Từ một vị thái tử quyền quý, hành trình tìm cầu chân lý đã đưa Đức Phật Thích Ca rời xa cuộc sống nhung lụa, dấn thân vào con đường tu tập đầy gian nan. Qua sáu năm khổ hạnh nơi rừng sâu và chín năm thiền định, Ngài đã đạt đến sự giác ngộ tối thượng, mang lại ánh sáng cho đời. Khám phá cuộc đời phi thường ấy qua những bức tranh sống động tại Chia sẻ Đạo Phật.
Cuộc đời Đức Phật Thích Ca: Từ Thái tử đến Giác ngộ
“Sáu năm tìm đạo chốn rừng già,
Khổ hạnh ai bằng Đức Thích Ca.
Chim hót trên vai, sương phủ áo,
Hươu kề dưới gối, tuyết đơm hoa.
Thử hỏi ai tìm chân lý ấy,
Bên bờ sông giác Đức Thích Ca.”
Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, vốn là một vị Thái tử xuất thân từ hoàng tộc, đã từ bỏ cuộc sống vương giả để dấn thân vào hành trình tìm kiếm chân lý cho bản thân và cho toàn thể chúng sinh. Quá trình này bao gồm năm năm tầm sư học đạo, sáu năm thực hành khổ hạnh nơi rừng sâu, và cuối cùng là 49 ngày thiền định dưới cội Bồ Đề, nơi Ngài đạt được giác ngộ và trở thành bậc Toàn Giác. Cuộc đời Ngài là minh chứng cho một nhân cách phi thường, một tấm gương độc nhất vô nhị trong lịch sử nhân loại. Bài viết này sẽ tái hiện những sự kiện quan trọng trong cuộc đời Đức Phật, từ khi Ngài đản sinh cho đến khi nhập Niết Bàn, thông qua những bức tranh tại chính điện chùa Ba Vàng.
Hành trình từ khi sinh ra đến lúc rời bỏ cung thành
Vua Tịnh Phạn kết hôn với hai chị em Hoàng hậu Ma Da và bà Ma Ha Ba Xà Ba Đề. Dù tuổi đã cao, nhà vua và hoàng hậu vẫn mong mỏi có con nối dõi. Họ đã thực hiện nhiều việc thiện, cứu giúp người nghèo. Các quan đại thần cũng nóng lòng mong đợi sự ra đời của một vị Thái tử kế vị.
Các quan đại thần trong triều thỉnh Đức vua và Hoàng hậu hạ sinh Thái tử nối dõi ngôi vị
Sau một buổi lễ chiêm tinh, Hoàng hậu Ma Da đã bố thí cho người nghèo. Khi trở về cung và nghỉ ngơi, bà mộng thấy một con voi trắng như tuyết, có sáu ngà và ngậm một bông hoa sen tuyệt đẹp, bay từ trời xuống và chui vào hông bên phải của bà. Tỉnh giấc, Hoàng hậu cảm nhận một hương thơm kỳ lạ và kể lại giấc mơ cho vua. Vua Tịnh Phạn mời các nhà tiên đoán, họ cho biết Hoàng hậu sẽ hạ sinh một hoàng tử đặc biệt. Không lâu sau, điều đó đã trở thành hiện thực.
Hoàng hậu nằm mộng voi trắng sáu ngà, ngậm cành hoa sen từ trên trời bay xuống chui qua hông bên phải vào bụng bà
Theo phong tục cổ của Ấn Độ, người phụ nữ mang thai sẽ về quê nhà mẹ để sinh nở. Trên đường trở về quê mẹ tại Lâm Tỳ Ni, khi đang dạo bước trong lâm viên, Hoàng hậu Ma Da có ý định hái cành hoa vô ưu thì bà trở dạ. Thái tử đã được hạ sinh ngay tại thời khắc thiêng liêng đó. Kinh điển ghi lại rằng, lúc Hoàng hậu sinh Thái tử, chim ca líu lo, vạn vật đua sắc, mây trời vần vũ và nhạc trời vang lên. Ngay khi chào đời, Thái tử đã bước đi bảy bước, mỗi bước có hoa sen nở ra đỡ chân. Tại bước cuối cùng, Ngài giơ một tay chỉ lên trời, một tay chỉ xuống đất và tuyên bố: “Thiên thượng, thiên hạ, duy ngã độc tôn”, nghĩa là “Trên trời, dưới trời, chỉ có Ta là tôn quý nhất”. Bảy ngày sau khi hạ sinh Thái tử, Hoàng hậu Ma Da viên tịch và tái sinh về cõi trời Đâu Suất.
