Miền Trung Việt Nam ẩn chứa nhiều điểm đến tâm linh linh thiêng, trong đó có chùa Vĩnh Phước tại Quảng Bình, nổi bật với lối kiến trúc “chùa trắng” độc đáo, một nét đẹp hiếm có. Khám phá hành trình Chiasedaophat để tìm hiểu sâu hơn về giá trị văn hóa và lịch sử đằng sau công trình kiến trúc ấn tượng này.
Quảng Bình, một vùng đất nổi tiếng với nhiều ngôi chùa cổ kính và thanh tịnh, là điểm đến tâm linh hấp dẫn tại miền Trung Việt Nam. Bên cạnh ngôi chùa Hoằng Phúc danh tiếng, du khách không nên bỏ lỡ cơ hội ghé thăm chùa Vĩnh Phước (hay còn gọi là chùa Lý Hòa). Ngôi chùa này sở hữu một nét kiến trúc độc đáo và hiếm có tại Việt Nam, mang đậm giá trị văn hóa và tâm linh.
Chùa tọa lạc tại làng Lý Hòa, thuộc xã Hải Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Ngôi làng này nổi bật với hệ thống đền chùa, miếu thờ cúng phong phú, với 32 đền miếu dành cho cả thần linh và nhân thần. Trong số đó, chùa Vĩnh Phước là một công trình có lịch sử xây dựng từ rất sớm.
Chùa Vĩnh Phước tọa lạc tại làng Lý Hòa, xã Hải Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.
Chùa Linh Ứng: Cõi Phật giữa chốn trần gian
Lịch sử hình thành và phát triển của chùa Vĩnh Phước
Theo các ghi chép lịch sử, chùa Vĩnh Phước được khởi công xây dựng vào năm 1738, dưới triều đại vua Lê Ý Tông. Ban đầu, chùa chỉ được xây dựng bằng vật liệu gỗ và lợp tranh, mang nét kiến trúc giản dị. Đến năm 1802, dưới thời vua Gia Long, chùa được trùng tu và mở rộng quy mô đáng kể, với diện tích lên đến khoảng 10.000m2. Tuy nhiên, vào năm 1965, chiến tranh đã tàn phá nặng nề, khiến ngôi chùa gần như bị phá hủy hoàn toàn bởi bom đạn của máy bay Mỹ. Sau sự kiện này, chùa bị bỏ hoang trong nhiều thập kỷ, và một phần lớn khuôn viên cũ đã được chuyển đổi thành đất ở.
Bước sang những năm 2000, với tâm huyết và sự đóng góp của vợ chồng ông Phan Hải, những người con quê hương Lý Hòa đang sinh sống và làm ăn tại TP.HCM, chùa Vĩnh Phước đã được tái thiết. Công trình mới được xây dựng theo kiến trúc hiện đại trên diện tích 1.400m2 và chính thức khánh thành vào tháng 11 năm 2011. Kiến trúc của chùa Vĩnh Phước mới lấy cảm hứng từ triết lý Á Đông về sự hòa hợp giữa Thiên, Địa, Nhân (Trời, Đất, Người) cùng với tư tưởng Tam giáo đồng nguyên (Nho, Lão, Phật) đặc trưng của văn hóa Việt Nam.
Chùa Vĩnh Phước được xây dựng lần đầu vào năm 1738, dưới thời vua Lê Ý Tông.
Kiến trúc độc đáo và ý nghĩa sâu sắc của chùa Vĩnh Phước
Kiến trúc của chùa Vĩnh Phước là sự kết hợp tinh tế giữa các yếu tố văn hóa, triết học và tôn giáo. Tư tưởng chủ đạo xuyên suốt là sự hòa quyện giữa Thiên, Địa, Nhân theo quan niệm Á Đông và tinh thần Tam giáo đồng nguyên (Nho, Lão, Phật) của người Việt.
Tòa chính điện của chùa nổi bật với thiết kế hai tầng mái. Phần mái trên được tạo hình độc đáo từ bốn chữ “Nhân” (人) khép kín, tượng trưng cho “Đất, Nước, Lửa, Gió” – bốn yếu tố cấu thành nên vạn vật hữu hình. Mỗi mặt của tầng mái này đều có một cửa kính hình tròn, biểu thị cho “tính Không” trong giáo lý nhà Phật. Bên dưới, tầng mái thứ hai có bốn mặt với các nét gạch ngang, thể hiện chữ “Nhất” (一), biểu tượng cho sự thuần dương và Trời (Thiên) theo triết lý Lão giáo.
