Công lao sinh thành và nuôi dưỡng của cha mẹ là vô bờ bến, có lẽ là điều mà con cái luôn trăn trở tìm cách đền đáp. Từ những tháng ngày đầu tiên trong bụng mẹ, sức khỏe và sự phát triển của con đã là nỗi bận tâm thường trực của cả cha và mẹ. Khám phá sâu hơn về ý nghĩa này tại Website Chia sẻ Đạo Phật, chúng ta sẽ thấy được hành trình đầy yêu thương và trách nhiệm mà cha mẹ dành cho con, ngay cả trước khi con chào đời.
1. Giữ gìn thai giáo – Mười tháng trường chu đáo mọi bề
Cha mẹ là những người có công sinh thành, dưỡng dục và yêu thương con vô điều kiện. Tình yêu thương ấy được ví von như:
“Nước biển mênh mông không đong đầy tình mẹ
Mây trời lồng lộng không phủ kín công cha”.
Theo kinh “Báo đáp công ơn cha mẹ”, Đức Phật dạy:
“Ơn cha nghĩa mẹ, mười phần phải tin.
Điều thứ nhất, giữ gìn thai giáo
Mười tháng trường chu đáo mọi bề”
Quá trình mang thai là giai đoạn nhạy cảm, người mẹ mang trong mình sự sống của con. Từ khi phôi thai hình thành, con đã gắn liền với huyết mạch của mẹ. Niềm vui khi biết tin có thai đi kèm với vô vàn lo lắng: giới tính của con, sức khỏe, sự phát triển trí tuệ, liệu con có lành lặn hay không, và hành trình vượt cạn sắp tới có mẹ tròn con vuông.
Từ khi mang thai con, người mẹ có nhiều nỗi lo lắng (ảnh minh họa)
Người mẹ không ngừng tìm hiểu, học hỏi kiến thức về dinh dưỡng để đảm bảo thai nhi phát triển tốt nhất, đồng thời kiêng khem những thực phẩm, hoạt động có thể gây hại. Cha cũng chia sẻ những lo lắng và quan tâm này. Trong suốt 9-10 tháng thai kỳ, dù con chỉ nặng vài cân, nhưng gánh nặng trên cơ thể người mẹ lớn hơn nhiều do có thêm nước ối bảo vệ con. Sự vất vả này kéo dài liên tục, ngay cả trong giấc ngủ.
2. Sinh đẻ gớm ghê – Chịu đau, chịu khổ, mỏi mê trăm phần
Khoảnh khắc sinh con là một trải nghiệm đau đớn tột cùng, được ví von là “đau như đau đẻ”. Cơn đau này là do sự vận động của thai nhi trong bụng mẹ, hoặc do phải thực hiện phẫu thuật mổ lấy thai khi sinh thường gặp khó khăn.
Người mẹ khi sinh con ra rất đau đớn, khổ sở (ảnh minh họa)
Quá trình sinh nở tiềm ẩn nhiều rủi ro, thậm chí có những trường hợp mẹ không qua khỏi. Vì vậy, sinh con được gọi là “vượt cạn”. Giống như con rắn lột xác trở nên yếu ớt, người mẹ sau khi sinh cũng trải qua cảm giác kiệt sức, mất nhiều máu, vô cùng đau đớn.
3. Thâm ân nuôi dưỡng – Cực đến đâu bền vững chẳng lay
Công ơn sinh thành đã lớn lao, công ơn nuôi dưỡng của cha mẹ còn vất vả và sâu sắc hơn. Đứa trẻ sơ sinh yếu ớt, lạ lẫm với môi trường bên ngoài, sức đề kháng kém, hay ốm đau. Người mẹ phải dành hết tâm sức để chăm sóc, nâng niu con từng chút một.
