Đôi khi, những lời chúc giản dị nhưng chứa đựng mong muốn chân thành về sự tốt đẹp và an lạc lại quý giá hơn ngàn lời hoa mỹ. Trong hành trình tìm kiếm sự tĩnh lặng nội tâm, khái niệm “tinh tấn” mang một ý nghĩa sâu xa, vượt ra ngoài sự nỗ lực đơn thuần, như Chia sẻ Đạo Phật thường đề cập. Liệu sự chuyên tâm vào một con đường duy nhất có phải là chìa khóa dẫn đến khai ngộ?
Thay vì những lời chúc sáo rỗng, tôi thường gửi gắm những điều chân thành nhất: mong người nhận trở thành người tốt, sống khỏe mạnh và bình an. Đối với những người bạn có niềm tin tôn giáo, tôi gửi lời chúc “tinh tấn” và “an lạc”.
Nhiều người không thực sự hiểu ý nghĩa của từ “tinh tấn”. Theo cách giải thích thông thường, “tinh tấn” nghĩa là sự tiến bộ không ngừng, là nỗ lực vươn lên. Cụ thể hơn, “tinh” mang ý nghĩa chuyên tâm, “tấn” là tiến lên. Từ “tinh tấn” hàm chứa lời nhắc nhở người tu hành cần giữ vững sự chuyên nhất, không để tâm trí bị xao lãng bởi những điều tạp nhạp. Vậy thế nào là chuyên nhất? Đó là thực hành theo nguyên tắc “một môn thâm nhập, trường kỳ huân tu” – tức là tập trung vào một phương pháp tu tập duy nhất và kiên trì thực hành trong một thời gian dài. Chỉ cần nắm vững một bộ kinh hoặc một phương pháp tu tập là đủ để đạt được thành tựu. Như lời Phật dạy, “một kinh thông thì tất cả kinh thông”, bởi lẽ Tam Tạng Kinh điển, dù đồ sộ đến đâu, cũng chỉ là con đường dẫn lối quay về với chân tâm, và tất cả đều bắt nguồn từ chân tâm. Một khi đã thấu suốt được chân tâm, việc hiểu biết kinh điển sẽ trở nên dễ dàng.
Dù tu hành theo phương pháp nào, mục tiêu cuối cùng vẫn là quay về với chân tâm.
Khi đã hiểu rõ một bộ kinh, việc thấu suốt các bộ kinh khác sẽ trở nên tự nhiên. Tương tự, khi đã thành tựu với một phương pháp tu tập, sự thông suốt với các phương pháp còn lại cũng sẽ đến. Điều này giống như việc ngôi nhà có nhiều cửa ra vào; khi đã bước qua được một cánh cửa, bạn sẽ dễ dàng nhận biết và tiếp cận các cánh cửa còn lại.
Trong lịch sử, khi ngài Pháp Đạt đến gặp Lục Tổ Huệ Năng để thỉnh giáo về kinh Pháp Hoa, Lục Tổ đã đáp: “Ta chưa từng tụng kinh Pháp Hoa, ông hãy tụng cho ta nghe”. Chỉ sau khi ngài Pháp Đạt tụng đến phẩm thứ ba trong số 28 phẩm của kinh Pháp Hoa, Lục Tổ đã yêu cầu dừng lại và sau đó trực tiếp giảng giải ý nghĩa của bộ kinh này cho ngài Pháp Đạt. Ngày nay, liệu có còn ai sở hữu được khả năng phi thường như vậy?
Lục Tổ Huệ Năng, chỉ với việc nghe một phần nhỏ của kinh Pháp Hoa, đã có thể thấu suốt toàn bộ ý nghĩa và giải thích nó một cách tường tận. Đây là một minh chứng cho thấy sự uyên bác và trí tuệ vượt trội. Trong thời đại ngày nay, nhiều người đọc một bộ kinh, tu tập một phương pháp nhưng chưa thực sự hiểu rõ ý nghĩa đã vội vàng cho rằng chưa đủ và tìm đọc thêm nhiều tài liệu khác, hay chuyển sang tu tập các phương pháp khác. Khi gặp một bộ kinh chưa hiểu, họ dễ dàng bị hấp dẫn bởi những bộ kinh khác được giới thiệu là hay hơn. Tương tự, nếu phương pháp tu tập hiện tại chưa mang lại kết quả khai ngộ như mong đợi, họ có thể nghe theo lời khuyên và thay đổi sang một phương pháp khác, thậm chí tu tập song song nhiều phương pháp cùng lúc. Tuy nhiên, nếu không hiểu rõ bản chất của một phương pháp, làm sao có thể kết hợp hiệu quả với các phương pháp khác?
Dù lựa chọn tu hành theo bất kỳ phương pháp nào, đích đến cuối cùng vẫn là sự quay về với chân tâm. Tu hành không đơn thuần là tích lũy công đức hay phước báu thông qua việc tụng kinh nhiều. Đó là cách suy nghĩ của thế gian, không phải là giáo lý của Phật giáo. Mục đích của tu hành là để đạt đến Phật quả, nhưng nhiều người lại chấp vào những mong cầu về hình tướng bên ngoài. Thực chất, thành Phật chính là đạt đến sự an lạc cả về thân lẫn tâm.
Sự an lạc chính là thước đo chân thực cho quá trình tu hành. Càng tu tập, chúng ta càng cảm nhận được sự tiến gần hơn đến trạng thái an lạc. Ngược lại, nếu trong quá trình tu hành, bạn vẫn cảm thấy phiền não, vướng bận vào thị phi, tranh chấp đúng sai, hay thích thú với việc luận bàn hơn thua, thì đó có thể là dấu hiệu cho thấy bạn đang đi sai đường. Hãy thường xuyên tự vấn bản thân: điều gì trong cuộc sống hiện tại còn khiến tâm trí chưa an? Từ đó, tìm cách chuyển hóa và thay đổi. Nếu hôm nay chưa làm được, hãy cố gắng vào ngày mai; nếu ngày mai vẫn chưa được, hãy tiếp tục nỗ lực vào hôm sau. Mỗi ngày chuyển hóa một chút, mỗi ngày tiến thêm một bước trên con đường an lạc, như vậy mới không lãng phí thời gian quý báu của cuộc đời.
Hy vọng những chia sẻ về ý nghĩa của câu chúc “tinh tấn an lạc” đã giúp bạn hiểu sâu sắc hơn. Nếu muốn tìm hiểu thêm về con đường tâm linh và những lời dạy quý báu, hãy khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
