Giữa vô vàn kỳ quan kiến trúc đá của Ấn Độ, từ những động đá kỳ vĩ đến những ngôi đền cổ kính, Đại Bảo Tháp Sanchi nổi bật lên như một biểu tượng độc đáo, kết hợp sâu sắc giữa tâm linh và quyền uy hoàng gia. Công trình này là dấu ấn vĩ đại của Vua A Dục, một minh chứng sống động cho sự phát triển của nghệ thuật kiến trúc Phật giáo qua từng chi tiết chạm khắc tinh xảo, tái hiện hành trình giác ngộ thiêng liêng, nơi bạn có thể khám phá thêm về Chia sẻ Đạo Phật.
Ấn Độ sở hữu vô số kiệt tác kiến trúc bằng đá, từ những hang động hùng vĩ đến các đền thờ cổ kính. Tuy nhiên, không có công trình nào lại mang trong mình sự phức tạp trong kiến trúc và sự tỉ mỉ trong từng chi tiết như Đại Bảo Tháp Sanchi. Công trình này là minh chứng cho khát vọng tâm linh mãnh liệt của một vị vua mộ đạo, Vua A Dục, người trị vì Ấn Độ vào thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên.
Đại tháp Sanchi sở hữu kết cấu vững chắc, mang đậm giá trị lịch sử và tâm linh
Trong truyền thống Phật giáo, bảo tháp (stupa) được xem là nơi tôn thờ xá lợi của các bậc cao tăng, những nhân vật quan trọng. Theo thời gian, những bảo tháp sơ khai đã dần phát triển thành các kiến trúc hình bán cầu bằng gạch, được các nghệ nhân Phật giáo khéo léo trang trí bằng những biểu tượng mang ý nghĩa sâu sắc.
Trên đỉnh của Đại Bảo Tháp là chatra, một biểu tượng truyền thống của hoàng gia Ấn Độ, đồng thời cũng là vật tôn vinh các di tích lịch sử quan trọng. Bao quanh bảo tháp là những bức tường với các cổng lớn ở mỗi lối vào. Trên những cổng này, nghệ thuật chạm khắc tinh xảo đã tái hiện các sự kiện trong cuộc đời của Đức Phật, từ thuở Ngài còn là Thái tử Tất Đạt Đa.
Cổng điêu khắc tinh xảo tại Đại tháp Sanchi – Nơi lưu giữ những câu chuyện về Đức Phật
Sự hiện diện của các bức tượng Phật gần cổng vào cho thấy Đại Bảo Tháp có niên đại sớm hơn. Điều này được minh chứng qua các tác phẩm nghệ thuật trên cổng tháp, nơi Đức Phật hay Thái tử Tất Đạt Đa chỉ được biểu trưng bằng các biểu tượng. Đây là giai đoạn sơ khai của nghệ thuật Phật giáo, trước khi hình tượng Đức Phật được khắc họa chân dung trong các trường phái nghệ thuật Gandhara và Mathura sau này. Tại Đại Bảo Tháp, các biểu tượng này bao gồm: hoa sen hoặc hình ảnh voi (đánh dấu ngày sinh), cây bồ đề (biểu trưng cho sự giác ngộ), bánh xe pháp luân (ý nghĩa giáo lý) và bảo tháp (sự hiện diện vĩnh cửu của Đức Phật trên cõi đời).
Đại Bảo Tháp Sanchi mang một ý nghĩa đặc biệt khi hội tụ đầy đủ các chức năng của nhiều loại bảo tháp khác nhau: nơi lưu giữ xá lợi, kỷ niệm cuộc đời Đức Phật, điểm hành hương linh thiêng và biểu tượng cho vũ trụ quan Phật giáo. Do đó, công trình này vừa là bảo tháp di tích, bảo tháp kỷ niệm, bảo tháp thờ cúng, vừa là một bảo tháp mang giá trị thần học sâu sắc. Một công trình đồ sộ và ý nghĩa như vậy chỉ có thể được kiến tạo dưới sự bảo trợ của một vị vua vĩ đại như A Dục. Chính vì thế, ý nghĩa tôn giáo của bảo tháp này vượt xa giá trị chính trị. Vua A Dục không chỉ là vị vua nổi tiếng nhất lịch sử Ấn Độ mà còn là người có nhiều đóng góp to lớn cho sự phát triển của Phật giáo.
