Khám phá lịch sử hình thành và phát triển của một ngôi cổ tự tại cố đô Huế, nơi khởi nguồn từ một am nhỏ đến sự đổi tên đầy ý nghĩa, mang trong mình những giá trị văn hóa Phật giáo sâu sắc. Cùng tìm hiểu về quá trình trùng tu và sự xuất hiện của những pho tượng quý báu đã làm nên nét đặc trưng của ngôi chùa này, và khám phá thêm tại Chia sẻ Đạo Phật.
Chùa Vạn Phước Di Đà, tọa lạc tại cố đô Huế, mang trong mình bề dày lịch sử và giá trị văn hóa Phật giáo. Ngôi cổ tự này khởi nguồn từ một am nhỏ mang tên Phổ Phúc, do Thiền sư Hải Nhận (hiệu Lương Tri) dựng lên vào năm 1845 để hành đạo. Với sự hỗ trợ của Thượng thư Nguyễn Đình Hòe, am Phổ Phúc được trùng tu và trở thành chùa Phổ Phúc vào năm 1847, với Thiền sư Hải Mẫn (hiệu Quang Đức) làm trú trì và cụ Nguyễn Đình Hòe giữ vai trò Hội chủ. Trong giai đoạn này, chùa đã tôn trí một pho tượng Phật Thích Ca ngồi kiết già trên tòa sen, thủ ấn Cam lồ. Pho tượng cổ bằng tre, sơn son thếp vàng này, cao 1,10m (chưa kể tòa sen cao 0,75m), là một báu vật quý giá của Phật giáo Huế xưa.
Biển tên chùa
Sau khi Thiền sư Hải Mẫn viên tịch vào năm 1910, theo lời thỉnh cầu của chùa Phổ Phúc, Sơn môn Tăng già đã cử Thiền sư Giác Hạnh, một đệ tử của Thiền sư Tâm Tịnh (chùa Tây Thiên), về trụ trì. Năm 1916, Thiền sư Giác Hạnh đã tiến hành đại trùng tu ngôi chùa và đổi tên thành Vạn Phước Di Đà. Dịp này, triều đình nhà Nguyễn cũng đã chấp thuận đề xuất của Thượng thư Nguyễn Đình Hòe, cho phép cung thỉnh bộ tượng Phật Tam Thế từ chùa Giác Hoàng về phụng thờ tại chùa Vạn Phước.
Điện Phật
Sự phát triển của Phật giáo trong giai đoạn này còn được thể hiện qua việc Hội An Nam Phật học ra đời năm 1932, lấy chùa Từ Đàm làm trụ sở. Một năm sau, Trường Sơ đẳng Phật học đầu tiên của Hội đã được thành lập tại chùa Vạn Phước, với Thiền sư Thích Mật Khế giữ chức Hiệu trưởng.
Tượng Bồ tát Quán Thế Âm
Ngày 07 tháng 12 năm Đinh Sửu (1937), theo đề xuất của Thượng thư Phạm Quỳnh, triều đình nhà Nguyễn đã ban sắc “Sắc tứ Vạn Phước Tự”, đồng thời sắc phong cho Thiền sư Giác Hạnh giữ chức Tăng Cang.
Vào năm 1940, chùa được đại trùng tu theo phong cách kiến trúc truyền thống Huế. Sau đó, Thiền sư Giác Hạnh đã trao quyền trú trì cho Thiền sư Tâm Hảo. Thiền sư Tâm Hảo viên tịch vào năm 1953.
Quan Âm các
Năm 1954, chùa tiếp tục được trùng tu và mang biển hiệu “Sắc tứ Vạn Phước Di Đà Tự”. Đến năm 1966, Thiền sư Giác Hạnh đã bổ nhiệm Thiền sư Tâm Hướng kế nhiệm chức vụ trú trì, cùng với Đại đức Tâm Thọ đảm nhiệm tri sự.
Năm 1967, Thiền sư Giác Hạnh đã cử Thiền sư Tâm Hướng vào Sài Gòn để tiếp nhận chùa Tuệ Quang (sau đổi tên thành chùa Vạn Phước vào năm 1970) tại đường Sư Tuệ Tĩnh, Quận 11. Ngôi chùa này, do ông bà Nguyễn Hữu Đức phụng cúng, trở thành nơi lưu trú cho các học tăng từ Huế theo học tại Viện Đại học Vạn Hạnh.
Năm 1981, Thiền sư Giác Hạnh đã an nhiên thị tịch tại Tổ đình Vạn Phước, Huế, trụ thế 102 năm với 74 hạ lạp.
Tiếp nối sự nghiệp chư Tổ, vào năm 1993, Thiền sư Tâm Hướng đã giao phó trọng trách trú trì Tổ đình Vạn Phước, Huế cho Thượng tọa Thích Tâm Thọ. Đồng thời, trưởng pháp tử của ngài là Thượng tọa Thích Phước Trí được cử làm trú trì chùa Vạn Phước tại Quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh.
Đại hồng chung
Năm 1997, Thiền sư Tâm Hướng đã viên tịch tại chùa Vạn Phước, Thành phố Hồ Chí Minh, trụ thế 74 năm với 48 hạ lạp.
Hòa thượng Thích Tâm Thọ, với tâm nguyện tiếp nối sự nghiệp hoằng pháp lợi sinh, đã không ngừng trùng hưng và xây dựng Tổ đình Vạn Phước ngày càng trang nghiêm, an tịnh. Các công trình nổi bật bao gồm: xây dựng Quan Âm các (1993), trùng tu nhà Đông (1994), xây dựng nhà Hậu làm Tàng Kinh các (1995), tái thiết Chánh điện và xây nhà Hậu Tổ (2005), cùng việc xây dựng lầu chuông (2008).
Điện Phật Tổ đình Vạn Phước được bài trí trang nghiêm. Chính giữa tôn trí bộ tượng Tam Thế Phật bằng đồng. Bên cạnh đó còn có tượng Phật Thích Ca bằng tre từ thế kỷ 19 và tượng Phật A Di Đà phóng quang bằng đồng. Pho tượng Đức Phật A Di Đà, cao 3m, ngang 0,84m, đặt trên bệ và tòa sen cao 1,35m, là do Phật tử Võ Văn Cang (pháp danh Nguyên Lưu) cúng dường năm 1945. Lễ cung chú và rót đồng đúc tôn tượng đã diễn ra vào ngày 30.8.1945. Pho tượng này sau đó đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục vào ngày 05.5.2008 với danh hiệu “Pho tượng Đức Phật A Di Đà bằng đồng trong chánh điện cao nhất Việt Nam”.
Hãy cùng tìm hiểu sâu hơn về những giá trị lịch sử và văn hóa của ngôi cổ tự này cũng như các câu chuyện tâm linh khác trong chuyên mục Đạo phật.
