Trong quan niệm Á Đông, “phước báu” mang một tầng nghĩa sâu sắc, vượt xa những giá trị vật chất thông thường. Nó định hình nên cách chúng ta nhìn nhận cuộc sống và hành động mỗi ngày. Hãy cùng khám phá ý nghĩa ẩn chứa và nơi ta có thể vun bồi những điều tốt đẹp này tại chiasedaophat.com.
Phước báu hay phước đức là một quan niệm sâu sắc trong văn hóa phương Đông, khác biệt với quan niệm về tài sản, sự nghiệp hay di sản ở phương Tây. Đối với người Việt Nam và nhiều nền văn hóa Á Đông khác, “phước đức” đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh, ảnh hưởng đến cách suy nghĩ và lối sống. Ai cũng mong cầu, vun bồi và sợ hãi sự vô phúc.
Nhiều câu tục ngữ, ca dao đã thể hiện rõ nét quan niệm này:
- “Có phúc mặc sức mà ăn.”
- “Phúc đức tại mẫu.”
- “Phúc như Đông Hải” (ý chỉ phúc lớn lao, dồi dào).
- “Phước chủ lộc thầy.”
- “Phúc bất trùng lai” (điềm không may thường không đến một lần).
- “Vô phúc đáo tụng đình” (người vô phúc thường gặp chuyện rắc rối, kiện tụng).
- “Người trồng cây cảnh người chơi. Ta trồng cây phúc để đời cháu con.”
Trong lời chúc tụng, “Phúc, Lộc, Thọ” luôn đi liền nhau, cho thấy tầm quan trọng của phúc. Có Lộc, có Thọ mà vô Phúc thì mọi thứ đều trở nên vô nghĩa. Ngay cả khi có địa vị cao, giàu sang nhưng gia đình tan nát, cô độc cũng bị xem là vô phúc.
Khi gia đình gặp tai ương, con cái bất hiếu, người ta thường nói “Nhà vô phúc”. Ngược lại, sự sụp đổ đột ngột của người giàu có, quyền thế cũng được cho là do “phước đức hết rồi”. Việc con cái hư hỏng, phá tán tài sản cha mẹ, gây tiếng xấu cho gia đình hay cảnh mẹ già bị con cái bỏ rơi đều là biểu hiện của sự vô phúc.
Phước Đức Là Gì?
Phước đức thường được hiểu như một lực lượng thiêng liêng, vô hình chi phối hạnh phúc và khổ đau của con người, đó là lý do con người luôn cầu xin phước đức. Tuy nhiên, khi phân tích sâu hơn, chúng ta có thể thấy rõ hình ảnh của phước đức qua những biểu hiện cụ thể:
- Sức khỏe và tuổi thọ: Sống khỏe mạnh, trường thọ, an lành qua cơn nguy kịch và ra đi thanh thản bên con cháu là biểu hiện của phước.
- Gia đình hòa thuận, con cháu hiếu thảo: Dù giàu hay nghèo, nếu con cái nên người, có cuộc sống ổn định, hiếu thảo với cha mẹ thì đó là gia đình có phúc.
- Gia đình hưng thịnh nhiều đời: Con cháu đỗ đạt, làm nên sự nghiệp, để lại tiếng thơm cho dòng họ là đại phúc.
- Thoát khỏi con đường lầm lỗi: Được quý nhân, bạn bè tốt giúp đỡ để từ bỏ các tệ nạn, quay về con đường lương thiện là có phúc.
- Vượt qua nghịch cảnh: Khi gặp khó khăn cùng cực, có người chỉ dẫn, giúp đỡ để lấy lại niềm tin, vươn lên trong cuộc sống cũng là có phúc.
- Hôn nhân tốt đẹp: Người phụ nữ dù nghèo khó nhưng nết na, chịu thương chịu khó, lấy được người chồng tốt, có cuộc sống ổn định được xem là có phước, có thể là do tu nhân tích đức từ kiếp trước.
- Hòa thuận trong gia đình: Vợ chồng hòa thuận, anh em yêu thương, đùm bọc lẫn nhau là có phúc. Ngược lại, xung đột, chia rẽ là vô phúc.