Nghệ thuật điêu khắc tinh xảo trên Đại Bảo Tháp Sanchi
Mỗi lối vào bảo tháp dẫn đến một con đường xây dựng lưng chừng đồi. Các tín đồ Phật giáo sẽ đi bộ theo con đường này, thực hiện nghi thức pradakshina (đi vòng quanh) theo chiều kim đồng hồ quanh bảo tháp để tỏ lòng tôn kính đối với xá lợi Phật được tôn thờ bên trong. Những con đường này còn có vai trò như những phương tiện truyền bá giáo lý Phật giáo cho những người không biết chữ, bởi lẽ những hình ảnh và nét chạm khắc có sức mạnh truyền tải thông điệp hiệu quả hơn văn bản. Trải nghiệm này mang lại sự trưởng dưỡng niềm tin vào Chánh pháp cho tất cả mọi người, bất kể địa vị, giúp họ cảm nhận được sự hiện diện của Đức Phật.
Đại Bảo Tháp Sanchi đã thu hút sự quan tâm của các nhà khảo cổ, các học giả nghiên cứu về Ấn Độ, các tín đồ hành hương và các nhà sử học trên toàn thế giới. Giống như nhiều di sản vĩ đại khác, Đại Bảo Tháp Sanchi là minh chứng sống động cho lòng sùng kính và tầm nhìn của một vị vua anh minh. Dù từng bị bỏ quên và che phủ bởi rừng cây hoang dã sau hàng thiên niên kỷ Ấn Độ giáo và Hồi giáo hưng thịnh, bảo tháp đã được phục hồi giữa năm 1912 và 1919, cùng với các công trình khác trong quần thể Sanchi. Dưới sự giám sát và bảo tồn hiện nay, chúng ta có thể hình dung phần nào sự huy hoàng của nó trong quá khứ. Đại Bảo Tháp Sanchi, cùng với các di tích kiến trúc bằng đá và gạch, là một kỳ quan cần được trân trọng và bảo vệ.
Làm thế nào để đến thăm Đại Bảo Tháp Sanchi?
Sanchi tọa lạc tại bang Madhya Pradesh, miền Trung Ấn Độ. Để đến thăm khu di tích này, du khách nên di chuyển đến Bhopal, thủ phủ của bang Madhya Pradesh. Bhopal có thể được tiếp cận bằng đường hàng không, đường sắt hoặc đường bộ. Sân bay Bhopal có các chuyến bay kết nối với hầu hết các thành phố lớn tại Ấn Độ.
Từ sân bay Bhopal, du khách có thể lựa chọn di chuyển bằng đường sắt hoặc đường bộ để đến Sanchi, với quãng đường khoảng 46 km. Ga xe lửa gần Sanchi nhất là Vidisha, cách đó khoảng 10 km. Có hệ thống đường sắt thuận tiện kết nối Sanchi với Bhopal và các thành phố lớn khác của Ấn Độ.
Ngoài việc tham quan khu di tích Sanchi, du khách còn có thể ghé thăm Bảo tàng Sanchi hoặc mua sắm quà lưu niệm. Thời điểm lý tưởng nhất để ghé thăm Sanchi là từ tháng 11 đến tháng 2 hàng năm, khi thời tiết dễ chịu.
Khám phá những giá trị văn hóa và tâm linh sâu sắc của Đại Bảo Tháp Sanchi và nhiều hơn nữa trong chuyên mục Đạo phật.
