Bao trùm không gian thanh tịnh của tỉnh Thanh Hóa là Chùa Mèo, một di tích cổ kính soi bóng lịch sử từ thế kỷ XIII, nơi ghi dấu ấn của công chúa triều Trần và các bậc tiền nhân. Với vị thế phong thủy đắc địa, được ví như bức tranh sơn thủy hữu tình, ngôi chùa này không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn là chứng nhân của những biến cố lịch sử hào hùng, mời bạn khám phá sâu hơn tại chiasedaophat.com.
Chùa Mèo, hay còn gọi là Đỉnh Miêu thiền tự, tọa lạc trên một ngọn đồi thuộc làng Chiềng Ban, xã Quang Hiến, huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa. Ngôi cổ tự này có nguồn gốc từ thế kỷ XIII, được xây dựng bởi công chúa Chu Huyền thuộc triều Trần và vị tù trưởng Mường Chếnh. Ban đầu, chùa mang tên là chùa Chu.
Vị trí của chùa Mèo được đánh giá là đắc địa theo quan niệm phong thủy, với dãy núi Pù Bằng án ngữ phía tả như Thanh Long, dãy núi Chí Linh (Pù Rinh) ở phía hữu như Bạch Hổ, và dòng sông Âm uốn lượn trước mặt. Địa thế đẹp này đã góp phần tạo nên danh tiếng của ngôi chùa, được xếp vào hàng “nhất Hương, nhì Hà, ba Chu”, khẳng định vị thế của chùa Chu (nay là chùa Mèo) chỉ sau chùa Hương và chùa Hà về sự nổi tiếng trong vùng.
Du khách được Trụ trì Thích Nguyên Hải dẫn đi tham quan chùa
Vào mùa xuân năm 1418, khi Lê Lợi phất cờ khởi nghĩa chống lại ách đô hộ của nhà Minh, quân Minh đã huy động lực lượng lớn để đàn áp. Trong bối cảnh cấp bách, Lê Lợi nhiều lần phải lui quân về vùng núi Chí Linh để bảo toàn lực lượng. Có những giai đoạn, ông và nghĩa quân đối mặt với hiểm nguy cận kề, may mắn thoát khỏi sự truy sát nhờ sự hy sinh của tướng sĩ hoặc sự xuất hiện bất ngờ của những sinh vật.
Theo truyền thuyết kể lại, có một lần Lê Lợi và nghĩa quân bị quân Minh truy đuổi gắt gao, buộc phải tìm nơi ẩn náu. Ông đã tìm đến chùa Chu, một nơi lúc bấy giờ khá vắng vẻ để tạm lánh nạn. Khi quân Minh dẫn theo chó săn bao vây khu vực mà thủ lĩnh đang ẩn náu, chỉ trong gang tấc nữa là Lê Lợi bị phát hiện. Tuy nhiên, vào thời điểm then chốt đó, một con mèo bất ngờ xuất hiện, thu hút sự chú ý của lũ chó và quân giặc, lùa chúng đi theo hướng khác, tạo cơ hội cho người anh hùng dân tộc thoát thân. Sau khi thoát khỏi hiểm nguy, ông và nghĩa quân đã ở lại chùa để thắp hương, cầu nguyện cho sự nghiệp kháng chiến giành thắng lợi. Sau khi đánh đuổi quân Minh, Lê Lợi lên ngôi và đã cho trùng tu chùa Chu, đổi tên thành chùa Mèo như ngày nay.
Chùa Mèo có một không gian thoáng đãng, thanh tịnh mang đến cảm giác bình yên, thư thái
Kiến trúc của chùa Mèo bao gồm tam quan và được lợp bằng ngói mũi. Đáng chú ý, trên vai của một chiếc chuông lớn tại chùa có khắc dòng chữ Hán tự “Chú tạo Miêu đỉnh thiền tự Hồng chung”, ghi lại việc đúc chuông cho chùa Mèo. Niên đại đúc chuông cũng được ghi rõ là vào ngày cuối xuân năm Vĩnh Thịnh thứ 14, tức năm 1718, dưới triều Vua Lê Dụ Tông.
Quả chuông này có kích thước đáng kể, có thể xếp vào loại Đại Hồng chung, với chiều cao 1,09m và đường kính miệng 0,5m. Chuông được đúc tinh xảo, mang đậm nét nghệ thuật thời Lê Trung Hưng. Quai chuông được tạo hình đôi rồng đối xứng, quấn đuôi nhau, đầu rồng có mũi sư tử, bờm dài, tai dơi và thân phủ vảy cá, cùng ba móng vuốt nhọn. Chuông có sáu núm để gõ. Hiện trạng nguyên vẹn của chiếc chuông này là minh chứng cho giá trị nghệ thuật cao, với hoa văn sắc nét, phản ánh chính xác kỹ thuật chế tác của thời kỳ nhà Lê.
Những dòng chữ Hán được khắc trên bốn mảng thân chuông không chỉ là dấu ấn về lịch sử của chùa Mèo mà còn là minh chứng cho hoạt động của Lê Lợi tại vùng đất này, vốn là một căn cứ địa quan trọng của nghĩa quân Lam Sơn. Trong tác phẩm “Lam Sơn Thực Lục” (viết năm 1431), Lê Lợi đã tự xưng là “Chúa động Lam Sơn” và là người kêu gọi, tập hợp sức mạnh đoàn kết của các dân tộc vùng núi Thanh Hóa tham gia khởi nghĩa. Trong những thời khắc gian nan, Lê Lợi đã dựa vào sự ủng hộ của cộng đồng các dân tộc ở châu Lang Chánh xưa để tiếp tục cuộc đấu tranh chống quân Minh xâm lược.
Theo Trụ trì Thích Nguyên Hải, chùa Mèo là một di tích lịch sử văn hóa có niên đại từ thế kỷ XIII. Công trình đã trải qua quá trình tôn tạo bắt đầu từ năm 2013 và được UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh vào năm 2005. Ngày nay, chùa Mèo không chỉ là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tâm linh của cộng đồng dân cư trong vùng mà còn là nơi giáo dục đạo đức, hướng thiện cho mọi người.
Chùa Mèo là một công trình kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu, phản ánh bề dày lịch sử và văn hóa của địa phương. Nơi đây đã trở thành một điểm đến trong tuyến du lịch văn hóa tâm linh số 5 của tỉnh Thanh Hóa. Lễ hội chính của chùa Mèo được tổ chức vào ngày mùng 6 tháng Giêng âm lịch hàng năm, thu hút đông đảo người dân địa phương thuộc các dân tộc huyện Lang Chánh và du khách thập phương đến tham dự, cầu nguyện và giao lưu văn hóa.
Trụ trì Thích Nguyên Hải kể về lịch sử chùa Mèo
Khám phá sâu hơn về cõi tâm linh và những câu chuyện lịch sử đằng sau Chùa Mèo, bạn có thể tìm đọc thêm nhiều nội dung thú vị khác về Đạo phật.