- Vượt qua bệnh tật, tai nạn: Thoát khỏi bệnh nặng tưởng chừng không qua khỏi hay sống sót sau một tai nạn thảm khốc được xem là phước lớn.
- Đất nước thái bình: Một quốc gia yên ổn, không chiến tranh, thiên tai ít, dù kinh tế có thể chưa giàu mạnh, cũng là biểu hiện của phước báu chung.
Tóm lại, phước đức hay phước báu chính là những điều tốt lành, may mắn đến với bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước.
Làm Thế Nào Để Tạo Phước Đức?
Nhiều người tìm đến các đấng thiêng liêng để cầu xin phước lành. Tuy nhiên, quan niệm phổ biến ở Việt Nam là con người có thể tự tạo ra phước đức cho chính mình thông qua hành động và việc làm.
1. Phong Thủy và Mồ Mả: Một Quan Niệm Cần Xem Xét
Trong lịch sử, khoa Địa Lý và Phong Thủy từng có ảnh hưởng sâu sắc, khiến nhiều người tin rằng việc an táng người thân ở những “mảnh đất đắc địa” sẽ mang lại may mắn, tài lộc, con cháu hiển vinh. Tuy nhiên, nếu điều này là thật, thì con cháu của các bậc vua chúa, quan lại xưa đã lẽ ra phải tiếp tục hưởng phúc đến ngày nay. Đây có thể xem là những quan niệm dựa trên phỏng đoán, thiếu cơ sở kiểm chứng. Phước đức đích thực không thể sinh ra từ việc chôn cất người chết ở một vị trí địa lý cụ thể; đó chỉ có thể là “phước đức dỏm”.
2. Đi Lễ Chùa: Nuôi Dưỡng Tâm Hồn
Việc đi lễ chùa không chỉ đơn thuần là xin Phật ban phước. Quan trọng hơn, hành động này giúp tâm hồn lắng dịu, tính tình trở nên hiền hòa, thiện tâm nảy nở và giảm bớt những ý nghĩ, hành vi xấu ác. Từ đó, con người có xu hướng làm những việc tốt lành, mang lại lợi ích cho gia đình và xã hội, được mọi người biết ơn. Đây chính là cách gieo trồng và hưởng thụ phước báu lớn lao. Nếu đi lễ chùa mà không thực hành “làm lành, lánh dữ”, không chuyển hóa được tham-sân-si, thì họa và vô phúc vẫn có thể tìm đến.
3. Cúng Dường Chư Tăng Ni: Lan Tỏa Chánh Pháp
Việc cúng dường giúp chư tăng ni có điều kiện tu học và hoằng dương chính pháp. Khi giáo lý tốt đẹp được lan tỏa, mọi người sẽ sống theo đạo đức, vị tha, từ đó xây dựng một xã hội an lành. Đây là phước báu và lợi lạc to lớn, mang lại hạnh phúc ngay trong cuộc sống hiện tại. Ngược lại, sống trong một xã hội đầy bất an, lừa lọc, bạo lực, chiến tranh sẽ là điều vô cùng bất hạnh.
4. Xây Dựng Chùa: Kiến Tạo Nơi An Lành
Xây chùa là tạo ra một không gian tâm linh, nơi mọi người có thể tìm về nghe pháp, học hỏi, chia sẻ, làm từ thiện. Đây còn là nơi thanh thiếu niên có cơ hội tiếp xúc trong môi trường đạo hạnh. Một ngôi chùa tốt đẹp mang lại lợi ích cho xã hội, và đó chính là phước đức. Ngày nay, chùa còn đóng vai trò là trung tâm văn hóa, giáo dục, di tích lịch sử, mang lại lợi ích lâu dài cho các thế hệ.
5. Đúc Chuông: Âm Thanh Tịnh Lặng
Tiếng chuông chùa không chỉ là âm nhạc mà còn là tiếng lòng, giúp tâm hồn con người lắng dịu, xua tan căng thẳng, lo âu. Âm thanh này mang lại sự an lành, thanh thơi, dù chỉ là khoảnh khắc, cũng là hạnh phúc và phước báu.
