Trong khi hành thiện mang lại phước báo trực tiếp, ít ai nhận ra sức mạnh tiềm ẩn của việc sẻ chia niềm vui với những người làm việc thiện. Điều này không chỉ làm lan tỏa những giá trị tốt đẹp mà còn mở ra con đường tích lũy công đức đầy bất ngờ, hứa hẹn những chuyển hóa tích cực cho nhân loại. Khám phá bí mật về hạnh tùy hỷ tại chiasedaophat.com.
Cúng dường thế nào để tích lũy công đức lớn nhất?
Theo lời Phật dạy, việc tùy hỷ và hoan hỷ khi thấy người khác làm việc đạo đức sẽ mang lại phước báu to lớn. Trong Kinh Tứ Thập Nhị Chương, khi một vị Sa-môn hỏi về phước của người khác có giới hạn không, Đức Phật đã giải thích bằng ví dụ: “Ví như lửa một cây đuốc, mấy trăm ngàn người mỗi người cầm đuốc đến mồi, đem về thắp sáng, nấu cơm… Ngọn lửa cây đuốc này vẫn như cũ, phước cũng như thế”.
Điều này cho thấy, người trực tiếp thực hiện các việc lành chắc chắn sẽ gặt hái được nhiều phước đức. Tuy nhiên, việc chúng ta chỉ cần phát tâm tùy hỷ, vui vẻ ủng hộ cũng có thể mang lại phước báu tương đương. Đây là một điểm sâu sắc cần chúng ta dành thời gian suy ngẫm.
Khi mỗi người chúng ta thực hành hạnh “Tùy hỷ công đức”, nhân loại sẽ hướng đến sự an vui và hạnh phúc, giảm bớt những xung đột.
Tâm lý đố kỵ trong xã hội
Chúng ta thường mang trong mình những khuyết điểm cố hữu như ngã mạn, tự cao, đố kỵ và tham lam. Chính những tính xấu này khiến chúng ta có những phản ứng tiêu cực khi chứng kiến người khác làm điều tốt đẹp. Thay vì hoan hỷ, chúng ta có xu hướng coi thường, gièm pha để thỏa mãn cái tôi và những ham muốn cá nhân.
Trong gia đình, sự thiên vị của cha mẹ có thể gây ra ghen tị giữa các con, làm rạn nứt tình cảm ruột thịt. Khoảng cách giàu nghèo giữa anh chị em cũng có thể khiến mối quan hệ trở nên xa cách. Tại trường học, một học sinh được thầy cô khen ngợi có thể trở thành đối tượng bị bạn bè nói xấu hoặc tìm cách gây hại. Tình bạn có thể phai nhạt khi một người thành công còn người kia thất bại. Trong xã hội, sự bất bình đẳng giữa người giàu và người nghèo, hay sự đối đầu giữa các phe nhóm, là những nguyên nhân dẫn đến xung đột và đau khổ.
Tục ngữ đã chỉ ra điều này:
Vô duyên ghét kẻ có duyên
Không tiền ghét kẻ có tiền cầm tay.
Nhiều người trong chúng ta mang sẵn những tâm lý tiêu cực như ngã mạn, tự cao, đố kỵ và tham lam.
Làm thế nào để hàn gắn những rạn nứt và mâu thuẫn này? Chỉ có việc thực hành “Tùy hỷ công đức” mới là phương pháp hữu hiệu nhất. Khi mỗi người chúng ta tập được hạnh tùy hỷ, nhân loại sẽ dần tiến tới sự an vui và hạnh phúc, đẩy lùi những xung đột.
Thực hành Tùy hỷ công đức
“Tùy hỷ” có nghĩa là vui theo, còn “công đức” là những hành động lành, mang lại điều tốt đẹp, niềm vui và hạnh phúc. Tùy hỷ công đức là khi chúng ta thấy người khác có điều tốt, điều lành, gặp điều hạnh phúc, chúng ta cũng vui mừng như chính mình đạt được. Chúng ta sẵn sàng ủng hộ và giúp đỡ để họ đạt được thành tựu trọn vẹn. Khi thấy họ làm việc thiện, chúng ta nhiệt tình tham gia với niềm hoan hỷ vô hạn, chia sẻ niềm vui và hạnh phúc của họ, xóa bỏ mọi ranh giới giữa “ta” và “người”, hòa nhập vào niềm vui chung.
