Trong hành trình tìm cầu giác ngộ, giới pháp Bồ Tát đóng vai trò như kim chỉ nam dẫn lối. Nền tảng này giúp nuôi dưỡng tâm từ bi và trí tuệ, mở ra con đường phụng sự chúng sinh. Khám phá sâu hơn về những nguyên tắc cốt lõi này và cách chúng định hình con đường tu tập Đại thừa tại Chia sẻ Đạo Phật.
Giới Pháp Bồ Tát: Nền Tảng Tu Tập Đại Thừa
Giới pháp Bồ tát đóng vai trò là kim chỉ nam quan trọng trên con đường tu tập theo Phật giáo Đại thừa. Đây là những quy tắc và nguyên tắc giúp hành giả nuôi dưỡng tâm Bồ đề, phát triển lòng từ bi và trí tuệ để phụng sự chúng sinh.
Các Kinh Điển Về Giới Bồ Tát
Nhiều bộ kinh đã đề cập đến giới Bồ tát, trong đó có thể kể đến các bản kinh tiêu biểu sau:
- Bồ tát Anh Lạc bản nghiệp kinh
- Phạm Võng kinh Bồ tát giới bản
- Du già Sư địa luận Bồ tát giới bản
- Bồ tát Ðịa trì kinh
- Bồ tát Thiện giới kinh
- Ưu bà tắc giới kinh
Nguồn Gốc Và Sự Phổ Biến Của Các Giới Bản
Trong số các kinh điển trên, kinh Anh Lạc và Phạm Võng được cho là có nguồn gốc từ hệ thống kinh Hoa Nghiêm và có khả năng do người Trung Quốc biên soạn. Ba kinh Du già, Ðịa trì và Thiện giới lại bắt nguồn từ luận Du già Sư địa, chia sẻ cùng một nguyên bản nhưng có tên gọi khác nhau tùy theo bản dịch. Tại Việt Nam và Trung Quốc, giới bản Phạm Võng được biết đến rộng rãi nhất, trong khi Tây Tạng lại ưu tiên sử dụng giới bản Du già.
Đặc Điểm Của Giới Bồ Tát
Giới Bồ tát còn được gọi là “Đạo tục thông hành giới”, nghĩa là cả người xuất gia lẫn tại gia đều có thể thọ trì. Điều đặc biệt là giới này không giới hạn đối tượng thọ trì theo cảnh giới, từ cõi trời Sắc giới trở xuống, miễn là có khả năng hiểu được lời dạy của pháp sư. Tuy nhiên, có bảy trọng tội nghịch (giết cha, mẹ, A la hán, phá hòa hợp Tăng, làm Phật ra máu, giết Hòa thượng Bổn sư, giết thầy dạy) là những điều tuyệt đối không được phạm. Giới Bồ tát có thể thọ trì toàn phần hoặc từng phần, tùy thuộc vào năng lực của mỗi người. Một khi đã lãnh thọ, giới này sẽ không mất đi, ngay cả khi tái sinh ở các cảnh giới khác, trừ khi phạm phải bảy tội nghịch, phạm thượng phẩm trọng giới hoặc đánh mất tâm Bồ đề.
Nền tảng của giới Bồ tát chính là tinh thần Tam tụ tịnh giới, bao gồm Tịnh giới tụ, Thiện pháp tụ và Nhiếp chúng sanh giới tụ. Dưới đây là chi tiết về 10 giới trọng và 48 giới khinh thuộc giới bản Phạm Võng, vốn được thực hành phổ biến trong cộng đồng Phật tử:
10 Giới Trọng
- Không được sát sinh.
- Không được trộm cướp.
- Không được tà dâm.
- Không được vọng ngữ (nói dối).
- Không được uống rượu và các chất say.
- Không được nói xấu hay chia rẽ những người đồng tu.
- Không được tự khen mình, chê bai người khác.
- Không được keo kiết, giữ chặt tài sản và pháp.
- Không được nuôi dưỡng sự giận hờn, oán ghét.
- Không được phỉ báng Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng).
48 Giới Khinh
- Không được bất kính với thầy, bạn đồng tu.
- Không được uống các loại rượu khác.
- Không được ăn các loại thịt.
- Không được ăn các thức ăn cay nồng, kích thích.
- Không được từ chối khuyên bảo người khác sám hối.
- Không được lười biếng trong việc cầu học Chánh pháp.
- Không được bỏ lỡ cơ hội đi nghe pháp.
- Không được phản bội giới pháp Đại thừa.
- Không được từ chối giúp đỡ người bệnh.
- Không được tàng trữ các dụng cụ phục vụ cho việc sát sinh.
- Không được là kẻ chủ mưu gây ra chiến tranh, xung đột.
- Không được tham gia vào các hoạt động buôn bán tàn nhẫn.
- Không được vô cớ phỉ báng, nói xấu người khác.
- Không được cố ý thiêu đốt, phá hoại tài sản.
- Không được chỉ dạy sai lệch về giáo pháp.
- Không được trình bày pháp một cách hỗn loạn, thiếu chuẩn xác.
- Không được mượn thế lực để cầu lợi cho bản thân.
- Không được làm thầy mà thiếu hiểu biết, mù quáng.
- Không được hủy báng những người có giới hạnh thanh tịnh.
- Không được quên thực hành phóng sinh và làm các việc phước đức.
- Không được giữ lòng sân hận để báo thù.
- Không được tỏ ra kiêu căng, ngạo mạn và lười học.
- Không được thọ nhận giới pháp không đúng quy định.
- Không được nghiên cứu các loại sách vở, giáo lý không chính thống.
- Không được lạm dụng quyền hạn gây ra sự rối loạn.
- Không được thiếu sự tiếp đón chu đáo đối với chư Tăng.
- Không được tự ý sử dụng tài sản chung của Tăng chúng làm của riêng.
- Không được mời riêng một vài vị Tăng mà bỏ qua những người khác.
- Không được sinh sống bằng các phương tiện phi pháp, tà mạng.
- Không được làm những việc trái với lẽ phải, điên đảo.
- Không được quên việc cứu giúp đồng đạo và các vật phẩm cúng dường.
- Không được cố ý làm tổn hại đến chúng sinh.
- Không được mang tâm niệm tà vạy, làm những việc sai trái.
- Không được từ bỏ, đánh mất tâm Bồ đề.
- Không được quên phát đại nguyện cứu độ chúng sinh.
- Không được quên phát đại thệ nguyện tu hành.
- Không được bỏ bê việc thực hành hạnh Đầu đà và Bố tát hàng tháng.
- Không được ngồi lẫn lộn, thiếu tôn ti trật tự.
- Không được từ chối làm những việc có ích lợi cho mọi người.
- Không được kén chọn người để truyền giới.
- Không được vì lòng tham lợi dưỡng mà nhận làm thầy.
- Không được truyền giới cho những người có tâm địa ác.
- Không được cố ý phạm vào các giới đã thọ.
- Không được thiếu sự tôn kính đối với kinh điển và giới luật.
- Không được từ chối giáo hóa cho cả người và vật.
- Không được thuyết giảng pháp trái với các quy tắc, thể thức.
- Không được tìm cách khống chế, cản trở Phật pháp.
- Không được có hành động phá hoại đạo pháp.
(Bản tóm tắt này dựa trên Bồ tát Phạm Võng, được tổng hợp và giới thiệu bởi HT Thích Trí Quang, ấn hành năm 1994).
Để hiểu sâu hơn về con đường Bồ tát và thực hành các giới luật này, mời bạn khám phá thêm các nội dung chi tiết trong chuyên mục Đạo phật.
