Khám phá Chùa Vạn Thiện Diên Khánh, một di sản văn hóa cổ kính ẩn mình giữa lòng Khánh Hòa, nơi lưu giữ những giá trị lịch sử và tâm linh sâu sắc. Nơi đây, những câu chuyện về người khai sơn và quá trình phát triển của ngôi cổ tự sẽ được hé mở, mời bạn ghé thăm Website Chia sẻ Đạo Phật để tìm hiểu thêm.
Chùa Cổ Vạn Thiện: Nơi Lưu Giữ Hồn Thiêng và Di Sản Văn Hóa
Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển
Chùa cổ Vạn Thiện, tọa lạc tại thôn An Ninh, xã Diên An, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa, là một công trình kiến trúc tôn giáo có lịch sử lâu đời, được sáng lập vào khoảng thời Vua Lê Cảnh Hưng (1740-1786). Người khai sơn chùa là Ngài Thượng Ân Hạ Tùy, với tinh thần hoằng dương chánh pháp. Kế thừa sự nghiệp hoằng pháp, Ngài Thiệt Vinh, pháp hiệu Bửu Hạnh, một đệ tử xuất sắc của Tổ Minh Hoằng Tử Dung thuộc đời thứ 35 thiền phái Lâm Tế tại Đàng Trong, đã tiếp tục phát triển chùa. Ngài cũng là người khai sáng chùa Sắc tứ Viên Tịnh. Long vị tại Tổ đình Từ Đàm ghi nhận công đức của Ngài: “Sắc tứ Viên Tịnh Lâm Tế chánh tông tam thập ngũ thế thượng Bảo hạ Hạnh huý Thiệt Vinh lão Hoà thượng nghê toà”. Sau khi rời chùa Ấn Tôn, Ngài đã đến Khánh Hòa để khai sơn chùa Vạn Thiện tại núi Phụng Thuỳ Sơn.
Ban đầu, chùa được xây dựng tại Suối Đổ, trên triền núi Hoàng Ngưu Sơn, thuộc địa phận thôn Phước Trạch, do đó ngọn núi này còn có tên là Hòn Chùa. Đến thời Ngài Thiệt Vinh, chùa được dời về thôn An Ninh.
| Chánh pháp nhãn tạng của Thiền sư Linh Phù hiện còn lưu tại bàn Tổ chùa cổ Vạn Thiện |
佛祖宗風正法傳
三十五世燈高懸
我今付汝為後裔
心燈續焰永綿綿
Phiên âm:
Phật tổ tông phong chính pháp truyền,
Tam thập ngũ thế đăng cao huyền.
Ngã kim phú nhữ vi hậu duệ,
Tâm đăng tục diệm vĩnh miên miên.
Dịch nghĩa:
Phật tổ tông phong truyền chính pháp,
Ba mươi lăm tổ nối đèn thiền.
Ta nay giao phó cho hậu duệ,
Ngọn đèn tâm tiếp nối mãi mãi.
Câu Chuyện Về Thiền Sư Linh Phù và Phép Màu
Trong số những bậc chân tu tại chùa Vạn Thiện, Thiền sư Linh Phù (tên thật là Tế Cảm, hiệu Thiện Khoáng) là một nhân vật đặc biệt. Xuất thân từ Bình Định, Ngài đến chùa tu tập và phụ trách việc chăn dắt đàn trâu của chùa, vốn lên đến hàng trăm con. Điều kỳ lạ là mỗi chiều, đàn trâu về đều mang theo một bó củi trên lưng.
Một lần, khi bà cô phụ trách nấu dầu chay vắng mặt, Ngài Thiện Khoáng đã dùng cánh tay không hề bị bỏng để khuấy chảo dầu đang sôi, khiến bà cô kinh ngạc. Sau đó, Hòa thượng nhận thấy Ngài có căn cơ đặc biệt nên không cho chăn trâu nữa. Tuy nhiên, đàn trâu vẫn tự động mang củi về như thường lệ, khiến mọi người tin rằng Ngài đã đắc đạo và sở hữu những năng lực phi thường.