Người phát tâm bố thí, họ đang nuôi dưỡng lòng từ bi và buông bỏ tính ích kỷ. Khi ta tùy hỷ và khuyến khích họ, ta đang nuôi dưỡng tâm bồ đề và phá trừ tâm đố kỵ. Công đức của người khởi tâm từ bi và người khởi tâm khuyến thiện, tùy hỷ là ngang nhau.
Tùy hỷ là chia sẻ niềm vui, công đức là những việc làm mang lại điều tốt đẹp và hạnh phúc.
Công đức được hình thành từ tâm niệm. Do đó, trong cùng một việc làm, công đức của người này không làm giảm đi công đức của người kia. Đức Phật đã ví dụ ngọn lửa từ một cây đuốc có thể thắp sáng cho hàng ngàn cây đuốc khác mà không hề suy giảm. Mặc dù cùng tham gia một việc, nhưng nếu tâm lượng nhỏ hẹp thì công đức cũng nhỏ hẹp, tâm lượng rộng lớn thì công đức cũng lớn lao. Công đức lớn hay nhỏ phụ thuộc vào tâm niệm, không phải do số lượng vật chất.
Kinh Kim Cang dạy: “Người phát tâm rộng lớn bố thí, dù chỉ với vật phẩm nhỏ như hạt cải, cũng nhận được quả báo lớn tựa núi Tu Di. Ngược lại, người giữ tâm nhỏ hẹp bố thí, dù dâng cúng vật phẩm lớn như núi Tu Di, công đức cũng chỉ nhỏ như hạt cải”.
Khi chúng ta tùy hỷ và hỗ trợ người làm việc bố thí, họ sẽ càng thêm hăng hái. Điều này giúp ích cho nhiều người xung quanh họ, giảm bớt khổ đau và tăng thêm niềm vui. Đó là chưa kể đến lợi ích cá nhân: khi ta tùy hỷ việc thiện của người, ta sẽ tạo được thiện cảm với họ. Ta nhận được công đức ngang bằng họ, lại được họ yêu mến, đó thực sự là một việc “nhất cử lưỡng lợi”.
Chia sẻ niềm vui cùng bạn bè, người thân khi họ gặp may mắn hay thành công là một hành động đẹp đẽ.
Một hành động không tốn kém nhiều tài sản hay sức lực mà mang lại kết quả lớn lao như vậy, tại sao chúng ta lại không thực hiện? Nguyên nhân có lẽ là do tâm đố kỵ, ghen ghét vẫn còn chi phối chúng ta. Khi những tâm lý này còn làm chủ, chúng ta sẽ mãi chìm trong khổ đau, bởi chúng tạo ra bức tường ngăn cách giữa ta và mọi người, đồng thời gieo rắc những mũi tên thù hận, gây nên những vết thương lòng.
Nếu thấy người làm điều thiện mà ta không hoan hỷ, thậm chí còn sanh tâm đố kỵ, khinh miệt, gièm pha, có thể khiến họ nản lòng, không muốn tiếp tục làm việc thiện nữa. Như vậy, ta đã ngăn cản việc lành của người khác và gieo rắc mầm mống thù hận. Người ngăn cản điều thiện của người khác chẳng khác nào Ma vương đội lốt. Nếu ta muốn làm nổi bật bản thân bằng cách hạ thấp người khác, ta đang tự biến mình thành quỷ sứ, tự đẩy mình vào cảnh khổ đau.
Một hành động không tốn kém nhiều tài sản hay sức lực mà mang lại kết quả lớn lao như vậy, tại sao chúng ta lại không thực hiện?
