Trong Phật giáo, việc sử dụng năm loại gia vị cay nồng như hành, hẹ, tỏi, kiệu và hưng cừ luôn là một chủ đề gây tranh cãi. Liệu việc thưởng thức chúng có mang lại nghiệp báo hay không? Tìm hiểu về những ảnh hưởng tiềm ẩn và lời dạy từ kinh điển tại Chia sẻ Đạo Phật để có cái nhìn sâu sắc hơn.
Ngũ vị tân trong Phật giáo: Nên kiêng hay có thể dùng?
Theo truyền thống Phật giáo Bắc truyền, hay còn gọi là Phật giáo Phát triển, các Phật tử ăn chay được khuyên kiêng cử “ngũ vị tân”. Ngũ vị tân bao gồm năm loại gia vị có mùi cay nồng: hành (củ hành tây), hẹ, tỏi, kiệu (hành tím), và hưng cừ (một loại gia vị tương tự hành củ, có tên khoa học là Allium fistulosum, không phổ biến ở Việt Nam và Trung Quốc).
Lý do cho việc kiêng cử này xuất phát từ đặc tính kích thích và mùi vị cay nồng của chúng. Theo kinh điển Phật giáo, việc tiêu thụ ngũ vị tân có thể dẫn đến các tác động tiêu cực như:
- Kích thích dục vọng và nóng giận: Kinh Lăng Nghiêm, quyển 8, dạy rằng người cầu Thiền định không nên ăn ngũ vị tân. Ăn chín có thể kích thích dục vọng, còn ăn sống thì sinh nóng giận.
- Gây ô uế và xa lánh: Những người ăn ngũ vị tân, dù có tài thuyết giảng kinh điển, cũng sẽ bị chư Thiên mười phương chê bai vì mùi hôi thối và xa lánh. Ma quỷ bị thu hút bởi những người này, dẫn đến việc thường xuyên bị ảnh hưởng bởi chúng.
- Tiêu hao phước đức: Phước đức của người ăn ngũ vị tân sẽ dần tiêu hao mỗi ngày. Các vị Bồ tát và thiện thần sẽ không đến ủng hộ.
- Phạm tội: Kinh Phạm Võng, quyển hạ, quy định rằng Phật tử không được ăn ngũ vị tân, nếu cố ý ăn sẽ phạm khinh cấu tội.
Tuy nhiên, góc nhìn từ khoa học y học lại đưa ra những quan điểm khác. Ngũ vị tân chứa nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe, giúp tăng cường sức đề kháng và có khả năng phòng, trị bệnh. Các nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chỉ ra rằng tỏi và hành có thể hỗ trợ chữa trị các bệnh cảm cúm, tim mạch và thậm chí là ung thư. Do đó, vì mục đích y tế và phòng ngừa bệnh tật, Phật tử ăn chay có thể xem xét việc sử dụng ngũ vị tân ở một chừng mực nhất định.
Theo ghi chép trong Đại Đường Tây Vực Ký của Tam Tạng Pháp Sư Huyền Trang, các nhà sư ở Tây Vực khi bị bệnh nặng và cần dùng ngũ vị tân theo chỉ dẫn của thầy thuốc, họ được phép sử dụng nhưng phải ở riêng biệt. Sau khi khỏi bệnh, họ cần tắm gội sạch sẽ, thay đổi y phục rồi mới được phép hòa nhập lại với chúng Tăng.
Một số trường phái tu tập có những quy định nghiêm ngặt hơn. Người tu theo Mật giáo, chuyên trì chú, tuyệt đối không được ăn ngũ vị tân vì nó có thể ảnh hưởng đến sự linh nghiệm của việc trì chú. Ngược lại, người tu theo Hiển giáo, không quá chú trọng vào việc trì chú, có thể linh hoạt hơn.
Hòa thượng Thích Thanh Từ cũng từng giải đáp rằng, Phật tử tu theo Hiển giáo có thể sử dụng ngũ vị tân, nhưng chỉ nên dùng trong phạm vi cần thiết để phòng và trị bệnh, tránh lạm dụng có thể phản tác dụng và gây hại cho sức khỏe. Dù là vị thuốc, việc sử dụng quá liều vẫn có thể dẫn đến hậu quả không mong muốn.
Tóm lại, việc kiêng cử ngũ vị tân mang tính tuyệt đối đối với các Phật tử xuất gia hoặc tại gia tu theo Mật tông. Đối với những người tu theo Hiển giáo, quy định này không quá khắt khe. Tuy nhiên, nếu Phật tử ăn chay có thể gìn giữ và kiêng cử ngũ vị tân thì đó vẫn là một điều tốt đẹp, thể hiện sự tinh tấn trong tu tập.
Để hiểu rõ hơn về những khía cạnh khác của đời sống tâm linh, đừng bỏ lỡ những bài viết sâu sắc trong chuyên mục Đạo phật.