Sau đó, Ngài Thiện Khoáng xin Hòa thượng được hóa thân. Ngài xin dân làng mỗi người một bó củi để làm giàn hỏa. Trước khi thực hiện, Ngài nguyện sẽ để lại một món quà cho làng. Khi Ngài ngồi lên giàn củi và bắt đầu tụng kinh, không ai nỡ châm lửa. Ngài tự châm lửa, và trong khi lửa bùng lên, tiếng kinh tiếng mõ của Ngài vẫn vang vọng rõ ràng cho đến khi lửa tắt.
Sau khi trà tỳ, xá lợi của Ngài được tìm thấy. Một số bó củi vẫn còn nguyên vẹn, không hề bị cháy. Trong một chén chung cổ, người ta tìm thấy một móng tay tươi hồng, không dính chút khói tro nào. Dân làng tin rằng những bó củi còn nguyên là để nhắc nhở những người chưa thành tâm sám hối, còn chén chung là vật kỷ niệm.
| Cổng chùa Tổ Vạn Thiện, thôn An Ninh, xã Diên An, huyện Diên Khánh (Khánh Hòa) |
Với những sự kiện linh ứng này, Ngài Thiện Khoáng được phong pháp hiệu là Linh Phù. Làng sở tại đã cúng một mẫu ruộng để hương khói cho Ngài, được gọi là ruộng Hóa thân. Chén chung đựng móng tay được thờ tại am Núi Chúa, và từ đó, vùng đất xung quanh luôn được mùa. Sau này, người dân Đại Điền đã mang chén chung về thờ, và vùng này cũng trở nên phì nhiêu. Điều này cho thấy sự linh thiêng và ảnh hưởng của Ngài Linh Phù đến vùng đất và con người nơi đây. Chính vì những sự linh ứng này, chùa cổ Vạn Thiện còn được gọi là chùa Linh Phù.
Những Dấu Tích Lịch Sử và Truyền Thuyết
Sau khi Ngài Linh Phù viên tịch, một cặp trâu cò đã theo bầy trâu của chùa vào vườn ăn dâu. Khi bị phát hiện và truy đuổi, cặp trâu cò đã rống lên và nhảy xuống sông Cạn trốn mất. Bầy trâu của chùa, vì không có người chăn, đã tự động lên núi sinh sống.
Trong thời kỳ loạn lạc, để tránh việc chuông bị chiếm dụng đúc khí giới, chùa Vạn Thiện đã giấu đại hồng chung dưới lòng sông Cạn. Tuy nhiên, sau đó không tìm lại được. Người dân địa phương thường nghe tiếng chuông ngân vọng từ dưới vực sâu vào ban đêm. Đến triều Thành Thái, quả hồng chung được phát hiện. Mặc dù đã dùng voi để kéo lên, nhưng quả chuông vẫn không nhúc nhích. Sau khi dân làng thiết hương án cầu khẩn, trời nổi sấm chớp và mưa lớn. Sợi dây cáp tự nhiên đứt, và quả hồng chung biến mất. Sau đó, khúc sông nơi quả chuông biến mất đã trở nên đen kịt như mực, được gọi là Sông Đồng Đen.
| (từ phải sang trái) Tháp Tổ Linh Phù, cây Me cổ thụ, bia tháp Tổ Linh Phù, tháp sư cô nấu Dầu chay |
Chùa cổ Vạn Thiện đã trải qua nhiều lần trùng tu. Dù quy mô không quá lớn, nhưng chùa vẫn giữ được nét kiến trúc cổ kính và không khí thiền môn thanh tịnh. Khu vườn chùa trước kia rộng lớn, nay còn lại khoảng năm ba sào với cây cối mới trồng.
