Trong xã hội Ấn Độ cổ xưa, sự phân biệt đẳng cấp gay gắt đã tạo nên những phận đời bị xem là thấp hèn. Câu chuyện về chàng Ni Đề, một người thuộc tầng lớp tiện dân bị xã hội xa lánh, hàng ngày phải làm công việc nhơ nhuốc, đặt ra câu hỏi về cách nhìn nhận và đối xử với những người cùng khổ. Đâu là bài học về sự vô phân biệt mà Đức Phật muốn gửi gắm qua hoàn cảnh của anh ta, một bài học vẫn còn nguyên giá trị đến ngày nay tại chiasedaophat.com?
Trong thời Đức Phật còn tại thế, xã hội Ấn Độ tồn tại sự phân biệt giai cấp sâu sắc. Tầng lớp Thủ đà la, hay còn gọi là tiện dân, là những người nghèo khổ nhất, bị xem là ô uế và đối xử không khác gì súc vật. Họ sống ở đáy xã hội, không nhận được sự tôn trọng cơ bản của con người.
Tại thành Xá Vệ, có một người tiện dân tên là Ni Đề. Dù có tính tình hiền lành và lương thiện, Ni Đề lại phải làm công việc nhơ bẩn là dọn dẹp phân trong các nhà xí – một công việc mà không ai muốn làm.
Một ngày nọ, khi Đức Phật cùng tôn giả A Nan đi ngang qua một con hẻm nhỏ trong thành Xá Vệ, họ đã gặp Ni Đề trong lúc anh ta đang gánh một gánh phân nặng. Thấy Đức Phật, Ni Đề vô cùng hoảng sợ và cố gắng tìm cách tránh mặt. Tuy nhiên, con đường quá hẹp khiến anh không thể đi đường vòng. Anh ta chỉ còn cách cúi mặt xuống đất và thưa rằng: “Bạch đức thế tôn, thân con nhơ uế, xin đức thế tôn đừng lại gần kẻo mất đi sự thanh tịnh của ngài”.
Ni Đề rất hiền lành và lương thiện, ngày ngày đều phải chùi dọn phân trong các nhà xí, làm những việc ‘bẩn thỉu’ mà không có ai muốn làm. “Bạch đức thế tôn, thân con nhơ uế, xin đức thế tôn đừng lại gần kẻo mất đi sự thanh tịnh của ngài”.
Đức Phật đã tiến lại gần Ni Đề và hỏi một câu khiến anh vô cùng ngạc nhiên: “Này Ni Đề, con có muốn xuất gia làm hòa thượng không?”.
Vào thời điểm đó, các tu sĩ và tăng nhân thuộc tầng lớp Bà La Môn được xem là cao quý nhất trong xã hội, vượt xa cả vương tôn quý tộc. Đó là một chốn linh thiêng mà những người thuộc tầng lớp tiện dân như Ni Đề không bao giờ dám mơ tới.
Ni Đề bối rối đáp lại: “Ngài là Đức Phật cao quý, còn con chỉ là kẻ hèn mọn, làm sao dám sánh với đệ tử của ngài?”
Đức Phật đã giải thích:
“Phật Pháp giống như dòng nước trong lành, có sức mạnh tẩy sạch mọi ô uế. Bất cứ thứ gì trên đời này, khi được gột rửa trong Phật Pháp đều trở nên tinh khiết.
Phật Pháp cũng tựa như ngọn lửa thiêng, có khả năng thiêu rụi mọi thứ nhơ bẩn thành tro bụi. Dù là vật gì, khi chạm vào ngọn lửa này đều sẽ trở nên thanh tịnh.
Pháp của Đức Phật đối với tất cả chúng sinh đều bình đẳng, không hề phân biệt giàu nghèo hay địa vị. Bất cứ ai có lòng tin chân thành nơi Phật đều có thể tu hành và thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử.”
Lời dạy của Đức Phật đã lay động sâu sắc tâm hồn Ni Đề. Anh vững tâm tu tập và trở thành một đệ tử tinh tấn. Không lâu sau, anh đã đạt được trí tuệ giác ngộ và chứng đắc quả vị A La Hán.
Lời Phật dạy làm Ni Đề cảm động, anh vững tâm tu luyện và trở thành một đệ tử tinh tấn của ngài. Chẳng bao lâu anh đã đạt được trí huệ giác ngộ, chứng đắc quả vị A La Hán.
Tuy nhiên, việc Ni Đề được Đức Phật cứu độ đã gây ra sự đố kỵ trong những kẻ tự cao tự đại trong xã hội. Họ không thể chấp nhận việc một kẻ tiện dân thấp kém lại có thể trở thành hòa thượng và nhận sự cúng dường. Do đó, bất cứ nơi nào Ni Đề xuất hiện, họ đều xa lánh và lau chùi chỗ anh ngồi như thể đó là nơi ô uế. Cuối cùng, sự bất bình và giận dữ lên đến đỉnh điểm, họ đã tâu lên vua, cho rằng Đức Phật không nên chấp nhận Ni Đề làm đệ tử.
Khi nghe tin, nhà vua đã đích thân đến gặp Đức Phật để tìm hiểu sự việc. Đến cổng, nhà vua phải xuống xe và đi bộ một đoạn. Bỗng nhiên, ông nhìn thấy một vị hòa thượng đang ngồi thiền định trên một tảng đá lớn. Nhà vua nhã nhặn hỏi: “Ta muốn gặp Đức Phật, ngài có thể vào trong thưa chuyện này giúp ta được không?”. Vị hòa thượng đáp lại bằng cách đi xuyên qua tảng đá, rồi lại từ bên kia xuyên trở lại tảng đá như thể đang đi trong không trung.
Đối với đức Phật, không phân biệt giàu nghèo, bởi tất cả chúng sinh là bình đẳng.
Khi gặp được Đức Phật, nhà vua bày tỏ sự kính phục: “Bạch đức thế tôn, vị hòa thượng vừa rồi có một năng lực siêu phàm hiếm thấy. Ngài có thể cho tôi biết danh tính của vị ấy không?”. Đức Phật mỉm cười và trả lời: “Đó chính là Ni Đề, người mà bệ hạ đang muốn hỏi ta. Ta cứu độ chúng sinh không phân biệt giàu nghèo, bởi lẽ tất cả chúng sinh vốn là bình đẳng.”
Cuối cùng, Đức Phật đã dạy:
“Ví như trong hồ sen có những đóa hoa thơm ngát, liệu chúng ta có nên vì lớp bùn nhơ mà vứt bỏ đi những đóa sen tươi đẹp đó không?”
Qua câu chuyện này, chúng ta học được bài học về sự tôn kính đối với mọi người, không phân biệt nghề nghiệp, giàu sang hay nghèo hèn, như tấm gương của Đức Phật. Sự không phân biệt trong tâm chính là tinh thần cốt lõi của đạo Phật.
Đức Phật đã dạy bài học về tâm không phân biệt qua câu chuyện về người gánh phân nghèo hèn, giúp chúng ta hiểu rằng sự bình đẳng và lòng từ bi là cốt lõi của giáo lý Đạo phật.