Đại đức Thích Trúc Thái Minh chia sẻ: “Thái tử được dì ruột là Hoàng hậu Ma Ha Ba Xà Ba Đề nhận nuôi. Bà Ma Ha Ba Xà Ba Đề, em ruột của Hoàng hậu Ma Da và cũng là vợ của vua, đã nhận nuôi Thái tử. Con trai ruột của bà là Nan Đà thì lại được giao cho vú nuôi. Điều này cho thấy Thái tử có một phước lành đặc biệt, được mọi người yêu quý.”
Hoàng hậu Ma Da hạ sinh Thái tử tại vườn Lâm Tỳ Ni (thuộc Nepal ngày nay)
Nhân dịp Thái tử ra đời, Vua Tịnh Phạn đã ra lệnh mở tiệc ăn mừng kéo dài nhiều tháng. Nhà vua cũng mời các đạo sĩ đến xem tướng cho con trai. Vị đạo sĩ đầu tiên là A Tư Đà, một bậc tu hành trăm tuổi trên núi Hy Mã Lạp Sơn. Khi nhìn thấy Thái tử, ông đã lập tức cúi lạy. Ông nhận thấy Thái tử sở hữu đầy đủ 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp, và ông kinh ngạc thốt lên với nhà vua: “Bệ hạ đã sinh ra một vị Hoàng Thái tử phi thường. Đây sẽ là một bậc vĩ nhân. Nếu người này sống đời tại gia, Ngài sẽ trở thành bậc Chuyển luân Thánh vương trị vì khắp bốn châu thiên hạ. Còn nếu Ngài xuất gia, Ngài sẽ tu hành thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh.”
Đạo sĩ A Tư Đà xem tướng cho Thái tử và đưa ra lời tiên tri về cuộc đời Đức Phật (Thái tử Tất Đạt Đa) sau này
Sau đó, đạo sĩ A Tư Đà bật cười sung sướng rồi lại khóc. Khi Vua Tịnh Phạn hỏi lý do, ông giải thích: “Tôi mừng cho Đức vua và đất nước có được một vị Thái tử anh minh. Nhưng tôi buồn vì tuổi già sắp cận kề, tôi sẽ không còn cơ hội được thọ nhận sự giáo dưỡng từ Ngài.”
Tiếp đó, năm vị tướng sư Bà La Môn khác cũng được mời đến xem tướng cho Thái tử. Tất cả đều khẳng định Ngài là một con người đặc biệt. Riêng Tướng sư Kiều Trần Như quả quyết: “Tôi chắc chắn Thái tử lớn lên sẽ xuất gia tu hành.” Sau khi các vị xem tướng, vua cha đặt tên cho Thái tử là Tất Đạt Đa, mang ý nghĩa “người đã thành tựu mọi ước nguyện”.
Tuổi niên thiếu của Đức Phật Thích Ca
Thái tử Tất Đạt Đa càng lớn càng thể hiện sự khác biệt. Ngài sở hữu trí tuệ, tài năng và phẩm chất ưu việt, vượt trội hơn hẳn mọi người. Bên cạnh tài đức, Ngài còn có một tâm hồn nhạy cảm, lòng từ bi sâu sắc, luôn yêu thương con người và muôn loài.
