Trang phục của người tu hành tại Việt Nam không chỉ đơn thuần là phương tiện che thân mà còn là những biểu tượng sống động, phản ánh sâu sắc triết lý và văn hóa Phật giáo. Từ những sắc màu mộc mạc đến kiểu dáng đặc trưng, y phục hé lộ những câu chuyện về sự khác biệt giữa các trường phái và tinh thần an lạc. Khám phá thế giới trang phục Phật giáo độc đáo, bạn sẽ tìm thấy nhiều điều thú vị tại Chia sẻ Đạo Phật.
Y phục của người xuất gia tại Việt Nam vô cùng đa dạng, thể hiện rõ nét qua các nghi lễ và đời sống thường nhật. Sự khác biệt trong trang phục còn giúp nhận diện các hệ phái Phật giáo, chủ yếu là Bắc tông và Nam tông. Mỗi hệ phái giữ gìn y phục đặc trưng, phản ánh những nét riêng về hình thức và màu sắc.
Pháp phục trong đời sống Phật giáo Việt Nam.
Những gam màu quen thuộc như nâu, vàng, lam, hay chàm gợi lên hình ảnh giản dị, thanh bần của người tu hành. Các màu sắc này tựa như màu đất, màu khói hương, màu lá cây, củ rễ, mang đến cảm giác gần gũi, mộc mạc. Trong bối cảnh cuộc sống hiện đại, những màu sắc này còn gợi lên sự tĩnh tại, bình yên của chốn thiền môn.
Y phục Phật giáo Bắc tông
Tại Việt Nam, y phục của Phật giáo Bắc tông bao gồm hai loại chính: trang phục thường nhật và trang phục nghi lễ.
Trang phục thường nhật
Trang phục thường nhật lại được chia thành hai loại: trang phục mặc trong nội tự (chùa) và trang phục dùng khi tiếp khách hoặc ra ngoài.
- Trang phục trong nội tự: Theo truyền thống, các tu sĩ thường mặc áo màu vàng, nâu, lam cùng quần dài. Các vị mới xuất gia, như Sa di hay chú tiểu, thường khoác áo màu lam.
Trang phục thường nhật trong nội tự của tu sĩ Phật giáo Bắc tông.
- Trang phục khi tiếp khách hoặc ra ngoài: Chư Tăng thường mặc áo dài màu nâu, còn chư Ni mặc áo dài màu lam. Gần đây, một số tu sĩ thường ngày cũng mặc áo màu vàng. Có quan niệm cho rằng màu áo vàng hay nâu thể hiện cấp bậc cao hay thấp trong tu viện, với áo vàng dành cho người có chức vị cao hơn. Tuy nhiên, màu sắc y phục không phản ánh địa vị hay phẩm hạnh của một vị sư.
Trang phục khi tiếp khách hoặc ra ngoài của chư Tăng Phật giáo Bắc tông.
Trang phục khi tiếp khách hoặc ra ngoài của chư Ni Phật giáo Bắc tông.
Trang phục nghi lễ
Sự khác biệt rõ nhất giữa trang phục thường nhật và trang phục nghi lễ nằm ở ống tay áo. Ống tay áo thường nhật thường nhỏ gọn, trong khi ống tay áo nghi lễ lại rộng rãi hơn. Trang phục nghi lễ, hay còn gọi là lễ phục, là những bộ áo được mặc khi thực hiện các nghi thức Phật giáo. Phật giáo Bắc tông vẫn gìn giữ loại lễ phục này cho đến ngày nay. Đặc biệt, trong bộ lễ phục còn có áo hậu, với chư Tăng mặc áo màu vàng và chư Ni mặc áo màu lam.
Lễ phục của chư Tăng Phật giáo Bắc tông.
Lễ phục của chư Ni Phật giáo Bắc tông.
Áo Cà Sa
Bên cạnh trang phục thường nhật và lễ phục, người tu hành còn khoác thêm áo cà sa, có màu nâu hoặc vàng tùy theo cấp bậc. Áo cà sa là một mảnh vải gần như hình vuông, được ghép lại từ nhiều mảnh vải nhỏ theo một quy cách nhất định.
Áo cà sa trong truyền thống Phật giáo Bắc tông.
Theo kinh điển Phật giáo, chiếc áo cà sa ban đầu được hình thành từ những mảnh vải do tín đồ khắp nơi đóng góp và dâng cúng cho người xuất gia. Khi có đủ vải, các vị sư đã xin Đức Phật chỉ dạy cách may áo. Tình cờ đi ngang một cánh đồng, Đức Phật đã chỉ và dạy may áo theo hình dáng các thửa ruộng. Vì vậy, áo cà sa còn được gọi là “Pháp phục Điền”, mang ý nghĩa cầu mong mùa màng bội thu và sự no ấm cho chúng sinh.
Y phục Phật giáo Nam tông
Phật giáo Nam tông, hay còn gọi là Phật giáo Nguyên thủy, duy trì cách sinh hoạt gần gũi với tăng đoàn thời Đức Phật còn tại thế. Trang phục của tu sĩ theo phái này được mô phỏng theo y phục của chư Tăng thời xưa.
Trang phục của tu sĩ Phật giáo Nam tông.
Các nhà sư theo phái Nam tông không may y phục thành quần áo như phái Bắc tông. Thay vào đó, họ sử dụng một tấm vải màu vàng quấn quanh người. Điều này có nghĩa là các tu sĩ Nam tông “vắt y” thay vì “vận y”, bởi chiếc y của chư Tăng là một tấm vải lớn, được kết từ nhiều mảnh vải nhỏ.
Chư Tăng theo truyền thống Phật giáo Nam tông.
Mỗi khi chiêm ngưỡng hình ảnh người xuất gia khoác lên mình những bộ lễ phục hay thường phục, chúng ta đều cảm nhận được niềm tự hào về nét đặc trưng riêng của tu sĩ Phật giáo Việt Nam.
Dù thuộc hệ phái Nam tông hay Bắc tông, kiểu dáng và màu sắc y phục của mỗi tông phái đều có những điểm khác biệt. Chính sự đa dạng này đã tạo nên bản sắc riêng biệt, được thể hiện qua từng bộ pháp phục.
Hy vọng qua bài viết này, bạn đã có cái nhìn sâu sắc hơn về sự đa dạng và ý nghĩa của y phục truyền thống trong Phật giáo Việt Nam. Để tìm hiểu thêm về những khía cạnh thú vị khác của Phật giáo, hãy khám phá ngay tại chuyên mục Đạo phật.