6. Dựng Tượng: Chiêm Ngưỡng và Học Hỏi
Việc dựng tượng Phật, Bồ Tát giúp con người chiêm bái, chiêm ngưỡng hạnh nguyện của các Ngài. Nhìn tượng Quán Thế Âm giúp ta học hạnh lắng nghe, không còn sợ hãi. Tượng Phật A Di Đà giúp ta sống thanh tịnh. Tượng Đức Phật Thích Ca giúp ta chiêm ngưỡng một bậc vĩ nhân và giáo lý tuyệt vời đưa con người đến thánh thiện. Được biết, nghe về những điều tốt lành, thánh thiện cũng là phước báu, bởi sự ngu dốt, vô minh mới là vô phúc.
7. Tụng Kinh, Niệm Phật: Gieo Duyên Lành
Trong gia đình, việc tụng kinh, niệm Phật vào mỗi tối không chỉ tạo không khí trang nghiêm mà còn gieo duyên lành cho con cháu. Những khoảnh khắc này mang lại sự bình an, tốt lành cho cả gia đình.
8. Làm Từ Thiện: San Sẻ Yêu Thương
Làm từ thiện được xem là phước báu lớn nhất. Hành động này thể hiện sự sẻ chia tình thương, nỗi bất hạnh với người khác, giúp ta nhận ra giá trị hạnh phúc mình đang có. Làm từ thiện còn góp phần giúp đỡ chính quyền, xoa dịu nỗi đau xã hội. Một quốc gia có nhiều người làm từ thiện là quốc gia vĩ đại. Được mọi người quý mến, kính trọng khi làm từ thiện là một phước báu vô cùng quý giá.
9. Xây Trường Học, Nhà Thương: Đầu Tư Cho Tương Lai
Xây trường học, đặc biệt là đại học, là tạo phước đức cho cả quốc gia, góp phần phát triển nguồn nhân lực. Xây nhà thương, ủng hộ bệnh viện là cứu giúp người bệnh, mang lại phước đức to lớn.
10. Xây Cô Nhi Viện: Nâng Đỡ Trẻ Mồ Côi
Trong xã hội hiện đại, nhiều trẻ em rơi vào hoàn cảnh khó khăn, bị bỏ rơi. Giúp đỡ, xây dựng cô nhi viện, nhận nuôi trẻ mồ côi là hành động giảm bớt nỗi đau, thể hiện lòng từ bi, tình người, mang lại phước báu vô cùng to lớn.
11. Cấp Học Bổng Cho Học Sinh Nghèo: Mở Mang Trí Tuệ
Được học hành là một phước báu. Giúp đỡ học sinh nghèo có cơ hội đến trường, tiếp tục con đường học vấn là hành động cao thượng, đầu tư cho tương lai đất nước. Những người nhận được học bổng sau này sẽ ghi nhớ và giúp đỡ những người cùng cảnh ngộ, lan tỏa giá trị tốt đẹp.
12. Quán Cơm Tình Thương, Quán Cơm Xã Hội: Chia Sẻ Bữa Ăn
Trong khi nhiều người phung phí tiền bạc vào những thú vui không cần thiết, thì vẫn còn đó những người lao động, học sinh khó khăn chật vật để có một bữa ăn tươm tất. Ủng hộ hoặc xây dựng các quán cơm tình thương, quán cơm xã hội là hành động thiết thực, ý nghĩa, thể hiện lòng từ bi, giúp đỡ những người kém may mắn.
Nhiễu điều phủ lấy giá gương.
Người trong một nước phải thương nhau cùng.
Dù là ủng hộ tiền bạc hay đóng góp những vật dụng thiết yếu, hành động này đều mang lại giá trị lớn lao. Quán chiếu cuộc đời bằng lòng từ bi thay vì dục vọng, đua đòi sẽ giúp chúng ta trở thành con người cao quý, tích lũy phước đức và phẩm hạnh.
