Dù khiêm nhường về bản thân, Ni trưởng Hải Triều Âm đã đúc kết con đường tu tập của mình qua ba lời chỉ dạy quý báu từ chư vị cao Tăng. Bằng sự chiêm nghiệm sâu sắc về thực tại vô thường, bà đã tìm ra con đường dẫn dắt chúng đệ tử hướng đến giải thoát. Khám phá chi tiết hành trình này tại chiasedaophat.com.
Cuộc đời và đạo quả của Sư bà Hải Triều Âm
Vào năm Rồng 1988, nhân dịp Tự Tứ, các đệ tử đã nhắc nhở Sư bà, lúc ấy đã 70 tuổi, rằng họ mong muốn có một bản tiểu sử của Người để đọc khi Người viên tịch, như cách các vị Hòa thượng lớn tuổi thường có.
Sư bà khiêm tốn cho rằng cuộc đời mình không có gì đáng kể để viết tiểu sử. Tuy nhiên, có ba lời dạy quý báu đã khắc sâu trong tâm trí Người: lời dạy “Vô ngã, vô ngã sở” từ Hòa thượng Bổn Sư, lời khuyên của Hòa thượng Thanh Từ về việc lưu tâm đến “nghiệp thức”, và hai chữ “nhất tâm” mà Hòa thượng Bửu Lai trao tặng khi từ biệt.
Dựa trên những lời dạy này, Sư bà chia sẻ con đường tu hành mà Người đã đi và đang dẫn dắt các đệ tử: Giới luật là nền tảng căn bản. Về Định và Tuệ, do nhận thấy căn cơ của mình thuộc loại hạ hạ và nghiệp lực quá nặng nề, cùng với việc tiếp cận Thánh Hiền chủ yếu qua kinh điển mà bản thân ít có giác tỉnh, Sư bà đã tập trung quán chiếu Tứ Niệm Xứ, đặc biệt là quán bất tịnh một cách miên mật qua nhiều năm. Mục tiêu là thấy rõ sự thật về sự vô thường, bất tịnh của thân thể, từ máu huyết ban đầu đến sự phân hủy sau khi chết, rồi tan biến vào đất.
Sư bà Hải Triều Âm một lòng lo cho đại chúng, từ tinh thần đến vật chất, hy sinh sức khỏe thời giờ, tận tình từ đời sống tạm thời đến rồi đi, tới đời sống đạo vị lợi ích vĩnh viễn trong kiếp tương lai.
Chúng ta bị nghiệp lực cuốn trôi trong vòng biến hóa mà không có tự tại, ngu si nhận nghiệp là mình mà không hề nghi ngờ hay để ý:
- Thần thức bị nghiệp dẫn vào tử cung mẹ, lấy máu kinh nguyệt làm thức ăn. Đây chính là “cháo lú” mà các bậc xưa thường nói, là nghiệp dâm dục dẫn vào cảnh giới thân trung ấm. Mẹ mang thai trong môi trường máu tanh, ruột phân, bọng nước tiểu, nơi ô nhiễm nhưng chúng ta lại lớn lên mà không biết ơn, còn tự cho mình là tài giỏi.
- Suốt 7 năm đầu đời, mẹ đã vất vả nuôi nấng, phù trì.
- Đến 21 tuổi, sáu căn bắt đầu tiếp xúc với sáu trần, tạo nên những trải nghiệm trong cuộc đời.
Sư bà Diệu Không: Một nhân vật đặc biệt của Phật giáo Việt Nam thế kỷ 20
- Tuổi thành niên là giai đoạn ngũ ấm thịnh hành. Kinh Lăng Nghiêm mô tả sức mạnh của vô minh chạy theo trần cảnh như nước chảy, lửa cháy, ngựa phi, khiến chúng ta đắm chìm trong tham sân si, sát đạo dâm vọng mà không tự kìm hãm.
- Từ trẻ đến già, thân thể như một cỗ máy đòi hỏi ăn uống, áo quần, nhà cửa. Nó chuyên sản xuất phân, tiểu, mồ hôi, ghét, dãi, đờm… Cuộc đời ta dành hết tinh thần để cung phụng và làm vệ sinh cho nó.
Đến khi hơi thở chấm dứt, thân thể lạnh ngắt. Dù người ngoài cho là an nghỉ, nhưng theo kinh điển, tinh thần lúc này chịu đựng khổ đau vô cùng vì không được thở. Máu lạnh dần, từng tế bào, thớ thịt như bị dao cắt, kim châm. Tinh thần chìm trong mờ mịt để chuẩn bị cho một kiếp sống mới.
Sư bà là tấm gương sáng của một bậc Trưởng lão Ni, hết lòng tôn kính Phật – Pháp – Tăng, gặp bất cứ hình tượng Phật nào Sư bà đều thành kính đảnh lễ.
