Từ một cậu bé giàu lòng hiếu học tại Vũng Tàu, Cư sĩ Đoàn Trung Còn đã nỗ lực không ngừng để chinh phục tri thức Hán học và Phạn ngữ, mở rộng cánh cửa thấu hiểu giáo lý sâu xa của nhà Phật. Cuộc đời ông là minh chứng cho khát vọng khám phá tinh hoa Phật pháp và sẻ chia trí tuệ đó đến muôn người, hành trình mà bạn có thể tìm hiểu thêm tại chiasedaophat.com.
Chân dung Cư sĩ Đoàn Trung Còn.
Cư sĩ Đoàn Trung Còn, với pháp danh Hồng Tai, đã chào đời vào năm Mậu Thân (1908) tại làng Thắng Nhì, Vũng Tàu. Ngay từ thuở nhỏ, ông đã bộc lộ niềm đam mê học vấn, theo học tại trường Pháp Việt và sau đó lên Sài Gòn, điều này giúp ông thông thạo tiếng Pháp.
Sinh ra trong một gia đình có nền tảng Nho học và Phật giáo sâu sắc, sau khi hoàn thành chương trình học thế tục, Cư sĩ Đoàn Trung Còn đã dành trọn tâm huyết cho việc tự học chữ Hán. Mục tiêu của ông là có thể nghiên cứu sâu sắc Tam tạng kinh điển của Phật giáo.
Với cuộc sống gắn bó với miền Nam, ông thường xuyên tiếp xúc với các bậc Sư sãi người Khmer và nền Phật giáo Nam Tông. Sự hiện diện của các bộ kinh được viết bằng chữ Bắc Phạn (Sanscrit) hoặc Pàli đã thôi thúc ông say mê học hỏi hai loại văn tự cổ này. Nhờ đó, ông đã xây dựng được một nền tảng vững chắc về Hán học và Phạn học, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi sâu vào nghiên cứu giáo lý nhà Phật.
Không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu giáo lý để tự tu tập, Cư sĩ Đoàn Trung Còn còn tích cực truyền bá chánh pháp đến đông đảo quần chúng. Ông đã có những đóng góp to lớn cho sự nghiệp chấn hưng và phổ biến Phật học trong giai đoạn nửa đầu thế kỷ 20.
Hoạt động biên soạn và xuất bản
Năm 1932, ông thành lập Phật Học Tòng Thơ, một tổ chức chuyên xuất bản các công trình biên khảo về Phật giáo, cùng các bộ kinh căn bản do chính ông phiên âm và chú giải.
Song song đó, ông còn sáng lập Trí Đức Tùng Thư để giới thiệu và xuất bản những bộ sách quan trọng của Nho giáo, cũng do ông phiên âm và dịch nghĩa. Mục đích của việc này là duy trì và phát huy nền đạo học chân chính, hướng dẫn thế hệ sau tu dưỡng bản thân, xây dựng gia đình và đóng góp cho xã hội.
Tôn chỉ của hai tổ chức này được ông trình bày rõ ràng trong lời bố cáo:
“Những kinh sách của bổn quán xuất bản, hoặc in có chữ Hán, hoặc in toàn chữ Việt, đều được nghiên cứu và nhuận sắc rất kỹ lưỡng, vì mục đích của bổn quán là muốn truyền bá Phật pháp, cho nên chẳng ngại công cán và thì giờ. Vậy mong rằng kinh sách ấy sẽ bổ ích cho độc giả thiện tâm trên đường tu học. Vì sau này giấy đắt công cao, vậy bổn quán yêu cầu những vị đã thỉnh kinh sách, khi coi rồi thì nên cho bà con quen biết mượn coi, đó là quý vị phụ lực với bổn quán mà truyền bá đạo lý vậy. Và bổn quán cũng yêu cầu những vị “hằng tâm hằng sản” nên thỉnh kinh sách Phật mà ấn tống, thì phước đức vô lượng. Những nhà từ tâm bố thí có lẽ cũng dư biết rằng, trong các việc bố thí, chỉ có việc thí Pháp là có công đức hơn hết.”
Cho đến cuối đời, Cư sĩ Đoàn Trung Còn đã miệt mài đóng góp, tự mình thực hiện việc in ấn gần 40 tác phẩm thuộc Phật Học Tòng Thơ và 12 cuốn thuộc Trí Đức Tùng Thơ.
