Khám phá Chùa Thiên Tôn, một di sản tâm linh ẩn mình tại Sài Gòn, nơi lịch sử và tín ngưỡng đan xen. Ngôi chùa này không chỉ là nơi lưu giữ những kỷ niệm sâu sắc của một thời phụng sự, mà còn là minh chứng cho lời răn dạy về sự vô thường của cuộc sống. Hãy cùng tìm hiểu về bề dày văn hóa và ý nghĩa tinh thần của Chùa Thiên Tôn qua Website Chia sẻ Đạo Phật.
Chùa Thiên Tôn: Nơi Giao Thoa Lịch Sử và Tâm Linh Tại Sài Gòn
Trong suốt quá trình theo học và phụng sự, tôi đã có cơ hội được làm việc và tiếp xúc với Hòa thượng Thích Minh Đức, nguyên Phó Viện trưởng Viện Hoằng Đạo GHPGCTVN, tại chùa Thiên Tôn. Khoảng thời gian đó, từ năm 1969 cho đến ngày Hòa thượng viên tịch vào ngày 15/05/Tân Hợi (1971), đã để lại nhiều kỷ niệm sâu sắc.
Đã 44 năm trôi qua kể từ ngày ấy, nhưng những ký ức về chùa Thiên Tôn vẫn còn vẹn nguyên. Điều này gợi nhớ đến lời dạy của Tổ Quy Sơn Linh Hựu Đại Viên Thiền sư: “Nhật nguyệt dị mại, nhược phất vân lai, sinh giả bất tu tử tương hề cụ” (Ngày tháng trôi nhanh như mây khói, qua rồi không bao giờ trở lại. Sống mà không tu, khi chết rồi sẽ mang theo những gì?).
“Ơn giáo dưỡng một đời nên huệ mạng
Nghĩa ân sư muôn kiếp khó đáp đền”
Nhân dịp kỷ niệm 44 năm ngày húy kỵ Tổ Khai sơn chùa Thiên Tôn, tôi xin dâng nén tâm hương tưởng nhớ công đức của Tổ sư và ghi lại những gì đã chứng kiến, đã đọc về ngôi chùa này. Chùa Thiên Tôn, trước đây tọa lạc tại số 9 đường An Bình, nay là số 117/3/2 đường An Binh, phường 6, quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh.
Từ trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, đi theo đại lộ Trần Hưng Đạo hướng Tây, gần đến nhà hàng Đồng Khánh, rẽ trái vào đường An Bình. Đi thêm một đoạn ngắn, rồi rẽ phải là đến chùa Thiên Tôn.
Theo các ghi chép lịch sử, chùa Thiên Tôn ban đầu có tên là chùa Giác Hoàng. Ngôi chùa được Hòa thượng Thích Minh Đức, một đệ tử của Tổ Huệ Đăng, khai sơn vào năm 1947 tại bến đò Cây Keo, Bến Hàm Tử (nay thuộc đại lộ Võ Văn Kiệt, phường 5, quận 5). Đến năm 1952, chùa Giác Hoàng được dời về địa chỉ số 9 đường An Bình, và đến năm 1954, nhân dịp Lễ Lạc thành và An vị Phật, chùa chính thức được đổi tên thành chùa Thiên Tôn.
| Bằng Di tích cấp Thành phố |
Một điểm đặc biệt của chùa Thiên Tôn là vai trò lịch sử của ngôi chùa trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Trong suốt thời gian này, chùa Thiên Tôn luôn sát cánh cùng dân tộc, trở thành cơ sở an toàn của Đặc khu ủy Sài Gòn – Gia Định. Chùa còn duy trì phòng thuốc nam từ thiện, vừa chữa bệnh cho dân, vừa làm bình phong che mắt địch. Bên cạnh đó, chùa còn xây dựng hầm bí mật để bảo vệ và nuôi giấu các cán bộ cách mạng, bao gồm những nhân vật quan trọng như cố Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Văn Linh, ông Huỳnh Tấn Phát, ông Võ Văn Tuấn, ông Nguyễn Ngọc Thanh, cố Phó Pháp chủ HĐCM GHPGVN Hòa thượng Thích Minh Nguyệt, và Hòa thượng Thích Thiện Hào. Chùa còn là cơ sở của Ban Trí vận Khu ủy, đón tiếp ông Nguyễn Hữu Thọ cùng các nhà trí thức yêu nước.
