Chiếc áo cà sa không chỉ là trang phục mà còn là biểu tượng thiêng liêng, mang trong mình lịch sử hình thành đầy ý nghĩa từ những thửa ruộng vuông vắn. Tìm hiểu thêm về ý nghĩa sâu sắc và vai trò của trang phục này trong Phật giáo tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Đặc điểm của áo cà sa
Áo cà sa, biểu tượng thiêng liêng của Phật giáo, mang trong mình nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc, được thể hiện qua cả hình dáng và cách thức chế tác.
Nguồn gốc hình dáng áo cà sa
Có hai cách lý giải chính về nguồn gốc hình dáng đặc trưng của áo cà sa:
- Theo truyền thuyết từ thời Đức Phật: Khi tăng đoàn mới hình thành, trang phục của các đệ tử Phật chưa có sự khác biệt rõ rệt so với các tôn giáo khác. Vua Tần Bà Sa La, với mong muốn Phật giáo có nét nhận diện riêng, đã đề nghị Đức Phật quy định một loại pháp phục cho chư tăng. Trong một lần du hành phương Nam, Đức Phật và Tôn giả A Nan đã quan sát hình dáng những thửa ruộng vuông vắn, được chia cắt bởi bờ đất ngay ngắn. Từ đó, Đức Phật chỉ thị cho Tôn giả A Nan may áo cho Tăng đoàn theo hình mẫu này. Vì vậy, áo cà sa được cấu thành từ nhiều mảnh vải chắp vá, mô phỏng theo hình ảnh những thửa ruộng được ngăn cách bởi các bờ đất.
Người con Phật rất tôn trọng và nâng niu chiếc áo cà sa của mình bởi không phải ai cũng dễ dàng mặc được.
Tại Trung Quốc, áo cà sa còn được gọi là “cát triệt y” hay “điền tướng y”, đều mang ý nghĩa là “áo hình thửa ruộng”. Hình ảnh thửa ruộng này mang biểu tượng của “ruộng phước điền” – nơi chúng sinh gieo trồng những hạt giống thiện lành để sinh ra phước báu.
- Theo phương pháp chế tác giản dị: Một cách lý giải khác cho rằng, nguồn gốc của áo cà sa xuất phát từ việc các nhà sư nhặt nhạnh những mảnh vải vụn, những tấm khăn cũ đã qua sử dụng (thậm chí là vải liệm người chết) bị bỏ đi ở các bãi hỏa táng, nghĩa địa hay đống rác. Những mảnh vải này sau đó được các nhà sư tự tay nhuộm màu, chắp nối và may thành áo. Chính vì vậy, áo cà sa mang hình dáng của sự chắp vá từ những mảnh vải vụn. Dù giản dị, không cầu kỳ, nhưng áo cà sa lại mang một giá trị tôn quý đặc biệt. Nó tượng trưng cho tăng đoàn Phật giáo, con đường giác ngộ và sự giải thoát, tự tại giữa cuộc đời.
Áo cà sa chỉ dành cho những vị tỳ kheo, sau khi thọ giới sa di viên mãn.
Người con Phật luôn dành sự tôn trọng sâu sắc và nâng niu chiếc áo cà sa. Quyền được mặc áo cà sa không phải ai cũng dễ dàng có được; nó chỉ dành cho các vị tỳ kheo, sau khi hoàn mãn thời gian thọ giới sa di. Chiếc áo này là biểu tượng cho người có giới hạnh, niềm tin sâu sắc vào lời Phật dạy và nguyện đi trọn con đường giải thoát. Quan trọng hơn cả, áo cà sa nhắc nhở người mặc về bản chất vô thường của thân phận con người tại thế gian.
Sắc phục của áo cà sa
Không có quy định cứng nhắc về màu sắc của áo cà sa. Hiện nay, màu sắc của y cà sa rất đa dạng, tùy thuộc vào phong tục, khí hậu, truyền thống pháp phái và quan điểm của từng quốc gia, khu vực.
- Tại Ấn Độ, áo cà sa thường có màu đỏ sẫm.
- Ở Việt Nam và Trung Quốc, y cà sa thường được nhuộm các màu vàng, lam, nâu hoặc nâu đỏ.
- Hàn Quốc sử dụng áo cà sa màu lam.
- Nhật Bản có áo cà sa màu đen hoặc nâu đen (màu trà).
- Tại Tây Tạng, áo cà sa có màu vàng nghệ hoặc nâu đỏ.
Màu áo cà sa chư Tăng Ni hệ phái Khất Sĩ (Việt Nam)
Áo cà sa là pháp phục mang tính nghi lễ, không phải là trang phục thường ngày của Phật giáo. Do đó, y cà sa chỉ được mặc trong các dịp lễ nghi Phật giáo, các sự kiện trang trọng hoặc khi thực hiện các nghi thức tôn giáo, chứ không được sử dụng trong sinh hoạt đời thường.
Ý nghĩa sâu sắc của áo cà sa
Chiếc áo cà sa vượt lên trên giá trị vật chất, mang trong mình những ý nghĩa tinh thần to lớn, trở thành một pháp bảo dẫn dắt những người con Phật tu hành đúng theo chánh pháp.
Áo cà sa là một báo vật của nhà Phật
Mỗi khi chiêm ngưỡng chiếc áo cà sa, các vị tỳ kheo lại tự nhắc nhở mình về bổn phận của người xuất gia, cần chuyên tâm tinh tấn tu hành đạo nghiệp. Việc lơ là tu tập sẽ làm lãng phí đời sống xuất gia quý báu và phụ lòng tâm lành của người thí chủ.
Mỗi lần nhìn thấy chiếc y cà sa của mình vị tỳ kheo đều nhớ biết mình là người xuất gia mà lo tinh tấn với đạo nghiệp, nếu bỏ qua điều đó sẽ làm uổng phí đời sống xuất gia, uổng phí thiện tâm của đàn thí.
Việc khoác lên mình chiếc áo cà sa cũng là một phương thức để người xuất gia tự kiểm chứng bản thân, giữ gìn giới luật. Chiếc áo này nhắc nhở họ tránh xa các hành vi tà dâm, sát sinh, trộm cắp, sân si hay tham chấp. Áo cà sa mang lại sự an lạc, khơi gợi lòng từ bi, đồng thời nuôi dưỡng sự can đảm, tinh tấn, sức mạnh và trí tuệ, giúp họ vượt qua mọi chướng duyên trên con đường tu tập.
Áo cà sa là một báu vật vô giá của nhà Phật, là biểu tượng cao đẹp của lòng từ bi, giới hạnh và sự giải thoát. Hình ảnh chiếc áo cà sa gợi nhớ đến Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, người đã dành trọn cuộc đời hoằng pháp độ sinh cách đây 2600 năm. Là người Phật tử, chúng ta cần tôn kính chiếc áo cao quý này, luôn phát tâm gieo trồng phước điền, tạo dựng nghiệp lành và duy trì mối nhân duyên tốt đẹp với Tam Bảo.
Để hiểu sâu hơn về những giá trị và ý nghĩa của biểu tượng này, hãy khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