Yếu tố “Địa” (Đất) được thể hiện qua ba cấp nền móng của chùa, tượng trưng cho ba đức tính cao quý của người quân tử theo Nho giáo: Bi, Trí, Dũng. Mái chùa được nâng đỡ bởi tám trụ cột tròn, mang ý nghĩa Bát Chính Đạo – con đường chân chính dẫn đến giác ngộ trong đạo Phật, đồng thời cũng là sợi dây liên kết chặt chẽ giữa Thiên, Địa và Nhân.
Kiến trúc chùa Vĩnh Phước thể hiện rõ nét sự hòa hợp Thiên, Địa, Nhân theo quan niệm Á Đông.
Vào năm 1802, dưới thời vua Gia Long, chùa được xây dựng lại với quy mô lớn trên diện tích khoảng 10.000m2.
Chùa Bút Tháp – ngôi chùa cổ đẹp hoàn mỹ của vùng đất Kinh Bắc
Chùa có bốn lối lên ở bốn mặt, tượng trưng cho Tứ Vô Lượng Tâm (Từ, Bi, Hỷ, Xả) trong Phật giáo. Cửa chính của chùa có hình vuông, biểu tượng cho Đất; bên trong là hình tròn, biểu tượng cho Trời; và tay nắm cửa tròn ở giữa tượng trưng cho cái tâm “Không” của con người. Tất cả những chi tiết này hàm chứa ý nghĩa sâu sắc về sự hòa hợp giữa Trời, Đất và Con người tại làng Lý Hòa.
Trong khuôn viên chùa Vĩnh Phước còn có nhiều công trình kiến trúc phụ trợ khác như đài Quan Thế Âm, đài A Di Đà, nhà bia, nhà đặt chuông, và các tượng La Hán. Những tiểu cảnh này được bố trí hài hòa, góp phần tạo nên một tổng thể kiến trúc đẹp mắt và trang nghiêm.
Đồ án thiết kế chùa Vĩnh Phước nhấn mạnh tư tưởng chủ đạo về sự hòa hợp Thiên, Địa, Nhân (Trời, Đất, Người) theo quan niệm Á Đông.
Tòa chính điện có hai tầng mái. Tầng mái trên được tạo hình bằng bốn chữ Nhân (人) khép kín, tượng trưng cho Đất, Nước, Lửa, Gió – bốn yếu tố tạo nên vạn vật. Mỗi mặt có cửa kính tròn, biểu tượng cho tính Không của đạo Phật.
Tầng mái dưới gồm bốn mặt, mỗi mặt có bốn nét gạch ngang thể hiện chữ Nhất (一), biểu tượng cho Trời (Thiên) theo quan niệm Lão giáo.
Ba cấp nền chùa tượng trưng cho yếu tố Địa (Đất) và ba đức tính Bi, Trí, Dũng của người quân tử theo Nho giáo.
Tám trụ cột tròn chống đỡ mái chùa tượng trưng cho Bát Chính Đạo (con đường Phật giáo) và kết nối Thiên, Địa, Nhân.
Bốn lối lên chùa tượng trưng cho Tứ Vô Lượng Tâm (Từ, Bi, Hỷ, Xả). Phía trên lối đi có đèn tròn biểu thị ánh sáng trí tuệ của Phật soi đường cho chúng sinh.
Cửa chính hình vuông (Đất), bên trong hình tròn (Trời), tay nắm tròn (tâm Không) thể hiện sự hòa hợp Thiên, Địa, Nhân tại làng Lý Hòa.
Hai ô cửa hình hoa sen với mắt và tai trong bánh xe Pháp luân hàm ý “Nhất tâm nghe, thấy, ngay đấy thấy Phật”.
Không gian thờ tự bên trong chùa được bài trí trang nhã và giữ vững sự tôn nghiêm.
Ngoài chánh điện, khuôn viên chùa còn có đài Quan Thế Âm, đài A Di Đà, nhà bia, nhà chuông và tượng La Hán, tạo nên cảnh quan hài hòa.
Tông màu trắng chủ đạo của các công trình kiến trúc tại chùa thể hiện sự thanh khiết, tinh khôi của đạo Phật.
Khuôn viên chùa được tô điểm bởi sắc xanh tươi mát của cây cối, tạo nên không gian thanh bình.
Những hình ảnh khác về vẻ đẹp của chùa Vĩnh Phước:
Ảnh: Kiến thức
Khám phá sâu hơn về ý nghĩa và vẻ đẹp của các công trình Phật giáo, bạn đọc có thể tìm hiểu thêm trong chuyên mục Đạo phật.