Trong một dịp lễ Hạ Điền (lễ bắt đầu mùa gieo trồng), Thái tử cùng cha ra đồng. Giữa không khí lễ hội vui tươi, cảnh vật thanh bình, Thái tử, dù còn nhỏ tuổi, lại không màng đến sự náo nhiệt. Ngài chọn một bóng cây râm mát, ngồi kiết già, mắt lim dim, chú tâm vào hơi thở và nhập thiền định, đắc Sơ Thiền.
Thái tử ngồi thiền trong buổi lễ Hạ Điền
Từ nhỏ, Thái tử Tất Đạt Đa đã bộc lộ những phẩm chất phi thường. Lòng nhân hậu, yêu thương vạn vật và trí tuệ vượt trội được thể hiện rõ nét qua quá trình học tập. Ngài tiếp thu kiến thức từ các bậc thầy một cách nhanh chóng, chỉ trong một thời gian ngắn đã nắm vững toàn bộ giáo lý. Đại đức Thích Trúc Thái Minh nhận xét: “Là con vua, Thái tử được giáo dưỡng toàn diện cả văn lẫn võ. Khi học với các thầy, Ngài chỉ trong một thời gian ngắn đã đạt đến trình độ của thầy, thậm chí còn vượt hơn dù còn rất trẻ. Về võ thuật cũng vậy, Thái tử vô cùng tài giỏi. Trong một cuộc thi bắn cung, trong khi những xạ thủ tài ba nhất chỉ bắn xuyên được ba lớp mâm đồng, thì Thái tử chỉ với một mũi tên đã xuyên thủng bảy lớp mâm đồng, cho thấy tài năng xuất chúng của Ngài.”
Cuộc đời Đức Phật (Thái tử) trước khi xuất gia được sống trong nhung lụa và được dạy dỗ rất chu đáo, văn võ song toàn
Con đường xuất gia của Đức Phật Thích Ca
Vua Tịnh Phạn, lo lắng trước sự trầm tư và không thích thú với cuộc sống vui chơi của Thái tử, càng thêm bất an khi nhớ lại lời tiên tri của các đạo sĩ. Nhà vua không muốn con trai mình xuất gia mà mong Ngài trở thành một bậc tài giỏi để kế vị ngai vàng. Vì vậy, vua Tịnh Phạn đã tìm cách che giấu Thái tử khỏi những khổ đau và phiền lụy của thế gian, bao bọc Ngài trong một cuộc sống vương giả, xa hoa với đầy đủ lạc thú. Tuy nhiên, số phận đã sắp đặt, Thái tử đã có dịp ra ngoài kinh thành và chứng kiến thực tại cuộc sống.
Lần đầu tiên, khi ra khỏi cửa thành phía Bắc, Thái tử gặp một ông lão già chống gậy, với dáng vẻ nhăn nheo, râu tóc bạc phơ, lưng còng. Ngạc nhiên trước cảnh tượng này, Thái tử được người đánh xe Xa Nặc giải thích rằng đó là người già và Ngài cũng sẽ già đi như vậy. Thái tử trầm ngâm và cho xe quay về cung.
Lần thứ nhất ra ngoài thành, Thái tử gặp một người già
Lần thứ hai, khi ra khỏi cửa thành phía Đông, Thái tử chứng kiến một người nằm bên vũng máu, ho sù sụ vì bệnh tật. Xa Nặc giải thích rằng đó là người bệnh và Thái tử cũng có thể mắc bệnh tương tự khi về già. Lần này, Thái tử càng thêm suy tư: “Ta cũng sẽ bị bệnh như vậy sao? Rồi một ngày nào đó, ta cũng sẽ nằm rên rỉ thế này ư?”
