Hiểu lầm về khái niệm “buông bỏ” trong Đạo Phật thường khiến nhiều người băn khoăn làm sao để sống tích cực. Trên thực tế, đây là một quá trình chuyển hóa thông minh, tìm kiếm những giá trị tốt đẹp hơn để thay thế, như lời dạy từ Chia sẻ Đạo Phật.
Hiểu Đúng Về “Buông Bỏ” Trong Đạo Phật: Không Phải Từ Bỏ Mọi Thứ
Nhiều người lầm tưởng giáo lý nhà Phật khuyến khích con người từ bỏ mọi thứ, dẫn đến những băn khoăn về việc làm thế nào để tồn tại và phát triển trong cuộc sống. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa hoàn toàn chính xác. Sư phụ đã giải thích cho đệ tử về bản chất thực sự của sự “buông bỏ” trong Đạo Phật, đó không phải là sự từ bỏ tiêu cực mà là một quá trình “thay thế và hoán đổi” một cách thông minh.
Khi đối mặt với câu hỏi về việc làm sao để thuyết phục một người ăn mày trao đi số tiền họ đang nắm giữ, sư phụ đã đưa ra ví dụ về việc dùng hòn sỏi hay vàng để đổi lấy tiền. Điều này minh chứng rằng, con người chỉ sẵn sàng từ bỏ một thứ khi họ nhận được một thứ khác có giá trị hơn hoặc tương xứng hơn. Tương tự, nguyên nhân khiến chúng ta không thể “buông bỏ” là vì chúng ta chưa tìm được hoặc chưa có được những điều tốt đẹp hơn để thay thế.
Con Đường “Buông Bỏ” Bằng Sự Hoán Đổi Thông Minh
Giáo lý nhà Phật không khuyến khích sự thụ động hay từ bỏ trách nhiệm. Thay vào đó, nó hướng dẫn chúng ta thực hành sự “buông bỏ” thông qua việc thay thế những điều tiêu cực bằng những điều tích cực, cao thượng hơn:
- Thay thế thức ăn mặn bằng thức ăn chay: Hành động này giúp chúng ta buông bỏ sự tàn nhẫn, giảm thiểu nghiệp sát sinh và hướng tới lòng từ bi. Việc từ bỏ dao mổ là biểu tượng cho việc từ bỏ hành động gây hại.
- Thay thế sự giành giật bằng bố thí: Bố thí là hành động chia sẻ, cho đi. Khi thực hành bố thí, chúng ta dần buông bỏ được lòng tham lam, ích kỷ, nuôi dưỡng tâm hồn rộng lượng và sự biết ơn.
- Thay thế sự hư vô bằng tín ngưỡng: Đối mặt với sự trống rỗng, vô định trong tâm hồn, việc tìm về một niềm tin, một tín ngưỡng lành mạnh sẽ giúp lấp đầy khoảng trống đó, mang lại sự an lạc và định hướng cho cuộc sống.
- Thay thế sự ngu dốt bằng trí tuệ: Trí tuệ giúp chúng ta nhìn nhận vấn đề một cách sáng suốt, thấu đáo. Khi có trí tuệ, chúng ta sẽ dần buông bỏ được sự cố chấp, bảo thủ, sẵn sàng tiếp nhận cái mới và đưa ra những quyết định đúng đắn.
- Thay thế tạp niệm bằng chính niệm: Chính niệm là sự tỉnh giác, chú tâm vào hiện tại. Khi thực hành chính niệm, chúng ta có thể kiểm soát được dòng suy nghĩ lan man, những ham muốn vô độ, từ đó buông bỏ sự ngông cuồng, kiêu mạn.
- Thay thế sự báo thù bằng nhẫn nại: Giận dữ và mong muốn trả thù thường mang lại khổ đau cho cả người gây ra và người gánh chịu. Nhẫn nại là phẩm chất giúp chúng ta vượt qua những tổn thương, buông bỏ cơn giận và tìm kiếm sự bình an nội tâm.
- Thay thế tham lam bằng yêu thương: Lòng tham lam, đặc biệt là tham lam trong các mối quan hệ, có thể dẫn đến sự chiếm hữu, kiểm soát và gây tổn thương cho trái tim. Nuôi dưỡng tình yêu thương chân thành, vô điều kiện sẽ giúp chúng ta buông bỏ sự ích kỷ, mang lại sự ấm áp và chữa lành cho tâm hồn.
Như vậy, tu hành trong Đạo Phật không đơn thuần là buông bỏ mọi thứ một cách tiêu cực. Đó là một quá trình tu dưỡng, rèn luyện để hiểu sâu sắc ý nghĩa của sự buông bỏ, từ đó thực hiện những sự hoán đổi cần thiết, hướng tới một cuộc sống an lạc, hạnh phúc và ý nghĩa hơn.
Vũ Tất Tiến (Sưu tầm)/Tạp chí Nghiên cứu Phật học số 3/2016
Để hiểu sâu sắc hơn về con đường tìm lại bình yên và hạnh phúc qua lăng kính nhà Phật, mời bạn khám phá thêm các bài viết hữu ích trong chuyên mục Đạo phật.
