Hạnh phúc gia đình luôn là khát vọng muôn đời, nhưng làm sao để giữ gìn và vun đắp nó? Lời Phật dạy mở ra con đường thấu hiểu và trách nhiệm, nơi mỗi thành viên cùng nhau xây dựng nền tảng vững chắc cho tổ ấm. Khám phá những bài học quý báu về bổn phận và tình thân tại <a href="Website Chia sẻ Đạo Phật“>Website Chia sẻ Đạo Phật.
>> Lời Phật dạy
Trong cuộc sống hôn nhân, ai cũng mong muốn tìm được người bạn đời yêu thương, hòa hợp để cùng nhau xây dựng một tổ ấm hạnh phúc bền lâu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải ai cũng đạt được điều đó. Theo lời dạy của Đức Phật, mọi sự trên đời đều tùy thuộc vào nhân duyên.
Giữa hàng tỷ người trên thế, việc hai người tìm thấy nhau và nên duyên vợ chồng đã là một điều kỳ diệu, đòi hỏi cả duyên lẫn nợ. Dân gian ta vẫn thường nói: “Có duyên có nợ mới nên vợ chồng”.
Dù duyên số đóng vai trò quan trọng, việc hoàn toàn đổ lỗi cho số phận lại không phản ánh đầy đủ thực tế. Sự lựa chọn của con người trong cuộc sống, bao gồm cả việc chọn bạn đời, luôn chịu sự chi phối của nghiệp và quy luật nhân quả.
Để gia đình luôn ấm êm và hạnh phúc, mỗi thành viên cần có sự kính trọng, gìn giữ và vun đắp mối quan hệ. Đức Phật đã chỉ dạy về đạo nghĩa trong gia đình qua những lời căn dặn sâu sắc về bổn phận của cha mẹ, con cái, vợ chồng và anh em.
Bổn phận của người làm con đối với cha mẹ
Theo lời Phật dạy, người con cần hiếu thảo và kính thuận cha mẹ bằng năm phương diện:
- 1. Cung phụng, chăm sóc để cha mẹ không thiếu thốn.
- 2. Khi muốn làm việc gì, cần thưa hỏi ý kiến cha mẹ.
- 3. Không làm trái những điều cha mẹ đã làm hoặc đã định làm.
- 4. Không làm trái những lời cha mẹ đã dạy bảo.
- 5. Không ngăn cản những việc làm đúng đắn, chính đáng của cha mẹ.
(Trường A Hàm, Kinh Thiện Sinh, số 16)
Việc kính thuận và phụng dưỡng cha mẹ chu đáo sẽ mang lại sự an ổn, không lo sợ cho người con. Trong cuộc sống, không phải ai cũng thực hiện trọn vẹn bổn phận này. Có những trường hợp đối xử tệ bạc, coi cha mẹ là gánh nặng. Tuy nhiên, quy luật nhân quả luôn hiện hữu, và những hành động tạo nghiệp xấu chắc chắn sẽ dẫn đến quả báo tương xứng, dù sớm hay muộn.
Bổn phận của cha mẹ đối với con cái
Cha mẹ có trách nhiệm chăm sóc và giáo dục con cái bằng năm phương pháp:
- 1. Ngăn cản con làm những điều ác.
- 2. Chỉ bày, hướng dẫn con làm những điều lành, điều thiện.
- 3. Yêu thương con sâu sắc, không bờ bến.
- 4. Tìm kiếm và lựa chọn cho con một mối nhân duyên hôn phối tốt đẹp.
- 5. Tùy theo hoàn cảnh và thời điểm, cung cấp những vật dụng cần thiết cho con.
(Trường A Hàm, Kinh Thiện Sinh, số 16)
Tình yêu thương của cha mẹ dành cho con cái là vô bờ bến, sẵn sàng hy sinh để con cái được đủ đầy. Tuy nhiên, tình thương đó cần đi đôi với sự định hướng đúng đắn, dạy dỗ con tránh xa điều ác và hướng thiện. Đó mới là cách cha mẹ hoàn thành trọn vẹn bổn phận thiêng liêng của mình.
Bổn phận của người chồng đối với vợ
Người chồng cần đối xử với vợ bằng năm điều:
- 1. Đối đãi với nhau bằng lễ nghĩa, tôn trọng.
- 2. Giữ thái độ nghiêm túc, đĩnh đạc nhưng không độc đoán, hà khắc.
- 3. Đảm bảo cho vợ được ăn mặc đầy đủ, phù hợp với hoàn cảnh.
- 4. Cho vợ được hưởng thụ những trang sức, vật dụng phù hợp theo thời.
- 5. Tin tưởng và giao phó việc nhà cho vợ quản lý.
(Trường A Hàm, Kinh Thiện Sinh, số 16)
Sự tôn kính, đối đãi tử tế và không gia trưởng là những phẩm chất cần có của người chồng. Việc chăm lo cho vợ đầy đủ, chia sẻ gánh nặng và tin tưởng vợ trong việc nội trợ sẽ giúp xây dựng một mối quan hệ vợ chồng tốt đẹp, xứng đáng với lời Phật dạy.
Bổn phận của người vợ đối với chồng
Bên cạnh sự đối đãi của chồng, người vợ cũng cần thể hiện sự kính nhường và tôn trọng chồng bằng năm việc:
- 1. Thức dậy sớm hơn chồng.
- 2. Luôn giữ thái độ khiêm nhường, ngồi sau chồng khi có thể.
- 3. Sử dụng lời nói hòa nhã, nhẹ nhàng.
- 4. Kính nhường, tùy thuận theo ý chồng trong những điều hợp lý.
- 5. Luôn quan tâm, đón trước ý muốn của chồng.
(Trường A Hàm, Kinh Thiện Sinh, số 16)
Trong xã hội hiện đại, với sự bình đẳng giới, những điều này có thể được hiểu theo cách linh hoạt hơn. Tuy nhiên, vào thời Đức Phật còn tại thế, khi người phụ nữ thường bị coi nhẹ, lời dạy này của Ngài mang ý nghĩa cách mạng sâu sắc, đề cao vai trò và phẩm giá của người vợ. Đức Phật còn nhấn mạnh việc chồng nên giao quyền quản lý tài sản cho vợ, một sự thay đổi lớn so với quan niệm thời bấy giờ, khi người vợ thường không có quyền tự chủ.
Ngoài ra, lời Phật dạy về nghĩa vụ chung thủy của cả vợ và chồng là vô cùng quan trọng để gìn giữ hạnh phúc gia đình. Sự đổ vỡ trong nhiều mối quan hệ hiện nay phần lớn xuất phát từ việc thiếu thủy chung. Lời dạy của Đức Phật về đạo nghĩa gia đình, dù trải qua hàng ngàn năm, vẫn giữ nguyên giá trị sâu sắc, là kim chỉ nam cho cuộc sống lứa đôi và các mối quan hệ thân thuộc.
Để hiểu rõ hơn về những bài học quý báu này và cách áp dụng chúng vào cuộc sống, mời bạn tiếp tục khám phá chuyên mục Đạo phật.
