Xuất thân từ một gia đình quyền quý, bà Trần Lệ Xuân sớm bước chân vào con đường chính trị đầy biến động, gắn liền với vận mệnh của dòng họ Ngô. Mối liên hệ sâu sắc với các nhân vật quyền lực Công giáo đã định hình con đường bà Nhu, mở ra những trang sử đầy tranh cãi. Khám phá hành trình đầy ẩn dụ về nhân quả và hậu quả từ quyền lực tuyệt đối qua bài viết trên Chia sẻ Đạo Phật.
Bà Trần Lệ Xuân xuất thân từ một gia đình danh giá tại Sài Gòn và Hà Nội. Cha bà, ông Trần Văn Chương, là một luật sư giàu có, và gia đình bà có thói quen giao tiếp hoàn toàn bằng tiếng Pháp. Bà từng có cơ hội chơi tennis với Vua Bảo Đại tại Hà Nội. Sau này, nhận thấy tiềm năng và ảnh hưởng của gia đình họ Ngô, ông Trần Văn Chương, dù theo đạo Phật, đã đồng ý cho con gái kết hôn với Ngô Đình Nhu, người lớn hơn bà gấp đôi và theo đạo Công giáo.
Sự lựa chọn này đã mang lại cho Trần Lệ Xuân một vị thế cao sang, khi bà trở thành em dâu của Tổng thống đầu tiên của Việt Nam Cộng hòa. Tuy nhiên, với quyền lực tuyệt đối trong tay, bà Nhu trở nên kiêu ngạo và có ảnh hưởng vượt xa chức vụ của một dân biểu tại Quốc hội Sài Gòn thời bấy giờ. Bà còn có mối quan hệ mật thiết với Giám mục Ngô Đình Thục, anh trai của Tổng thống Ngô Đình Diệm và là một nhân vật Công giáo có uy quyền nhất miền Nam.
Bà Trần Lệ Xuân khi còn là dân biểu chế độ Sài Gòn, vợ của cố vấn Ngô Đình Nhu.
Chính Tổng Giám mục Ngô Đình Thục đã giới thiệu nhiều người thân cận của mình vào các vị trí chủ chốt trong chính quyền Ngô Đình Diệm, bao gồm Huỳnh Văn Lang, Huỳnh Văn Cao, và Nguyễn Văn Thiệu.
Một chi tiết đáng chú ý là sau khi miền Nam sụp đổ vào năm 1975, Tổng Giám mục Ngô Đình Thục đã gặp rắc rối với Tòa thánh Vatican liên quan đến vấn đề tài chính của gia đình họ Ngô. Ông bị rút phép thông công. Tuy nhiên, trước khi qua đời, ông đã bày tỏ sự ăn năn và trải qua các cuộc khảo sát của Vatican, dẫn đến việc ông được phục hồi phép thông công.
Quay trở lại với gia đình quyền lực của ông Trần Văn Chương. Ông được Ngô Đình Diệm bổ nhiệm làm Đại sứ Việt Nam Cộng hòa tại Washington D.C., Hoa Kỳ. Trong giai đoạn cuối của chính quyền Ngô Đình Diệm, Đại sứ Trần Văn Chương đã lên tiếng phản đối việc đàn áp Phật giáo. Đáp lại, bà Nhu đã ra lệnh cho chồng cách chức cha ruột của mình. Cùng lúc đó, Ngô Đình Diệm cũng cách chức Trần Kim Tuyến, trùm mật vụ dân sự miền Nam, và Ngô Đình Nhu đã cử em vợ (em trai của bà Nhu), Trần Văn Khiêm, thay thế vị trí này.
Ông bà Trần Văn Chương (phải) tháp tùng Tổng tống Ngô Đình Diệm.
Sau khi chế độ Ngô Đình Diệm sụp đổ, Trần Văn Khiêm đã sang Pháp sinh sống cùng vợ người Pháp. Ông bà Trần Văn Chương tiếp tục ở lại Washington D.C. Về sau, Khiêm ly dị vợ và chuyển sang Mỹ sống cùng cha mẹ.
Bi kịch gia đình Trần Lệ Xuân tiếp tục leo thang. Do bản tính nóng nảy và được nuông chiều từ nhỏ, vào ngày 26 tháng 7 năm 1986, trong một cuộc cãi vã với cha mẹ tại Washington D.C., Trần Văn Khiêm đã dùng nắm đấm sát hại cả cha và mẹ mình.
Đại sứ VNCH tại Hoa Kỳ, Luật sư Trần Văn Chương.
Chính quyền Hoa Kỳ đã có một sự khoan hồng đáng ngạc nhiên đối với Khiêm. Ông được thả sớm khỏi trại giam (bắt năm 1986, thả năm 1993) và sau đó bị trục xuất về Pháp. Lễ tang của ông bà Trần Văn Chương có sự hiện diện của Thích Giác Đức, một tu sĩ Phật giáo, người đã thực hiện các nghi thức cầu siêu.
Vào năm 1963, khi cuộc đàn áp Phật giáo lên đến đỉnh điểm và Hòa thượng Quảng Đức tự thiêu, bà Nhu đã có những phát ngôn gây sốc: “Để cho họ cháy và chúng tôi sẽ vỗ tay.” Bà còn thêm rằng: “Thứ duy nhất họ làm, họ đã nướng một trong những vị sư của họ người mà họ đã gây mê, người họ đã lạm dụng niềm tin, và ngay cả việc nướng người đó đã được thực hiện không phải một cách tự túc vì họ dùng xăng ngoại nhập.” Bà Nhu tiếp tục thách thức: “Tôi sẽ vỗ tay khi thấy một buổi trình diễn thịt nướng nhà sư khác” và “nếu ai thiếu xăng dầu tôi sẽ cho.” Khi trả lời phỏng vấn của tờ New York Times, bà tuyên bố: “Tôi còn thách mấy ông sư (tự thiêu) thêm mười lần nữa. Phương pháp giải quyết vấn đề Phật giáo là phớt lờ, không cần biết tới.”