- Từ trong bào thai đến khi vào quan tài, vô số bệnh tật như đậu mùa, lao phổi, thương hàn, ung thư… bất chợt ập đến, mang theo đau đớn. Bên cạnh đó là các tai nạn bất ngờ như té ngã, chấn thương sọ não, hay những cơn gió độc thoáng qua.
Cuộc đời là chuỗi lo âu, sợ hãi, nhưng trí nhớ con người lại mong manh. Dù biết cuộc đời đầy bất ngờ và hoạn nạn, thế gian vẫn đắm chìm trong vui cười, rượu chè, sắc dục, kiêu căng, hành hạ lẫn nhau, chỉ vì không nhớ rằng mình đang và sẽ khổ.
- Mục đích cốt lõi là thấy rõ sự thật về vô thường, vô ngã, khổ và không ở mỗi con người, mỗi loài. Thấy rõ để giải thoát ba độc tham sân si, khởi lòng xót thương vạn loài, và sống vui vẻ, an lạc trong mọi hoàn cảnh.
Đức Bổn Sư khi giáng sanh đã nói: “Thiên thượng, thiên hạ duy ngã độc tôn”. Điều này có nghĩa là chỉ có cái “TA” chân thật mới đáng tôn quý, bởi chúng sanh đang sống trong mê muội, thân tâm cảnh đều hư vọng, lẩn quẩn trong vòng Hoặc Nghiệp Khổ. Phật giáng sanh để khai mở cho nhân loại nhận ra và trở về sống với cái “TA” chân thật.
Thiền sư Thích Nhất Hạnh: Phật dạy rằng chúng ta không nên chạy trốn bản thân mình
Chúng ta học Kinh Lăng Nghiêm:
1. Kiến Tinh là Tâm Linh Giác
Người mù được chữa khỏi mắt, thấy được sự vật và nói “mắt thấy”. Tương tự, ánh đèn giúp ta thấy vật trong đêm tối, nhưng “Thấy” là do mắt, còn đèn chỉ là phương tiện hiển sắc. Mắt là phương tiện hiển sắc, còn “Thấy” là do Tâm. Mỗi hữu tình đều có Chân tâm, là tánh Phật, tánh tri giác ở sáu căn.
2. Kiến Tinh Bất Động
Kiều Trần Như trình bày hai nghĩa KHÁCH-TRẦN: Hành khách đến rồi đi trong quán trọ, còn chủ nhân thì ở lại. Ánh nắng mặt trời rọi qua cửa, bụi trần giao động, còn hư không vẫn tịch lặng. Phật dạy: chúng sanh lấy sự giao động làm “trần”, sự bất trụ làm “khách”. Tâm thấy của chúng ta không giao động, dù tay có co duỗi hay nắm mở. Tuy nhiên, chúng ta lại lấy sự giao động làm thân, làm cảnh, lấy vọng tưởng sinh diệt làm tâm, quên mất tánh chân thật, điên đảo hành sự, nhận vật là mình và chịu luân hồi.
3. Kiến Tinh Bất Diệt
Vua Ba Tư Nặc nhận thấy thân thể mình vô thường, biến hoại từng niệm. Phật dạy: Tánh thấy của Đại vương không già, không nhăn, không biến hoại. Vì tánh thấy không theo thân già đi nên biết tánh thấy vốn không sinh không diệt. Từ vô thủy ta đã thấy, đến ngày thành Phật ta vẫn thấy.
4. Kiến Tinh Viên Mãn
Anan thắc mắc: Nếu tánh thấy bất diệt, tại sao Phật lại nói chúng con đánh mất chân tánh? Phật giải thích: Thân Như Lai là “chánh biến tri”, còn thân chúng sanh là “điên đảo tánh”. Sự điên đảo nằm ở chỗ nhận thức sai lầm, nhầm lẫn vọng tưởng là tâm tánh. Chúng ta mê muội, tạo ra thân và thế giới hiện hữu trong diệu minh chân tâm. Như người chỉ nhận một bọt nước nổi mà quên cả biển cả.
Triệt Ngộ đại sư dạy: mọi pháp đều từ chân tâm mà có. Pháp giới lấy Chân tâm làm thể. Tâm ta rộng khắp pháp giới, đủ hình tướng muôn loài, đủ công dụng Thánh phàm. Ai sống với chân tâm sẽ có công hạnh rực rỡ, trang nghiêm cho mình và vạn loài.
5. Kiến Tinh Vô Sanh
Anan hiểu rằng diệu minh tâm địa viên mãn thường trụ, nhưng vẫn chưa dám nhận đó là bổn tâm của mình. Phật dạy: Nghe pháp bằng tâm phan duyên chỉ được pháp duyên, chưa được pháp tánh. Pháp như ngón tay chỉ mặt trăng, cần nhìn thẳng mặt trăng. Tâm phan duyên sẽ diệt khi pháp duyên diệt. Kiến tinh không do nhân duyên mà có, nên không sinh không diệt, không có quá khứ, hiện tại, vị lai. Kiến tinh là thường trụ.
