Trong hành trình tu tập, việc ăn chay không chỉ là một nguyên tắc đạo đức mà còn thể hiện sâu sắc lòng từ bi và sự bình đẳng với vạn loài. Tuy nhiên, bên cạnh thực dưỡng, một số người vẫn băn khoăn về việc liệu rượu bia có thể song hành cùng chế độ ăn này hay không, và liệu những thức uống ấy có ảnh hưởng đến mục đích tâm linh. Khám phá câu trả lời và những hướng dẫn hữu ích tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Ăn chay là cốt yếu để nuôi dưỡng lòng từ bi và tinh thần bình đẳng
Người Phật tử cần phải hướng đến việc ăn chay như một điều tất yếu để phù hợp với nhận thức và sự tu tập nuôi dưỡng lòng từ bi.
Người Phật tử thực hành ăn chay vì hai lý do chính. Thứ nhất là xuất phát từ lòng từ bi. Lòng từ bi là nền tảng của đạo Phật, hướng đến tất cả chúng sinh có tri giác, không phân biệt con người hay loài vật. Trong xã hội văn minh hiện đại, quan điểm bảo vệ động vật ngày càng được đề cao, nhiều quốc gia đã có luật pháp nghiêm ngặt để bảo vệ chúng, cho thấy sự tương đồng với tư tưởng từ bi của đạo Phật. Việc giết hại động vật để phục vụ nhu cầu ăn uống của con người, khi chỉ đổi lấy một vài bữa ăn ngắn ngủi, là một hành động bất công và khó có thể biện minh.
Lý do thứ hai thúc đẩy việc ăn chay là niềm tin vào quy luật nhân quả. Theo đó, mỗi hành động gieo nhân nào sẽ gặt hái quả ấy, dù ở bất kỳ đâu hay trong khoảng thời gian nào. Việc không ăn chay có thể cho thấy sự chưa thực sự thấu hiểu và tin tưởng vào luật nhân quả này.
Phật tử phải kiên quyết từ bỏ rượu bia
Do vậy, những bậc thầy thời hiện đại đã nương theo ý của Đức Phật, diễn dịch giới thứ năm của hàng Phật tử cần giữ gìn là “Không uống rượu và dùng các chất say” hay gọn hơn “Không say nghiện”.
Đức Phật dạy không uống rượu vì rượu là chất làm mất đi trí tuệ – yếu tố cần thiết cho hạnh phúc, an lạc và sự giác ngộ. Kinh điển ghi lại, người uống rượu sẽ gánh chịu 6 điều lỗi: mất của, sinh bệnh, gây gổ, mang tiếng xấu, khởi tâm sân si và trí tuệ ngày càng lu mờ. Giới thứ năm mà người Phật tử cần giữ gìn là “Không uống rượu”, bởi rượu là chất gây say nghiện, khiến người dùng mất kiểm soát hành vi và lời nói, dễ dàng tạo nghiệp bất thiện.
Vào thời Đức Phật, rượu là chất gây say nghiện phổ biến duy nhất. Ngày nay, con người đã tạo ra nhiều chất gây nghiện khác như ma túy, bia và các loại đồ uống có cồn. Do đó, các bậc thầy Phật giáo hiện đại đã diễn giải giới thứ năm theo tinh thần “Không uống rượu và dùng các chất say” hoặc “Không say nghiện”, bao hàm cả những chất gây nghiện mới.
Theo đó, người Phật tử đã phát nguyện giữ giới thứ năm cần tránh xa tất cả các chất gây say nghiện. Trong trường hợp cần dùng thuốc có cồn để chữa bệnh, người bệnh phải xin phép thầy hoặc đại chúng trước khi sử dụng và báo cáo sau khi hoàn thành liệu trình.
Kinh Phân biệt thiện ác sở khởi chỉ ra rằng rượu bia gây ra 36 lỗi lầm cho người thế gian. Việc hạn chế tiêu thụ bia rượu không chỉ giúp giảm thiểu các vấn đề xã hội do hành vi của người say rượu gây ra mà còn bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần cho bản thân và thế hệ tương lai.
Đặc biệt, người Phật tử cần kiên quyết từ bỏ rượu bia vì đây là nguyên nhân dẫn đến si mê, mất đi lòng từ bi do sân hận. Khi say, người Phật tử không còn minh mẫn, dễ bị kích động, mất kiểm soát hành vi, ngôn ngữ và dễ dàng phạm giới, tạo nghiệp bất thiện.
Việc say rượu bia có thể dẫn đến vi phạm các giới khác như giới sát (hành hung người và vật), giới dâm (tà dâm, loạn luân) và giới vọng ngữ (chửi bới, xúc phạm người khác), làm tổn hại đến tư cách đạo đức. Người Phật tử nghiện rượu bia sẽ khó phát triển các giá trị đạo đức, tâm linh và không thể đạt được trí tuệ, an lạc, giải thoát.
Ăn chay là hành động tôn trọng sự sống, bảo vệ sức khỏe, nuôi dưỡng lòng thương yêu muôn loài và tránh quả báo sát hại. Dù chưa thể ăn chay trường, mỗi người nên ý thức giảm thiểu tối đa việc sát sinh.
Người Phật tử chân chính cần hiểu rõ bản chất của vấn đề thay vì bám chấp vào hình thức. Khi thấu hiểu ý nghĩa sâu sắc của việc ăn chay, bạn sẽ không còn bị giới hạn bởi hình thức và có thể phát huy lợi ích của nó trong mọi hoàn cảnh.
Một lon bia có giá trị tương đương một bữa ăn đạm bạc, trong khi trên hành tinh này vẫn còn hàng triệu người đói nghèo. Là người Phật tử, noi theo hạnh từ bi của Đức Phật, chúng ta cần ý thức điều này trong tiêu dùng, chưa kể đến những tác hại khác mà bia rượu mang lại.
Để hiểu sâu hơn về triết lý ăn chay và những quy tắc đi kèm trong đạo Phật, mời bạn khám phá thêm các bài viết chi tiết tại chuyên mục Đạo phật.