Khi bạn bè, người thân gặp may mắn hay đạt được thành công, việc chúng ta chân thành chia sẻ niềm vui với họ sẽ giúp tình thân thêm gắn bó, mối liên kết giữa mọi người ngày càng bền chặt. Chúng ta hòa mình vào niềm vui của nhau, xóa nhòa ranh giới cá nhân, tạo nên một cuộc sống hạnh phúc.
Ngược lại, nếu ta ghen tị khi bạn bè thành công, tình thân sẽ dễ dàng rạn nứt. Nhiều mối quan hệ thân thiết tưởng chừng keo sơn bỗng tan vỡ khi một người trở nên giàu có hoặc thành đạt. Đôi khi, không hẳn là do người thành công thay đổi, mà có thể do tâm lý tự ti của người còn lại khiến họ e ngại khi tiếp xúc. Đặc biệt khó khăn là khi nghe người khác ca ngợi bạn bè mình trước mặt. Giữ được thái độ bình thản, không chỉ trích khi nghe lời khen ngợi về người quen là điều không dễ dàng. Vì vậy, hãy luôn ghi nhớ: “Ngồi nghe người khác khen ngợi bạn mình, mà không thay đổi nét mặt, thật là người can đảm”.
Chúng ta không nên giả vờ tùy hỷ với bạn bè giàu sang chỉ để cầu cạnh. Đó là thái độ hèn hạ, không phải tùy hỷ chân chính.
Tâm đố kỵ và ngã mạn luôn khiến chúng ta không muốn nghe ai khen người khác hơn mình. Nếu ai đó được khen, ta sẽ tìm cách hạ thấp họ để nâng cao bản thân.
Tình bạn, tình thân không phụ thuộc vào tiền bạc hay danh vọng. Vậy tại sao chúng ta lại để những yếu tố đó chia rẽ mối quan hệ? Nếu bạn bè thay đổi vì giàu sang, ta xa lánh họ cũng có thể hiểu được. Nhưng nếu họ vẫn giữ nguyên tình cảm, ta không nên vì sự ghen tị hay khoảng cách giàu nghèo mà lảng tránh. Hãy mừng khi bạn ta được giàu sang, vui khi họ sung sướng – đó là tâm niệm của người đạo đức.
Tuy nhiên, chúng ta không nên giả vờ tùy hỷ với bạn bè giàu sang chỉ để cầu cạnh hay van xin. Thái độ đó là của kẻ hèn hạ, không phải là tùy hỷ chân chính.
Một thử thách lớn nữa là đối với kẻ thù địch. Khi họ gặp may mắn, làm điều tốt hay thành công, việc ta khởi tâm vui mừng cho họ là điều vô cùng khó khăn. Người nào có thể tùy hỷ với cả kẻ thù, họ đã vượt lên trên mọi phiền não, không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ lưới nào.
Khi đó, sẽ không còn sự phân chia ranh giới giữa người này và người khác, không còn xung đột giữa các giai cấp. Tất cả cùng chia sẻ niềm vui và nỗi buồn.
Khi chúng ta phát tâm tùy hỷ với mọi niềm vui của người khác, chúng ta cũng sẽ dễ dàng thông cảm với nỗi khổ của họ. Đã hòa mình vào niềm vui, thì trong cảnh khổ, ta cũng sẽ sẻ chia. Niềm vui nỗi buồn của mọi người cũng chính là niềm vui nỗi buồn của chúng ta.
“Chúng sanh thanh tịnh, Bồ-tát thanh tịnh.
Chúng sanh nhiễm ô, Bồ-tát nhiễm ô”.
Khi nhân loại đạt đến trình độ này, cõi Ta-bà ô nhiễm này sẽ trở thành cõi Cực Lạc thanh lương. Sẽ không còn sự phân chia ranh giới giữa người này và người khác, không còn xung đột giữa các giai cấp. Tất cả cùng chia sẻ niềm vui và nỗi buồn. Đó mới chính là hạnh phúc đích thực của nhân loại, và đó mới là đạo đức chân thật.
Khám phá sâu hơn về những lời dạy ý nghĩa này và cách ứng dụng chúng trong cuộc sống, mời bạn tìm đọc thêm trong chuyên mục Đạo phật.