Các ấn phẩm tiêu biểu của Phật Học Tòng Thơ:
- 1. Truyện Phật Thích Ca
- 2. Du lịch xứ Phật
- 3. Đạo lý nhà Phật
- 4. Chuyện Phật đời xưa
- 5. Văn minh nhà Phật
- 6. Triết lý nhà Phật
- 7. Lịch sử nhà Phật
- 8. Pháp giáo nhà Phật
- 9. Tăng đồ nhà Phật
- 10. Các tông phái đạo Phật
- 11. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh
- 12. Một trăm bài kinh Phật
- 13. Na Tiên Tỳ Kheo Kinh
- 14. Mấy thầy tu huyền bí
- 15. Tam bảo văn chương
- 16. Pháp Bảo Đàn Kinh
- 17. Vô Lượng Thọ Kinh
- 18. Quán Vô Lượng Thọ Kinh
- 19. Địa Tạng Kinh
- 20. Di Lặc Kinh (thượng sanh hạ sanh)
- 21. Bồ Tát giới kinh
- 22. Quy Nguyên trực chỉ
- 23. Sự tích Phật A Di Đà
- 24. 48 lời nguyện của Phật A Di Đà
- 25. A Di Đà Kinh
- 26. Kinh Tam bảo (Di Đà – Hồng Danh – Vu Lan – Phổ Môn – Kim Cang và pháp nghi Tịnh độ)
- 27. Phật Pháp vỡ lòng
- 28. Khuyên tu Tịnh độ
- 29. Thành Đạo
- 30. Học Phật chánh pháp
- 31. Quan Âm Thị Kính
- 32. Nước Ấn Độ trước hồi Phật giáng
- 33. Kim Cang Kinh (âm chữ Hán và giảng nghĩa)
- 34. Yếng Sáng Á Châu
- 35. Đại Bát Niết Bàn Kinh
- 36. Duy Ma Cật Kinh
- 37. Sách nấu đồ chay
Các ấn phẩm tiêu biểu của Trí Đức Tùng Thơ:
- 1. Truyện Đức Khổng Tử
- 2. Nhị thập tứ hiếu (Hán và Việt)
- 3. Hiếu Kinh (Đức Khổng Tử giảng về đạo hiếu – Phụ trương: Khổng Tử lược sử)
- 4. Tam Tự Kinh (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- 5. Đại học (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- 6. Trung Dung (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- 7. Luận ngữ (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- 8. Tam Thiên Tự (3 cuốn: 1 cuốn Hán và Việt, 1 cuốn theo lối tự điển Việt-Hán-Pháp, 1 cuốn Pháp-Việt-Hán)
- 9. Minh Đạo gia huấn (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- 10. Ngũ Thiên Tự (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- 11. Mạnh Tử (Hán và Việt: âm và nghĩa)
- 12. Học chữ Hán một mình
Các tác phẩm của ông được viết với lối hành văn giản dị, gần gũi, dễ hiểu đối với mọi tầng lớp độc giả. Chúng không chỉ phổ biến rộng rãi khắp miền Nam mà còn lan tỏa ra các tỉnh miền Trung và miền Bắc.
Công trình “Phật học từ điển” và hoạt động Tịnh độ Tông
Trong sự nghiệp trước tác và dịch thuật, công trình đồ sộ nhất mà Cư sĩ Đoàn Trung Còn đóng góp cho kho tàng Phật giáo là bộ “Phật học từ điển” gồm ba tập. Bộ từ điển này nổi bật với số lượng mục từ phong phú, vượt trội so với bất kỳ sách nào cùng thời điểm.
Việc biên soạn bộ từ điển được thực hiện vô cùng công phu, sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái Latin. Mỗi mục từ đều được chú giải chi tiết bằng nhiều ngôn ngữ như Pháp, Hán, Tạng, Sanscrit, Pàli, giúp người đọc dễ dàng tham khảo từ các nguồn tài liệu ngoại ngữ.
Bên cạnh hoạt động biên soạn và xuất bản, Cư sĩ Đoàn Trung Còn còn đồng hành cùng các vị Sư thuộc phái Lục Hòa Tăng thành lập Tịnh độ Tông Việt Nam vào năm 1955. Mục tiêu của tông phái này là khuyến khích Phật tử tu tập theo pháp môn Tịnh độ. Ban đầu, trụ sở của Hội đặt tại chùa Giác Hải (Phú Lâm, Chợ Lớn), sau đó được dời về chùa Liên Tông (đường Đề Thám).
Di sản và ý nghĩa
Cư sĩ Đoàn Trung Còn là một nhân vật có công lao to lớn trong việc hoằng dương chánh pháp. Vào thời điểm mà các kinh sách Phật giáo bằng chữ quốc ngữ còn khan hiếm, và hiểu biết về giáo lý đạo Phật của đại đa số quần chúng còn hạn chế, ông đã dành cả tâm huyết để nghiên cứu, học hỏi và viết sách, dịch kinh, phổ biến tri thức Phật pháp cho mọi người.
Có thể nói rằng, những Phật tử sống vào nửa đầu thế kỷ 20 đã có cơ hội nâng cao hiểu biết về Phật pháp không chỉ qua các bài thuyết pháp tại chùa mà còn thông qua việc đọc những cuốn sách quý báu do ông biên soạn.
Ông đã an nhiên viên tịch vào ngày 28 tháng Giêng năm Mậu Thìn (tức ngày 15 tháng 3 năm 1988), hưởng thọ 80 tuổi, sau hơn 50 năm cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp phụng sự đạo pháp.
Nguồn tư liệu: [Tiểu sử Danh Tăng Việt Nam, tập 1 | Thích Đồng Bổn chủ biên]
Khám phá sâu hơn về cuộc đời và những đóng góp của Cư sĩ Đoàn Trung Còn, cũng như những kiến thức giá trị về Đạo phật qua các chuyên mục liên quan.