6. Kiến Tinh Chân Ngã
Sự thấy của mắt phàm chỉ thấy trong gang tấc, tuệ nhãn thấy sơ thiền, thiên nhãn thấy khắp Diêm Phù Đề, pháp nhãn thấy biến mãn mười phương, Phật nhãn thấy cả pháp giới. Dù thấy khác nhau nhưng đều là tánh thấy. Tánh thấy chủ nhân ông đứng nhìn vạn vật, tự nó không thay đổi, không xen tạp. Tánh thấy đó là của ông, không phải của người khác. Chúng sanh nào trở về với chân tâm bổn tánh sẽ thấy đầy đủ trí tuệ đức tướng Như Lai.
7. Kiến Tinh Tuỳ Duyên Bất Biến
Khi ở ngoài, ta thấy bầu trời; khi vào nhà, ta thấy tường vách. Đây là do cảnh theo duyên mà biến, còn kiến tinh vẫn bất động. Tâm theo cảnh mà biến thành khổ vui, yêu ghét, còn kiến tinh bất động. Thân theo nghiệp mà có hình tướng lớn nhỏ, còn kiến tinh bất động. Kiến tinh như hư không, nghiệp ví như những hộp vuông tròn. Tánh Phật ở mắt gọi là thấy, ở tai gọi là nghe, ở sáu căn thành ra sáu dụng. Tánh Phật có vô biên diệu dụng.
8. Kiến Tinh Bất Nhị
Phật dạy Anan quan sát vạn vật và chỉ ra cái nào là kiến tinh. Anan không chỉ được. Phật lại bảo chỉ ra cái nào không phải kiến tinh. Anan nhận ra tất cả vạn vật đều không phải kiến tinh. Phật giảng: “Kiến tinh diệu minh cùng với hư không và trần cảnh vốn là vô thượng bồ đề tịnh viên chân tâm”. Toàn vọng tức chân. Hiện tiền tâm niệm hễ tỉnh ra là chân tâm ngay đấy. Kiến tinh bất nhị, không vọng cũng không chân, mà là bản thể của cả chân lẫn vọng.
9. Kiến Tinh Siêu Tình (vượt ngoài tình chấp)
Tánh giác diệu minh phi nhân, phi duyên, phi tự nhiên, phi bất tự nhiên, ly nhất thiết tướng, tức nhất thiết pháp. Đừng dùng danh tướng thế gian để phân biệt. Muốn biết tánh Phật, phải y chánh nhân Phật tánh, tu cho tỉnh ra. Như người trong mộng phải tỉnh mộng mới biết được thật tại.
10. Kiến Tinh Chưa Phải Kiến Tánh
Kiến tinh còn đeo hai vọng kiến phát sinh hoặc nghiệp, khiến nghiệp thức luân chuyển thọ báo:
a. Biệt nghiệp vọng kiến: Như mắt nhặm thấy vòng năm sắc quanh đèn. Mắt nhặm và vòng năm sắc đều là bệnh. Kiến tánh là thật thể tịnh minh, tự nó không bệnh.
b. Đồng nghiệp vọng kiến: Tất cả chúng sanh đều thấy sao chổi do mắt bệnh. Kiến tánh thấy được bệnh mê vọng này, tự nó không bệnh.
Người mắt nhặm ví với thức tâm đeo nghiệp. Vòng năm sắc ví với năm ấm. Chúng sanh đồng nghiệp vọng thấy luân hồi sanh tử vì cùng sống với nghiệp thức.
Sư bà Hải Triều Âm đã an nhiên thu thần thị tịch vào lúc 11 giờ 56 phút ngày 24-6-Quý Tỵ (nhằm ngày 31-7-2013) tại chùa Dược Sư, thôn Phú An, xã Phú Hội, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng, trụ thế 94 năm, 60 năm tuổi đạo.
Vạn Pháp Quy Về Như Lai Tạng
Năm ấm, sáu nhập, mười hai xứ, mười tám giới đều do nhân duyên hư vọng mà có sanh diệt. Nhưng sanh diệt đi lại vốn là Như Lai tạng thường trụ, diệu minh, bất động, viên mãn, chân như tánh. Trong tánh chân thường cầu các pháp khứ lai, mê ngộ, sanh tử rốt ráo chẳng thể được.
Thầy và trò chúng ta không chỉ nghe mà phải tập luyện hàng ngày, thấy các điểm trên ở thân mình, ở thân mỗi vật. Tập thấy tánh thể bình đẳng, nhận biết cái Thấy ở mắt con gà cũng thường trụ ở khắp mười phương như cái Thấy của ta. Nghe, ngửi, nếm, xúc, biết cũng thường trụ ở khắp mười phương.