13. Đối Xử Tử Tế Với Mọi Người: Xây Dựng Uy Tín
Khi đối xử tử tế, ta nhận được sự kính trọng và biết ơn từ người khác. Tiếng thơm lan rộng, tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp, giúp ta nhận được sự giúp đỡ bất ngờ trong tương lai. Được người đời giúp đỡ là có phước, bị ruồng bỏ là vô phúc.
14. Thật Thà: Lời Khuyên Từ Trái Tim
Sự thật thà có khả năng cảm hóa lòng người, khiến mọi người yêu mến, tin tưởng. Các công ty, tổ chức luôn tìm kiếm những người thật thà để trao trách nhiệm. Thật thà là một kho báu phước đức mà nhiều người chưa nhận ra.
15. Ăn Nói, Cử Chỉ Dịu Dàng: Thu Phục Lòng Người
Lời nói và cử chỉ dịu dàng giúp ta chiếm được cảm tình của người khác, dễ dàng đạt được mong muốn. Ngược lại, sự cộc cằn, thô tục sẽ gây thù oán. Dịu dàng là một vũ khí chinh phục lòng người hiệu quả.
16. Nhường Nhịn: Giữ Gìn Hòa Khí
Nhường nhịn giúp mọi chuyện trở nên an lành, tránh xung đột, thù hận. Dù có bị thiệt thòi một chút, sự nhường nhịn có thể mang lại sự cảm phục và đền bù xứng đáng trong tương lai. Hơn thua nhau lời nói không mang lại lợi ích, mà còn có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Nhường nhịn là đức tính cao quý, thể hiện sự tu tâm dưỡng tính.
17. Sự Thông Thái Của Trí Tuệ: Nền Tảng Của Mọi Phước Báu
Trí tuệ là một trong những phước báu lớn nhất. Dù giàu có, địa vị cao nhưng thiếu hiểu biết cũng là bất hạnh. Ngược lại, người có trí tuệ sáng suốt, hiểu biết rộng rãi, dù cuộc sống bình dị vẫn được kính trọng. Trí tuệ cần được trau dồi qua học hỏi, đọc sách. Trong thời đại thông tin bùng nổ, việc không mở mang trí tuệ là một sự lãng phí lớn. Trí tuệ thông thái là nền tảng để đóng góp cho đời, làm gương sáng cho con cháu. Các bậc hiền thánh, bồ tát được tôn thờ chính là nhờ sự thông thái của trí tuệ.
18. Bình An Trong Tâm Tưởng: Hạnh Phúc Tối Thượng
Dù sở hữu nhiều phước báu vật chất, nếu tâm trí không bình an, đầy lo âu, muộn phiền thì cuộc sống cũng chẳng khác nào địa ngục. Bình an trong tâm tưởng là trạng thái “an nhiên tự tại”, “thân không bệnh tật, tâm không phiền não”. Quán chiếu vô thường, chấp nhận sự thay đổi, biến hoại của vạn vật giúp tâm trí lắng dịu, giảm bớt lo âu, giận dữ, khát vọng. Sự bình an này chính là “chốn thần tiên”, là Tịnh Độ, là Cõi Phật, là phước báu lớn nhất, thù thắng và bất khả tư nghị.
Tóm lại, phước đức không phải do thần linh ban cho mà là kết quả của những hành động thiện lành mà cha ông đã tạo ra trong quá khứ và chính bản thân chúng ta tạo ra trong hiện tại. Nghiệp lành hoặc nghiệp dữ có thể chuyển từ đời này sang đời khác. Hiểu được điều này, chúng ta cần tự tạo phước báu cho mình để con cháu được thừa hưởng. Đồng thời, cần biết “phú quý bất khả hưởng tận, quyền thế bất khả ỷ tận” – không nên phung phí phước báu đã có mà phải biết đầu tư, tạo thêm phước mới, tránh để “phá sản” và ảnh hưởng đến con cháu.
Đào Văn Bình
(California ngày 21/12/2015)
Hy vọng những chia sẻ trên giúp bạn đọc có cái nhìn sâu sắc hơn về phước báu và cách vun bồi nó. Để khám phá thêm những kiến thức ý nghĩa khác về tâm linh và cuộc sống, đừng ngần ngại ghé thăm chuyên mục Đạo phật.
