chứng quả, Đại đức Ānanda tiếp tục tha thiết cầu xin Đức Phật. Ngài nhấn mạnh công ơn nuôi dưỡng của Dì mẫu Pajàpati và sự hy sinh của 500 công nương. Sau khi hội ý với các vị Đại đệ tử, Đức Phật đã đưa ra một điều kiện để thành lập Giáo hội Tỳ Kheo Ni: Dì mẫu Pajàpati và các công nương phải chấp thuận tuân theo “Tám điều cung kính” (Bát Kính Pháp).
Nội Dung Bát Kính Pháp
Bát Kính Pháp bao gồm những quy định nhằm duy trì sự tôn trọng và hòa hợp giữa Tỳ Kheo Ni và Tỳ Kheo, cũng như quy định về việc thọ giới và xử lý vi phạm:
- Tỳ Kheo Ni, dù tuổi cao hay hạ lạp, luôn cung kính chào hỏi Tỳ Kheo.
- Tỳ Kheo Ni không thể an cư (nhập hạ) ở nơi không có Tỳ Kheo.
- Cứ mỗi tháng, Tỳ Kheo Ni phải cử người thỉnh Tỳ Kheo chỉ định ngày Bố-tát và thời gian thăm viếng, giáo huấn.
- Khi mãn hạ, Tỳ Kheo Ni phải thực hiện lễ Tự-tứ trước Tỳ Kheo và Tỳ Kheo Ni khác.
- Tỳ Kheo Ni phạm trọng giới phải chịu hình phạt Manattà trước Tăng đoàn.
- Thức-xoa-ma-na (người đang học, thọ trì 8 giới trong 2 năm) có thể thọ Cụ túc giới Tỳ Kheo Ni trước Tăng đoàn.
- Tỳ Kheo Ni không được khiển trách hay nặng lời với Tỳ Kheo trong mọi trường hợp.
- Tỳ Kheo không sám hối với Tỳ Kheo Ni, nhưng Tỳ Kheo Ni có thể sám hối với Tỳ Kheo.
Đức Phật nhấn mạnh rằng những giới luật này phải được tôn trọng trọn đời, không được thay đổi.
Trong kinh Phật Bản Hạnh và kinh Trung Bản Khởi có ghi lại câu chuyện về Tỳ Kheo Ni Đại Ái Đạo, vị Tỳ Kheo Ni đầu tiên trong giới Ni.
Sự Chấp Nhận Bát Kính Pháp và Lễ Xuất Gia
Khi nghe Đại đức Ānanda trình bày về Bát Kính Pháp, Dì mẫu Pajàpati đã vui vẻ chấp nhận. Bà ví von rằng việc chấp nhận Bát Kính Pháp cũng giống như một cô gái xinh đẹp đón nhận một vòng hoa thơm ngát. Bà tin rằng những quy định này không phải là trở ngại mà là cánh cửa để họ bước vào con đường giải thoát.
Vào chiều hôm đó, 501 vị nữ đầu tiên đã được làm lễ xuất gia thọ giới Sa di Ni. Bà Mahà Pajàpati Gotamì được cử làm Ni trưởng. Bà Ambapàli đã hoan hỷ cúng dường khu vườn xoài của mình để làm tinh xá cho chúng Ni. Đại đức Sàriputta được Đức Phật giao nhiệm vụ hướng dẫn các phép tắc tu tập sơ đẳng cho các vị Sa di Ni.
Ý Nghĩa và Tác Động Lâu Dài
Đức Phật cho biết, việc cho phép nữ giới xuất gia sẽ rút ngắn tuổi thọ của Chánh Pháp. Ngài ví von như việc đắp đê để ngăn nước tràn, Bát Kính Pháp ra đời nhằm bảo vệ sự tồn tại lâu dài của Tăng đoàn. Sự thành lập Tăng đoàn Tỳ Kheo Ni đã biến giáo đoàn của Phật trở thành giáo đoàn Tứ chúng, bao gồm Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Ưu Bà Tắc và Ưu Bà Di.
Lời Dạy Về Pháp Môn Giải Thoát
Sau đó, Ni trưởng Mahà Pajàpati đã xin Đức Phật chỉ dạy một pháp môn tu tập tinh tấn để mau chóng đạt giải thoát. Đức Phật đã chỉ dạy cho bà về việc nhận thức rõ ràng những điều dẫn đến tham ái, ràng buộc, tích lũy, ham muốn nhiều, bực bội, ngã mạn, thích cảnh phồn hoa, lười biếng, không tri túc. Ngài khuyên nên tránh những điều này và tinh tấn thực hành pháp quán niệm hơi thở (Ānàpàna sati) cùng Tứ Niệm Xứ (Cattàro sati-patthàna).
Bằng sự tinh tấn thực hành lời dạy của Đức Phật, Ni trưởng Mahà Pajàpati và 500 vị công nương xuất gia cùng bà sau đó đều chứng đắc quả A-la-hán.
Quy Định Về Y Phục và Vật Dụng Của Tỳ Kheo Ni
Ni trưởng Mahà Pajàpati cũng đã nghiên cứu và trình lên Đức Phật về y phục của Tỳ Kheo Ni. Một bộ y phục Tỳ Kheo gồm có an-đà-hội (quần), uất-đa-la-tăng (áo trên) và tăng-già-lê (áo khoác ngoài). Ngoài ra, Tỳ Kheo Ni được phép có thêm samkaksika (thắt hông) và kusulaka (váy). Bên cạnh đó, các vị khất sĩ còn được phép có quạt, vợt lọc nước, kim chỉ, tăm xỉa răng và dao cạo râu tóc.
Câu chuyện về sự ra đời của Tăng đoàn Tỳ Kheo Ni mở ra một cánh cửa giác ngộ mới cho nữ giới, tuy nhiên, hành trình này không hề dễ dàng. Hãy cùng khám phá chi tiết hơn về sự kiện lịch sử đầy ý nghĩa này trong chuyên mục Đạo Phật.
