Hành động chắp tay khi lễ Phật không chỉ đơn thuần là biểu hiện của lòng kính trọng, mà ẩn chứa một ý nghĩa sâu sắc về sự buông bỏ những chấp trước và phân biệt. Khi hai bàn tay hòa quyện, mọi khái niệm về hơn thua, tốt xấu đều tan biến, nhường chỗ cho một tâm hồn thanh tịnh và an lạc, như lời Phật dạy trên Chia sẻ Đạo Phật.
Trong một buổi giảng pháp, khi được hỏi về ý nghĩa của việc chắp tay khi lễ Phật, đa số mọi người đều trả lời đó là cách thể hiện sự cung kính. Tuy nhiên, khi được hỏi sâu hơn, không ai có thể đưa ra thêm lý do nào khác.
Thầy giáo đã dùng một ví dụ minh họa đơn giản: khi giơ tay trái và tay phải, mọi người đều nhận biết đó là tay trái và tay phải. Nhưng khi hai bàn tay chắp lại thành hình búp sen, không còn phân biệt tay trái hay tay phải nữa, mà chỉ còn là một thể thống nhất. Tương tự, khi chúng ta chắp tay lễ Phật, đó không chỉ là hành động thể hiện sự cung kính, mà còn là biểu tượng của việc buông bỏ tâm phân biệt, không còn chấp trước vào những khái niệm “phải”, “trái”, “hơn”, “thua”, “xấu”, “đẹp”, “giàu”, “nghèo”… Lúc này, tâm trí trở nên an lạc và tĩnh tại.
Ảnh minh họa.
Hành động quỳ xuống khi vào chùa thể hiện hạnh khiêm cung, buông bỏ cái tôi kiêu mạn. Việc chắp tay sau đó giúp tâm trí thoát khỏi sự phân biệt, mang lại cảm giác thư thái. Chính những cử chỉ đơn giản này giúp chúng ta tìm thấy sự an lạc, giải tỏa những phiền não mà đôi khi chúng ta không nhận ra nguyên nhân.
Bài giảng hôm đó tập trung vào chủ đề “Pháp Hiện Thực”, nhấn mạnh rằng giáo lý Phật pháp hiện diện ngay trong cuộc sống hàng ngày, trong từng hành động tỉnh thức.
Ý nghĩa và tác dụng của lễ bái, lạy Phật
Việc cứu một con kiến, cho chim ăn cũng là cách gieo trồng tâm từ bi. Thực hành tâm từ bi chính là tạo phước đức, không cần phải làm điều gì quá lớn lao. Nếu có khả năng làm nhiều việc tốt hơn, phước đức sẽ càng nhiều.
Tương tự, chia sẻ niềm vui với người khác là diệt trừ tâm đố kỵ, ganh ghét. Buông bỏ tâm sân hận cũng là cách gột rửa những phiền não, giúp tâm hồn trở nên sáng suốt. Chúng ta có thể thực hành “tứ vô lượng tâm” (từ, bi, hỷ, xả) trong sinh hoạt hàng ngày nếu biết giữ chánh niệm.
Mọi thành công hay thất bại đều phụ thuộc vào chữ “nếu”. Để biến chữ “nếu” hướng đến điều mong cầu, yếu tố then chốt là sự quyết tâm và kiên trì. Quyết tâm và kiên trì sẽ dẫn đến thành công, thời gian nhanh hay chậm tùy thuộc vào môi trường và hoàn cảnh. Ngược lại, thiếu quyết tâm và kiên trì chắc chắn sẽ dẫn đến thất bại nhanh chóng.
Ảnh minh họa.
Trong pháp môn Tịnh Độ, hành giả mong muốn đạt được “Nhất Tâm Bất Loạn” khi niệm Phật. Tuy nhiên, để việc niệm Phật được liên tục trong chánh niệm, cần có “thiểu thiện căn phước đức nhân duyên” mới có thể vãng sinh về Cõi Tịnh.
Giảng sư cũng nhắc nhở rằng, khi tụng kinh, niệm Phật, chúng ta đang thực hành việc trì giới. Phật tử tại gia thường thọ Tam quy và Ngũ giới. Tam quy là quy y Phật, Pháp, Tăng. Ngũ giới là không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không vọng ngữ, không uống rượu. Khi ngồi trước bàn thờ Phật, tay cầm chuông mõ, mắt nhìn kinh, miệng tụng kinh, tai nghe lời Phật dạy, thì thân và tâm dường như không còn chỗ trống để phạm giới. Chỉ còn ý niệm, vốn dĩ hay lang thang như con vượn chuyền cành, nhưng lại bị thân và tâm đang tụng kinh, niệm Phật giữ chặt lại.
Khi chưa đủ quyết tâm và kiên trì, ý niệm dễ dàng dẫn dắt ta vào những suy nghĩ vẩn vơ. Nhưng khi quyết tâm tăng dần và sự kiên trì vững chắc, ý niệm sẽ dần bị khuất phục.
Chúng ta có thể áp dụng bài pháp này vào cuộc sống thực tế. Khi đối mặt với những lời lẽ thị phi hay ác ý, hãy tạm thời kiềm chế cơn sân hận và lặng lẽ chắp tay. Quán chiếu hai bàn tay đang úp vào nhau, ta sẽ thấy hình ảnh búp sen thơm ngát. Búp sen này mang lại nguồn năng lượng vô hình nhưng mạnh mẽ, giúp chuyển hóa sân hận thành từ bi. Khi cảm nhận được hương sen thanh khiết từ tâm mình nở rộ, ta sẽ lập tức đạt được niềm hoan lạc vô bờ, bởi đã thành công trong việc ngăn chặn tâm sân hận bằng hành động của tâm từ bi.
Sự ngăn chặn đó chính là nở ra đóa sen thơm thay vì bùng lên ngọn lửa giận dữ.
Ý nghĩa của các hình thức lạy Phật
Sau khi ngăn chặn được cơn giận, điều gì sẽ còn lại? Đức Phật dạy rằng: “Thị phi do kẻ khác ném tới, ta không nhận, tất sẽ quay về người gửi.”
Nếu không có cơ hội nghe giảng sư khai triển và chỉ dẫn thực hành những lời Phật dạy, hành giả dễ nản lòng khi tu hành mãi mà không thấy an lạc, chỉ thấy phiền não bủa vây ngày càng chồng chất. Chúng ta hãy cùng nhau chia sẻ những ánh sáng soi đường, để bước chân trên con đường tìm về trung đạo thêm tự tin và vững chãi.
Để hiểu sâu hơn về những triết lý ẩn chứa trong hành động tưởng chừng đơn giản này, hãy khám phá thêm về Đạo phật.