Năm 1960, khi cơ sở của chùa bị địch phát hiện và theo dõi gắt gao, Đặc khu ủy Sài Gòn – Gia Định và Ban Trí vận Khu ủy đã phải dời đi nơi khác. Tuy nhiên, chùa Thiên Tôn vẫn tiếp tục là một cơ sở hoạt động cách mạng. Hòa thượng Thích Minh Đức, với vai trò trụ trì, đã tích cực tham gia vào Ban Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo, lãnh đạo các phong trào đấu tranh chống Mỹ – Diệm. Ngài cũng vận động tài chính, thuốc men và vật dụng để chi viện cho chiến khu. Chùa còn là cơ sở nòng cốt, đóng góp tài chính cho Liên Quận 5 (Quận 7 và Quận 8). Thượng tọa Thích Nhựt Quang tiếp tục quản lý phòng thuốc nam từ thiện, vừa giúp đỡ dân nghèo, vừa tạo điều kiện cho cán bộ cách mạng hoạt động.
Năm 1969, khi Giáo hội Phật giáo Cổ truyền Việt Nam được thành lập, Hòa thượng Thích Minh Đức được suy cử làm Viện trưởng Viện Hoằng Đạo. Chùa Thiên Tôn cũng được chọn làm trụ sở của Trung ương Giáo hội Phật giáo Cổ truyền Việt Nam.
| HT.Thích Chơn Không, trụ trì chùa Thiên Tôn từ năm 2006 đến nay |
Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, chùa Thiên Tôn tiếp tục đóng góp tích cực vào các công tác Phật sự của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
| Lễ Truy tặng Huân chương và Bằng xếp hạng Di tích cấp thành phố |
Trải qua hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển, chùa Thiên Tôn đã ghi dấu ấn của nhiều đời trụ trì:
- Hòa thượng Thích Minh Đức (1954-1971)
- Thượng tọa Thích Nhựt Bửu (1973-1978)
- Thượng tọa Thích Nhựt Quang (1978-1985)
- Thượng tọa Thích Chơn Định, pháp danh Lệ Tập (1996-1997)
- Hòa thượng Thích Chơn Không, pháp danh Lệ Hoa (2006 đến nay)
| Ngày Húy kỵ Tổ Khai sơn chùa Thiên Tôn |
Với những đóng góp to lớn và sự đồng hành cùng dân tộc, chùa Thiên Tôn đã được công nhận là Di tích lịch sử cấp Thành phố vào năm 2011, theo Quyết định số 696/QĐ-UBND ngày 17/02/2011 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Bằng xếp hạng di tích cấp Thành phố được trao vào ngày 03/03/2011. Cố Hòa thượng Thích Minh Đức đã được truy tặng Huân chương Kháng chiến hạng Ba (chống Pháp) và Huân chương Kháng chiến hạng Nhì (chống Mỹ). Cố Thượng tọa Thích Nhựt Quang cũng được truy tặng Huân chương Kháng chiến hạng Ba (chống Pháp) và Huân chương Kháng chiến hạng Ba (chống Mỹ).
| Cổng chùa Thiên Tôn, phường 6, Quận 5 thành phố Hồ Chí Minh |
Trí Bửu
Nếu bạn quan tâm đến những giá trị lịch sử và tâm linh sâu sắc của Phật giáo Việt Nam, đừng bỏ lỡ khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