Mẹ chăm bẵm nâng niu con từ khi con còn nhỏ (ảnh minh họa)
Niềm vui của mẹ là khi con khỏe mạnh, nhưng những đêm con ốm đau, mẹ không thể chợp mắt. Tiếng khóc của con khiến mẹ phải thức dậy, dỗ dành, thay đổi tư thế cho con. Sự chăm sóc vất vả ấy khiến người mẹ hao mòn sức khỏe. Đức Phật đã dạy, công ơn sinh dưỡng của cha mẹ là vô cùng to lớn, đòi hỏi chúng ta phải khắc ghi.
4. Ăn đắng nuốt cay – Để dành bùi ngọt đủ đầy phần con
Đây là biểu hiện rõ nét nhất cho đức hy sinh của cha mẹ. Ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn, cha mẹ vẫn chắt chiu từng đồng bạc, dành dụm những phần thức ăn ngon nhất cho con, còn mình thì chấp nhận ăn những phần đạm bạc.
Có những câu chuyện cảm động về người cha tần tảo, vì muốn con cái được ăn ngon mà ông luôn nhường phần thịt cá, chỉ giữ lại phần đầu và xương. Mãi đến khi trưởng thành, con cái mới nhận ra đó là sự hy sinh thầm lặng của cha.
Cha mẹ luôn ưu tiên những gì tốt đẹp nhất cho con, từ miếng ăn đến cơ hội học hành. Họ sẵn sàng chịu đựng tủi nhục, vất vả, thậm chí hy sinh lợi ích cá nhân để con được nên người, được bằng bạn bằng bè. Sự hy sinh này diễn ra âm thầm, tự nguyện, bởi con cái là máu thịt, là tài sản quý giá nhất của cha mẹ.
5. Lại còn khi ngủ – Ướt mẹ nằm, chỗ ráo phần con
Ngay cả trong giấc ngủ, cha mẹ cũng dành những gì tốt đẹp nhất cho con. Khi con tè dầm ướt tã, dù đêm khuya, mẹ cũng không thể thay chiếu. Mẹ sẵn sàng đặt con nằm ở chỗ khô ráo, còn mình thì chịu nằm trên chiếu ướt cả đêm. Vào mùa đông lạnh giá, cha mẹ cũng có thể nhường chỗ nằm ấm áp cho con, còn mình thì chịu đựng cái lạnh.
6. Sú nước nhai cơm – Miễn con no ấm, chẳng nhờm, chẳng ghê
Cha mẹ nuôi con bằng cả tấm lòng. Họ mớm nước cho con để tránh con bị sặc, hoặc cẩn thận mớm từng thìa sữa để đảm bảo con uống vừa đủ. Trong quá khứ, khi chưa có máy xay, mẹ phải nhai cơm, nhai mềm thức ăn rồi mớm cho con. Nước bọt của mẹ chứa kháng thể, rất tốt cho hệ miễn dịch của trẻ.
Trong mỗi miếng cơm của con đều chan chứa tình thương yêu của mẹ
Cha mẹ còn không ngại ngần hút mũi, lau dịch mũi cho con, dù có thể làm con khó chịu. Thậm chí, khi ngón tay con bị mưng mủ, cha mẹ còn ngậm vào miệng để làm ấm, xoa dịu cơn đau cho con, bất chấp mùi vị khó chịu hay nguy cơ nhiễm trùng.
Những hành động này xuất phát từ tình yêu thương vô bờ bến, cha mẹ không hề cảm thấy ghê sợ hay bẩn thỉu, bởi con là máu mủ ruột rà.
7. Không chê ô uế – Giặt đồ dơ của trẻ không phiền
Dù quần áo của con có dính bẩn, dính mủ, mẹ vẫn sẵn sàng giặt giũ mà không hề nề hà hay sợ bẩn. Điều này trái ngược với thái độ của con cái khi được nhờ giặt đồ của cha mẹ, thường tỏ ra ngại ngùng hoặc từ chối.
Mẹ tự tay giặt đồ cho con mà không ngại dơ bẩn (ảnh minh họa)
Sự sẵn sàng làm mọi việc vì con, không sợ bẩn, không ngại khó khăn, thể hiện tình yêu thương vô bờ bến của cha mẹ.
