Nhiều người lầm tưởng rằng đời sống tu hành là điều xa vời, chỉ dành cho người xuất gia. Tuy nhiên, sự hiểu biết về kỷ luật của người tu không chỉ giúp cư sĩ củng cố niềm tin Tam Bảo mà còn vun bồi cho chính đời sống tâm linh của mình, như được chia sẻ trên Chia sẻ Đạo Phật.
Vì sao cư sĩ cần biết giới luật của tu sĩ?
Quan niệm phổ biến cho rằng cư sĩ không cần thiết phải tìm hiểu sâu về giới luật của tu sĩ. Tuy nhiên, quan điểm này chưa phản ánh đầy đủ tầm quan trọng của việc này. Trên thực tế, việc cư sĩ nắm vững kiến thức cơ bản về giới luật của các bậc xuất gia là vô cùng cần thiết. Điều này không chỉ giúp họ hộ trì Tam bảo hiệu quả mà còn bồi đắp cho đời sống tu học và tích lũy phước đức cá nhân.
1. Xây dựng chánh kiến, tránh ngộ nhận về đời sống xuất gia
Việc tìm hiểu giới luật của tu sĩ giúp cư sĩ có cái nhìn đúng đắn và khách quan về con đường xuất gia. Tu sĩ không phải là những người “cao hơn” về địa vị xã hội, mà là những người tự nguyện dấn thân vào một khuôn khổ kỷ luật nghiêm ngặt nhằm mục đích giải thoát khỏi khổ đau. Khi cư sĩ hiểu rằng một vị Tỳ-kheo phải tuân thủ hàng trăm giới luật, bao gồm cả những quy tắc tinh tế về ăn uống, giao tiếp, quản lý tài sản, và mối quan hệ với người khác giới, họ sẽ phát sinh lòng kính trọng chân thành. Sự kính trọng này không hướng về cá nhân vị thầy mà hướng về giáo pháp và kỷ luật do Đức Phật chế định. Đây là sự kính trọng dựa trên sự hiểu biết, khác biệt hoàn toàn với mê tín hay sùng bái mù quáng.
2. Hộ trì Tam bảo đúng cách
Kiến thức về giới luật giúp cư sĩ hỗ trợ Tam bảo một cách hiệu quả và đúng đắn. Nhiều trường hợp cư sĩ, do tình thương hoặc sự quý mến đối với vị tu sĩ, đã vô tình đẩy họ vào tình huống vi phạm giới luật. Các hành vi như mời ăn uống ngoài giờ quy định, ép buộc nhận tiền bạc không phù hợp với quy tắc, sắp xếp các cuộc gặp riêng tư với người khác giới, hoặc khuyến khích các hoạt động vượt ra ngoài khuôn khổ đời sống xuất gia đều có thể gây tổn hại đến giới hạnh của tu sĩ. Khi thiếu hiểu biết, cư sĩ có thể cho rằng “thầy linh động một chút cũng không sao”. Tuy nhiên, chính sự “không sao” này có thể tạo ra nghiệp lực tiêu cực cho cả hai phía. Hiểu biết về giới luật giúp cư sĩ biết điểm dừng, hỗ trợ tu sĩ gìn giữ phạm hạnh, đồng thời tự mình gieo trồng phước điền thanh tịnh.
3. Phân biệt rõ ràng giữa cá nhân tu sĩ và giáo pháp
Khi chứng kiến một tu sĩ có hành vi sai lệch, người cư sĩ thiếu kiến thức về giới luật dễ rơi vào hai thái cực: hoặc bảo vệ mù quáng vì cho rằng “thầy là người tu”, hoặc thất vọng tràn trề và quay sang phỉ báng Phật pháp. Cư sĩ có hiểu biết sẽ nhận thức rõ ràng rằng giới luật là chuẩn mực thiêng liêng, còn tu sĩ là con người vẫn đang trong quá trình tu tập. Việc một cá nhân phạm giới không đồng nghĩa với giáo pháp của Đức Phật có sai lầm. Nhờ vậy, cư sĩ có thể giữ vững niềm tin tỉnh táo, không để những hiện tượng tiêu cực cá biệt làm lung lay tâm bồ đề.
4. Soi chiếu và hoàn thiện đời sống cá nhân
Việc tìm hiểu giới luật của tu sĩ còn là một phương pháp hiệu quả để cư sĩ tự soi xét và cải thiện đời sống của chính mình. Mặc dù giới luật của tu sĩ có phần cao hơn, nhưng gốc rễ của mọi giới luật đều xuất phát từ việc chế ngự tham, sân, si. Khi quan sát thấy tu sĩ phải cẩn trọng trong từng lời nói, từng hành động, cư sĩ có thể tự đặt câu hỏi về mức độ tỉnh thức của bản thân trong đời sống gia đình và xã hội. Nhiều cư sĩ đã học được cách tiết chế dục vọng, giảm bớt sự buông lung và sống có nguyên tắc hơn thông qua việc quan sát giới hạnh của người xuất gia, ngay cả khi họ không cần hoặc không thể giữ giới ở mức độ tương đương.
5. Tự bảo vệ khỏi những ngộ nhận và tổn thương tâm linh
Trong bối cảnh truyền thông và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, không ít cá nhân lợi dụng hình ảnh tu sĩ để xây dựng uy tín, sau đó lại hành xử trái với giới luật. Cư sĩ có hiểu biết sẽ không dễ dàng bị dẫn dắt hay trao trọn niềm tin vào những biểu hiện bề ngoài. Thay vào đó, họ biết cách nương tựa vào giáo pháp, vào giới luật và những giá trị cốt lõi mà Đức Phật đã dạy để bảo vệ bản thân khỏi những ngộ nhận và tổn thương tâm linh.
6. Nền tảng cho mối quan hệ cộng sinh bền vững
Mối quan hệ giữa cư sĩ và tu sĩ trong Phật giáo mang tính chất cộng sinh, hỗ trợ lẫn nhau. Tu sĩ cần sự hỗ trợ của cư sĩ về vật thực và các phương tiện cần thiết cho việc tu tập. Ngược lại, cư sĩ nương tựa vào tu sĩ để học hỏi giáo pháp và nuôi dưỡng đời sống tâm linh. Sự cộng sinh này chỉ có thể bền vững khi được xây dựng trên nền tảng của sự hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau, đặc biệt là tôn trọng giới luật. Cư sĩ tìm hiểu giới luật của tu sĩ không phải để soi mói hay phán xét, mà là để có cơ sở hộ trì, nâng đỡ và cùng nhau gìn giữ sự trong sáng, trường tồn của Phật pháp.
Do đó, việc cư sĩ chủ động tìm hiểu và nắm vững những kiến thức cơ bản về giới luật của tu sĩ không phải là điều thừa thãi. Đây là một phần quan trọng góp phần xây dựng chánh kiến và bồi đắp phước đức. Hiểu biết để tôn trọng, hiểu biết để hộ trì, và hiểu biết để cùng nhau đi đúng con đường giác ngộ mà Đức Phật đã chỉ dạy.
Việc hiểu rõ giới luật của tu sĩ không chỉ giúp cư sĩ hộ trì Tam bảo mà còn là cơ hội để soi chiếu và hoàn thiện chính đời sống tu tập của mình, từ đó cùng nhau xây dựng một mối quan hệ cộng sinh bền vững trong giáo pháp. Hãy tiếp tục khám phá sâu hơn những khía cạnh thú vị và bổ ích về Đạo phật qua các bài viết tiếp theo.