Một sự kiện đáng buồn khác là Hồng y François Xavier Nguyễn Văn Thuận, người có mối quan hệ họ hàng với ông Diệm, đã không cho phép bà Trần Lệ Xuân tham dự lễ thụ phong Hồng y của ông tại Rome vào năm 1989.
Hồng y François-Xavier Nguyễn Văn Thuận qua đời vì ung thư ruột vào năm 2002. Bà Ngô Đình Nhu (Trần Lệ Xuân) mất vào ngày 25 tháng 4 năm 2011, hưởng thọ 87 tuổi.
Sau khi chồng là Ngô Đình Nhu bị sát hại trong cuộc đảo chính, bà Nhu đã giữ tiết và không nhận bất kỳ cuộc phỏng vấn nào từ báo chí, thể hiện sự im lặng thường thấy của phụ nữ Á Đông. Bà hoàn toàn khác với hình ảnh gây sóng gió trước đây với những tuyên bố đầy thách thức. Ngô Đình Nhu, vì sợ vợ và lo ngại tai tiếng lan rộng, thường phải chiều theo ý bà.
Có một câu chuyện kể lại rằng, một giáo sư dạy Toán đã tỏ ý không hài lòng khi bà Nhu có hành vi bề trên trước mặt Ngô Đình Trác, con trai bà, lúc đó đang học tại trường Taberd Saigon. Ngô Đình Trác đã mách mẹ và ngày hôm sau, giáo sư đó phải chuyển đến dạy học ở Ban Mê Thuột. Ngô Đình Trác là một học sinh xuất sắc, thường xuyên đứng đầu lớp.
Kết luận
Ngay cả khi không có bà Nhu, chế độ Ngô Đình Diệm cũng khó tránh khỏi sự sụp đổ, bởi những tướng lĩnh nắm quyền lực cốt lõi đều là những người thân tín của ông Diệm, thuộc Đảng Cần Lao hoặc có liên hệ chặt chẽ với giáo hội Công giáo. Các tướng lĩnh chủ chốt như Trần Văn Đôn, Tôn Thất Đính, Dương Văn Minh, Trần Thiện Khiêm, Huỳnh Văn Cao, và Nguyễn Văn Thiệu đều là những nhân vật có ảnh hưởng lớn trong chế độ.
Bà Ngô Đình Nhu, hay Trần Lệ Xuân, là một trong số ít phụ nữ có học vấn cao trong giới chính trị VNCH thời bấy giờ. Bà đóng vai trò là người vợ, đồng thời là quân sư bí mật cho Tổng thống Ngô Đình Diệm. Bà nắm giữ cả quyền lực thế tục thông qua chồng và quyền lực tôn giáo thông qua người anh em chồng, Tổng Giám mục Ngô Đình Thục, người có ảnh hưởng lớn trong Giáo hội Công giáo miền Nam. Nhiều tướng lĩnh và bộ trưởng cấp cao trong chính quyền Ngô Đình Diệm đều kính nể bà.
Tuy nhiên, quyền lực của bà không đến từ tài năng lãnh đạo hay sự ủng hộ của dân chúng, mà chủ yếu dựa vào mối quan hệ gia đình. Bà có thái độ kiêu ngạo, xem thường người khác và từng gọi nhiều bộ trưởng, tướng lĩnh mà bà không ưa là “thằng”. Sự sợ hãi mà người dân dành cho gia đình họ Ngô – bao gồm ông Diệm, ông Nhu, bà Nhu, ông Cẩn, và Giám mục Ngô Đình Thục – đã khiến chế độ này bị đánh giá là một chế độ gia đình trị.
Bà Ngô Đình Nhu, với thời kỳ đỉnh cao quyền lực, đã trải qua những bài học về nhân quả báo ứng. Cha mẹ ruột bị em trai sát hại, con gái yêu qua đời vì tai nạn giao thông thảm khốc, chồng và cả gia đình bị những người thân tín lật đổ và sát hại một cách bi thương.
Vào năm 1963, sau vụ ám sát chồng và anh chồng, khi được hỏi về việc xin tị nạn tại Mỹ, bà Trần Lệ Xuân đã trả lời: “Tôi không thể cư ngụ tại một đất nước mà chính phủ họ đã đâm sau lưng tôi. Tôi tin rằng mọi quỷ sứ ở địa ngục đều chống lại chúng tôi.” Lời tuyên bố này dường như đã ứng nghiệm vào những tai ương liên tiếp ập đến gia đình bà cho đến cuối đời.
Con gái lớn của ông bà Nhu, Ngô Đình Lệ Thủy, qua đời trong một tai nạn xe hơi tại Pháp vào năm 1968. Một năm sau khi bà Nhu mất (2011), con gái Ngô Đình Lệ Quyên cũng tử vong vì tai nạn xe máy gần Roma, Ý vào tháng 4 năm 2012.
(Trích Chương 14, sách “1963 – 2013: Năm mươi năm nhìn lại”, NXB Thiện Tri Thức Hoa Kỳ, nguồn: Thư viện Hoa Sen).
Những bài học về luật nhân quả sâu sắc từ cuộc đời bà Trần Lệ Xuân có thể giúp chúng ta suy ngẫm nhiều hơn về quy luật của cuộc sống, mời bạn khám phá thêm về Đạo phật.