Dấu tích xưa còn lại là bốn ngọn cổ tháp và hai cây cổ thụ là cây Bồ đề và cây Me. Hiện nay, chỉ còn một tháp Tổ nằm trong khuôn viên chùa. Cây Bồ Đề đã nhiều lần di chuyển do việc mở rộng đường. Tháp Ngài Linh Phù và cây me cùng tháp sư cô nấu dầu chay nằm ở phía bên kia đường do hương lộ chạy qua. Một tháp cổ khác, có thể là tháp Tổ khai sơn, nằm trong khuôn viên đình An Ninh. Trước đây, cây Song Giá cổ thụ từng che chở cho tháp Tổ này, với thân cây kép nhập làm một và rỗng ruột. Ngày nay, cây Song Giá đã không còn.
| Mặt tiền chùa Tổ Vạn Thiện |
Thiền sư Linh Phù – Tế Cảm tự Thiện Khoáng thuộc đời thứ 36 dòng Lâm Tế, là đệ tử của Tổ Thiệt Vinh – Bửu Hạnh. Ngài được Tổ Thiệt Vinh phú pháp tại Vạn Thiện vào tháng 2 năm Cảnh Hưng thứ 9 (1749). Long vị thờ Ngài ghi: “Tự Lâm Tế chánh tông tam thập lục thế thượng Linh hạ Phù – Thiện Ứng huý Tế Cảm lão tổ Hoà thượng giác linh”.
| Ngôi Tháp Tổ hiện nằm trong khuôn viên Đình An Ninh (sát bên cạnh chùa) |
佛祖宗風正法傳
三十五世燈高懸
我今付汝為後裔
心燈續焰永綿綿
Phiên âm:
Phật tổ tông phong chánh pháp truyền,
Tam thập ngũ thế đăng cao huyền.
Ngã kim phú nhữ vi hậu duệ,
Tâm đăng tục diệm vĩnh miên miên.
Dịch nghĩa:
Phật tổ tông phong chính pháp truyền,
Ba mươi lăm tổ nối đèn thiền.
Ta nay giao phó cho hậu duệ,
Ngọn đèn tâm tiếp nối mãi mãi.
Dựa trên Chánh pháp nhãn tạng lưu giữ tại chùa Vạn Thiện, Thiền sư Linh Phù là vị Tổ khai sáng Am chúa tại núi Đại An, Đại Điền ngày nay. Theo truyền thuyết, Ngài là vị Thiền sư tinh tấn tu hành pháp môn Tịnh Độ và đạt được nhiều năng lực phi thường, như điều khiển đàn trâu và dùng tay không khuấy dầu sôi. Khi viên mãn đạo duyên, môn đồ đã lập đàn trà tỳ và xây tháp tôn thờ Ngài.
Chùa Vạn Thiện, giống như nhiều ngôi chùa cổ khác ở Khánh Hòa, thờ Phật, Bồ tát và Quan Thánh Đế quân. Chùa đã được vua Khải Định ban tặng sắc phong cho Đức Quan Thánh.
Với gần 300 năm lịch sử, chùa Vạn Thiện đã gắn bó và đồng hành cùng sự phát triển của quê hương. Nơi đây đã diễn ra nhiều hoạt động cách mạng trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Năm 2008, chùa cổ Vạn Thiện đã được công nhận là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp tỉnh.
| Bia Di tích Lịch sử – văn hóa, cấp tỉnh chùa cổ Vạn Thiện (Diên Khánh) |
Hiện nay, Đại đức Thích Trừng Thông, thuộc đời thứ 42 dòng Lâm Tế, là trụ trì chùa cổ Vạn Thiện từ năm 2012.
| Toàn cảnh chùa Tổ Vạn Thiện |
| Cây Bồ đê cổ thụ sau nhiều lần thay đổi chỗ, hiện nay nằm bên cạnh cổng chùa Tổ Vạn Thiện |
| Tháp chuông tại ngôi chùa cổ Vạn Thiện |
| Bia Tổ Linh Phù bên cạnh tháp Tổ Linh Phù |
NNC Trí Bửu
Đầu xuân Giáp Ngọ – 16/02/2014
Tìm hiểu sâu hơn về những câu chuyện và giá trị tâm linh của những ngôi chùa cổ, hãy khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