8. Chẳng nỡ chia riêng – Nếu con đi vắng, cha phiền, mẹ lo
Dù con cái có đi đâu, dù chỉ là một thời gian ngắn, cha mẹ luôn trong tâm trạng lo lắng, nhớ nhung. Họ quan tâm đến sức khỏe, sự hòa nhập và những trải nghiệm của con.
Con đi vắng một chút thôi, mẹ cũng ngóng trông con về với mẹ (ảnh minh họa)
Ngay cả khi con đã trưởng thành, cha mẹ vẫn không ngừng lo lắng. Họ dõi theo từng bước đường của con, từ việc học hành đến công việc, cuộc sống. Điểm số thấp của con cũng khiến cha mẹ buồn lòng, ảnh hưởng đến tâm trạng cả ngày làm việc.
Tấm lòng cha mẹ luôn hướng về con, mong con được bình an và hạnh phúc. Họ luôn ngóng trông con trở về, dù chỉ là một chút.
9. Miễn con sung sướng – Dầu phải mang nghiệp chướng cũng cam
Cha mẹ luôn mong muốn con cái được sung sướng, không thua kém bạn bè. Vì mục tiêu này, họ sẵn sàng hy sinh, thậm chí chấp nhận gánh chịu tội lỗi hay nghiệp chướng.
“Điều thứ chín miễn con sung sướng,
Dầu phải mang nghiệp chướng cũng cam,
Tính sao có lợi thì làm,
Chẳng màng tội lỗi, bị giam bị cầm”.
Trong hoàn cảnh khó khăn, cha mẹ có thể làm những việc sai trái để có tiền cho con ăn học, đóng học phí hay chi trả cho các khoản chi tiêu khác. Họ chấp nhận rủi ro, thậm chí tù tội để con có được cuộc sống tốt đẹp hơn.
Từng đồng tiền là bao mồ hôi công sức của cha mong ước con được đi học bằng bạn bè (ảnh minh họa)
Cha mẹ luôn gánh vác những lo toan, vất vả vì con. Lời nói của con có thể trở thành mệnh lệnh đối với cha mẹ. Họ có thể vay mượn nặng lãi, thế chấp tài sản để đảm bảo con được học hành đầy đủ. Sự hy sinh này xuất phát từ mong muốn con cái được sung sướng, hạnh phúc.
10. Chẳng ham chau chuốt – Dành cho con các cuộc thanh nhàn
Cha mẹ thường làm việc vất vả để con cái có cuộc sống đủ đầy, nhàn hạ. Trong khi con cái được ăn mặc đẹp, vui chơi cùng bạn bè, thì cha mẹ vẫn ngày đêm lao động để kiếm tiền.
“Điều thứ mười chẳng ham trau chuốt,
Dành cho con các cuộc thanh nhàn
Thương con như ngọc như vàng
Ơn cha, nghĩa mẹ sánh bằng thái sơn”.
Dù là làm nghề nông hay công chức, cha mẹ đều cố gắng làm việc để con có tiền ăn học, sinh hoạt. Họ sẵn sàng làm thêm, gánh vác thêm gánh nặng để con có được những điều kiện tốt nhất.
Để có tiền lo cho con, mẹ gánh bán rau trên mọi nẻo đường (ảnh minh họa)
Tình yêu thương của cha mẹ dành cho con cái là vô điều kiện, sâu nặng như núi Thái Sơn. Ngay cả khi về già, yếu đau, cha mẹ vẫn luôn nghĩ về con. Nỗi lo lắng cho những đứa con hư hỏng có thể khiến cha mẹ không thể nhắm mắt xuôi tay.
Cha mẹ là hai vị Phật tại thế. Lòng hiếu thảo và sự phụng dưỡng cha mẹ được ví như công đức cúng dường Phật. Chúng ta cần khắc ghi công ơn sinh thành, dưỡng dục và luôn yêu thương, kính trọng cha mẹ.
Khám phá sâu hơn về những lời dạy quý báu trong Đạo phật để hiểu và thực hành lòng hiếu thảo.