Lần thứ hai ra ngoài cổng thành, Thái tử gặp một người bệnh
Lần thứ ba, trên đường ra khỏi cửa thành phía Nam, Thái tử thấy một đám tang. Bốn người khiêng một chiếc cáng, trên đó có một người đã phủ khăn trắng. Khi Thái tử hỏi, Xa Nặc đáp: “Tâu Thái tử, đây là một đám tang, họ đang đưa người chết đi hỏa thiêu.” Chứng kiến cái chết, Thái tử cảm thấy vô cùng buồn bã và suy ngẫm sâu sắc.
Đại đức Thích Trúc Thái Minh chia sẻ: “Khi trở về cung, Thái tử chìm trong suy tư. Ngài tự hỏi: ‘Tại sao con người sinh ra lại phải già, phải bệnh rồi cuối cùng là chết? Cái chết là gì mà sao lại buồn đến vậy? Chết rồi thì còn hay hết? Tại sao con người không sống mãi? Nếu sinh ra chỉ để trải qua già, bệnh, chết, rồi còn bao nhiêu khổ đau khác như yêu, ghét, giận, hờn, tủi nhục chồng chất lên nhau, thì cuộc đời này có ý nghĩa gì? Dù làm vua hay ăn mày, dù làm ác hay sống thiện, cuối cùng cũng phải chết. Vậy bản chất thật của cuộc đời này là gì? Sự hiện hữu của ta trên đời này có ý nghĩa gì?’ Những câu hỏi này ám ảnh Ngài ngày đêm, khiến Thái tử không còn vui vẻ trước những lời ca tiếng hát.”
Lần thứ ba ra khỏi cổng thành, Thái tử gặp đám người khiêng người chết đi thiêu
Lần thứ tư, khi ra khỏi cửa thành phía Tây, Thái tử gặp một vị tu sĩ. Ngài đến gần và hỏi: “Ngài đang làm gì?” Vị tu sĩ đáp: “Tôi là tu sĩ.” Thái tử tiếp tục hỏi: “Tu sĩ để làm gì?” Vị tu sĩ trả lời: “Tôi tu hành để dứt trừ mọi phiền não, đau khổ của cuộc đời. Tôi mong cầu giải thoát và muốn giúp đỡ mọi người thoát khỏi khổ đau, bởi tôi thấy cuộc đời này đầy rẫy khổ não.”
Đại đức Thích Trúc Thái Minh chia sẻ: “Lời nói của vị tu sĩ như chạm đến tim Thái tử, khiến Ngài chấn động toàn thân. Như thể điều này đã được ấp ủ từ tiền kiếp. Ngài thầm nghĩ: ‘Đúng vậy, đây chính là con đường ta sẽ đi.’ Thái tử cảm ơn vị tu sĩ và bảo Xa Nặc đánh xe ngựa về. Từ đó, Ngài ấp ủ giấc mộng xuất gia, tìm cầu sự giải thoát cho bản thân và cho muôn dân khỏi khổ đau về già, bệnh, chết, cũng như những khổ lụy khác trong cuộc sống. Ngài nhận ra rằng cuộc đời này thực sự đau khổ, và giấc mộng xuất gia ngày càng thôi thúc Ngài.”
Lần thứ tư, Thái tử gặp một người tu sĩ và sau đó ôm ấp nuôi mộng sẽ có ngày mình phải xuất gia. Lời tiên tri về cuộc đời Đức Phật (Thái tử) sẽ đi tu đang dần trở thành hiện thực
Vua cha Tịnh Phạn ngày càng lo lắng khi thấy Thái tử ngày càng trầm tư. Nhà vua tìm cách giữ chân Thái tử bằng cách chọn vợ cho Ngài. Ngài đã kết hôn với công chúa Da Du Đà La, một người xinh đẹp, đức hạnh và tài giỏi. Thái tử cũng rất yêu quý công chúa và họ sống hạnh phúc trong cung. Tuy nhiên, chí nguyện xuất gia của Thái tử vẫn luôn âm ỉ. Năm Thái tử 19 tuổi, công chúa hạ sinh một hoàng nhi. Nhận thấy đây là một trở ngại lớn cho việc xuất gia, Thái tử đặt tên con là La Hầu La, mang ý nghĩa là “chướng ngại”.