Ni trưởng Trí Hải – Một đóa sen ngát hương
Ta, Phật và chúng sanh đồng thể không sai biệt. Hãy miên mật tập học, tin rằng mỗi vật quanh ta đều là vị lai Phật. Dù không đại ngộ, tiểu ngộ hay tí ti ngộ, tầm tri kiến cũng có phần nào “Hương quang trang nghiêm”. Chúng ta hy vọng tiến vào pháp Vi mật quán chiếu (Samatha). Đời sống của Thầy đã gần kết thúc. Ước mong con hơn cha, nhà ta có phước. Các con đủ sức tiến hơn cho tới phần Tam-ma là pháp Phản-văn, phần chánh yếu của Kinh Lăng Nghiêm, nối nghiệp Hoà Thượng pháp chủ Thích Đức Nhuận, tổ sư của chúng ta.
Kinh Lăng Nghiêm dạy ba tiệm thứ để thiện hiện từ lúc phát tâm đến ngày thành Phật:
- Trừ trợ nhân sanh tử (năm thứ rau cay).
- Khoét bỏ tánh chúng sanh (trì giới).
- Sáu căn sống trái với nghiệp hiện tiền (xả thọ).
Trợ nhân sanh tử mạnh nhất chính là gia đình, xã hội, cả trái địa cầu đang sống trong hoặc nghiệp khổ. Vì vậy, chúng ta phải xuất gia, tìm nơi có quy củ đúng chánh pháp, để “ở bầu được tròn, tránh ở ống hóa dài”.
Kiếp sống phù du, trí tuệ non cạn, tâm phàm khó gột. Tội lỗi ngập đầu, ác đạo trầm luân dễ vào khó ra. Chúng ta phải chọn một nơi có đủ minh sư thiện hữu để rời thân ngũ ấm này, tiếp nối công phu.
Đức Thích Ca dạy: “Về phương Tây cách đây 10 vạn ức cõi Phật, có một thế giới gọi là An lạc, có đức Phật A Di Đà hiện đang thuyết pháp.”
Đức Phật A Di Đà có quang minh vô cùng vô lượng, soi khắp 10 phương. Ngài và nhân dân sống lâu vô cùng. Đệ tử Thanh văn, Bồ-tát đều vô số. Chúng sanh sanh về cõi An lạc đều là bậc một đời không thoái chuyển. Nên phát nguyện sanh về đó để được nhóm họp cùng các bậc thượng thiện.
Tín nguyện hành
Chúng ta cần học tập để ra khỏi ba cõi, tiến tu sự nghiệp, trên cầu Phật đạo, dưới giác tỉnh chúng sanh, đền đáp bốn ân, cứu khổ muôn loài. Đây là con đường do quý Hòa Thượng, liệt vị thiện tri thức đã dắt dẫn. Thầy đã có một đời sống bình an, vui vẻ hiện tại, và tương lai mở ra một khung trời đầy ánh sáng hy vọng.
Nam mô tánh tướng bất nhị, minh hợp vô vi, nhất thiết tối thượng Tăng già gia chúng.
Nam mô thập địa, tam hiền, ngũ quả, tứ hướng, nhất thiết xuất thế Tăng già gia chúng.
Nam mô Tỳ kheo ngũ chúng, hoà hợp vô tranh, nhất thiết trụ trì Tăng già gia chúng.
Tái Bút: Thầy để lại cho các con một hướng đi, để đỡ bơ vơ trong biển Phật pháp mênh mông. Nhưng trên con đường này, tùy sở thích các con muốn trì kinh nào cũng quý: Pháp Hoa, Hoa Nghiêm, Bát Nhã, Di Đà, Phổ Môn, A Hàm… Muôn hoa, hoa nào cũng tươi, đẹp, thơm.
Nguyện cầu:
Tông phong vĩnh chấn,
Tổ Ấn trùng quang,
Giác hoa hương biến khắp rừng thiền.
Mưa pháp tưới nhuần người sơ học.
Cành cành lá lá tiếp nối không ngừng,
Tổ đường rực rỡ, chánh pháp xương minh.
Nam mô Độ Nhân Sư Bồ-tát ma ha tát (3 lần).
Đây là nguyên văn Di Chúc, Thầy đã để lại cho hàng đệ tử. Ngưỡng mong ai đọc văn này, hiểu được đường lối tu hành chánh pháp, sẽ lợi ích trong hiện đời và cả mai sau.
Những lời dạy sâu sắc của Ni trưởng Hải Triều Âm mở ra cánh cửa nhận thức về lẽ vô thường và con đường giải thoát. Để tìm hiểu sâu hơn về triết lý Phật giáo và con đường tu tập, mời quý vị khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