Vì lo lắng về lời tiên tri của đạo sĩ A Tư Đà về cuộc đời Đức Phật (Thái tử) sau này, vua Tịnh Phạn đã cho Thái tử kết hôn, sánh đôi cùng công chúa Da Du Đà La
Dù có vợ hiền con ngoan, chí nguyện xuất gia của Thái tử vẫn không hề suy giảm. Vào đêm mùng 8 tháng 02 âm lịch, sau một buổi tiệc trong cung, Thái tử đã chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc ra đi. Ngài ra lệnh cho Xa Nặc mở chuồng ngựa, dắt con ngựa Kiền Trắc ra. Thái tử quay về phòng, nhìn vợ và con lần cuối rồi lặng lẽ rời đi.
Lời tiên tri về cuộc đời Đức Phật đã thành sự thật, Thái tử nhìn vợ và con trai lần cuối trước khi ra đi tìm cầu chân lý
Khi đã cách xa kinh thành, đến bên dòng sông A Nô Ma, Thái tử dừng lại và nói với Xa Nặc về quyết định xuất gia của mình.
Thái tử cùng với Xa Nặc và con ngựa Kiền Trắc ra đi trong đêm
Thái tử dùng kiếm cắt phăng mái tóc, thay áo của người xuất gia và trao lại toàn bộ trang phục hoàng cung cho Xa Nặc. Con ngựa Kiền Trắc, như thấu hiểu nỗi lòng của Thái tử, đã rống lên ba tiếng rồi ngã ra chết tại chỗ. Xa Nặc vô cùng đau khổ, muốn đi theo Thái tử nhưng phải quay về báo tin cho Đức vua.
Đại đức Thích Trúc Thái Minh chia sẻ: “Sau đó, Thái tử dấn thân vào con đường tu hành tìm chân lý. Ngài thực sự muốn tìm hiểu bản chất của cuộc đời này là gì. Tại sao chúng ta sinh ra lại phải khổ, thay vì được hưởng hạnh phúc? Cái khổ đó là định mệnh của già, bệnh, chết, và trên hành trình đó, chúng ta còn phải chịu đựng bao nhiêu khổ đau khác như yêu, thương, giận, ghét, tủi hờn. Cuộc đời con người, chết rồi thì còn hay hết? Tại sao chúng ta không thể sống mãi? Nếu chết là hết, thì cuộc đời này thực sự có ý nghĩa gì? Làm vua để được gì rồi cũng chết? Vậy vua với ăn mày, làm ác với sống thiện, cuối cùng cũng như nhau vì đều phải chết. Bao nhiêu câu hỏi trăn trở trong lòng Ngài, thôi thúc Ngài tìm kiếm sự thật, tìm kiếm ý nghĩa thực sự của sự hiện hữu trên đời này. Ngài đã ra đi, chỉ với một bình bát, khoác tấm y, tiến vào rừng sâu, núi thẳm để tầm sư học đạo.”
Thái tử dùng kiếm cắt phăng mái tóc, cởi bỏ trang phục hoàng cung giao lại cho Xa Nặc
Sự đản sinh của Thái tử Tất Đạt Đa là một sự kiện thiêng liêng và cao quý, gây chấn động khắp năm châu. Dù sống trong nhung lụa, có vợ đẹp con ngoan, nhưng những điều đó không thể ngăn cản Thái tử trên con đường tìm kiếm chân lý, con đường dẫn đến giác ngộ và giải thoát – đó chính là con đường xuất gia cầu đạo.
(Còn tiếp)
Cuộc đời Đức Phật Thích Ca từ khi đản sinh đến lúc xuất gia ẩn chứa nhiều ý nghĩa sâu sắc, và hành trình của Ngài còn tiếp tục hé lộ nhiều điều thú vị trong chuyên mục Đạo phật.
