Dù dấn thân vào con đường giải thoát chúng sinh, thái tử Tất-đạt-đa vẫn không quên bổn phận với gia đình, thể hiện qua việc quay về quê hương thuyết pháp cho phụ vương và hoàng tộc. Đức Phật đã cho thấy cách báo hiếu cao cả nhất là giáo hóa, soi đường cho người thân, một điều mà mọi người, dù đạt đến đâu, vẫn cần hướng về cha mẹ. Khám phá hành trình tâm linh và những bài học ý nghĩa về hiếu thảo tại Chiasedaophat.
Dù mang trong mình chí nguyện cao cả tìm kiếm con đường giải thoát cho chúng sinh, thái tử Tất-đạt-đa vẫn không khỏi ưu tư về trách nhiệm và tình cảm gia đình. Sau khi xuất gia tu tập và thành đạo, Ngài đã quay trở về quê hương Ca-tỳ-la-vệ để thuyết pháp, giáo hóa phụ vương Tịnh Phạn, di mẫu Ma-ha-ba-xà-ba-đề cùng toàn thể hoàng tộc.
Đức Phật là minh chứng sống động cho hạnh hiếu. Phương cách báo hiếu đặc trưng của Ngài là “thuyết pháp cho cha mẹ”. Ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ là vô cùng to lớn. Dù chúng ta có đạt được địa vị nào trong xã hội hay đạt đến giác ngộ như Đức Phật, sự tôn kính của ba đời đều quy về bậc cha mẹ, chúng ta vẫn phải có bổn phận đáp đền.
Kinh Tăng Nhất A Hàm ghi lại: “Một thời, Đức Phật ở tại Xá-vệ, rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Cô Độc… Bấy giờ, Thế Tôn dùng ba phương pháp giáo hóa ngàn vị Tỳ-kheo, và cả ngàn vị đều chứng quả A-la-hán. Khi ấy, Ưu-đà-di Cù-đàm có thắc mắc: ‘Vì sao Thế Tôn lại ngồi hướng về Ca-tỳ-la-vệ?’ Ông bèn quỳ trước Thế Tôn và hỏi: ‘Kính bạch Thế Tôn, con không rõ duyên cớ nào Ngài lại ngồi hướng về Ca-tỳ-la-vệ?’
Thế Tôn đáp: ‘Ta ở đời có năm việc phải làm. Đó là: chuyển bánh xe Chánh pháp, thuyết pháp cho cha, thuyết pháp cho mẹ, dẫn dắt chúng sinh vào hạnh Bồ-tát, và thọ ký cho các vị Bồ-tát. Đó là năm pháp Như Lai cần thực hành khi ở đời.’ Ưu-đà-di Cù-đàm lại suy nghĩ: ‘Phải chăng Như Lai nhớ về thân tộc và quê hương mình nên mới ngồi hướng về đó…'”
(Trích Kinh Tăng Nhất A Hàm, tập I, phẩm 24, Cao Tràng [2], VNCPHVN, 1997, tr.489)
Đức Phật dạy: “Hiếu thuận với đấng sinh thành là phúc lành cao thượng nhất.”
Người xuất gia chỉ có một thứ tài bảo duy nhất để mang về cho cha mẹ là Giáo pháp. Càng mang về cho cha mẹ nhiều Giáo pháp bao nhiêu thì công đức, phước báo của mình và cha mẹ tăng thêm bấy nhiêu.
Thật là một hành động nhân văn khi Đức Phật, bên cạnh việc độ hóa chúng sinh, không quên báo đáp công ơn cha mẹ. Ngài đã chỉ rõ trong năm việc quan trọng cần làm khi tại thế, có hai việc liên quan trực tiếp đến cha mẹ: “thuyết pháp cho cha” và “thuyết pháp cho mẹ”. Dù đã từ bỏ mọi vinh hoa thế tục, chỉ giữ ba y một bát và sống đời du hành, Đức Phật vẫn có điều quý giá nhất để trao tặng cha mẹ Ngài: chính là Giáo pháp. Đây được xem là nền tảng quan trọng cho việc thực hành hiếu đạo của người xuất gia theo Phật giáo.
Người xuất gia không sở hữu tài sản vật chất, nếu có cũng là của thí chủ. Do đó, việc mang tiền công đức hay tài sản của Tam Bảo về cho cha mẹ là không đúng pháp, thậm chí là bất hiếu. Hành động này không chỉ khiến người xuất gia phạm tội với Tam Bảo, mà cha mẹ thọ dụng cũng sẽ mang nợ tín thí và gánh chịu quả báo nặng nề.
Tài sản quý giá nhất mà người xuất gia có thể mang về dâng tặng cha mẹ chính là Giáo pháp. Việc chia sẻ Giáo pháp càng nhiều cho cha mẹ sẽ càng tăng trưởng công đức và phước báo cho cả hai bên. Mỗi người xuất gia nên tự vấn và quán chiếu xem bản thân đã mang những gì thuộc về Giáo pháp về cho cha mẹ kể từ ngày quy y. Liệu cha mẹ có hiểu thêm về Giáo pháp để chuyển hóa nghiệp lực, sống an vui hơn trong hiện tại và tương lai?
Hiện nay, một số ít người xuất gia thực hiện việc báo hiếu chưa đúng với lời dạy của Đức Phật. Một số khác lại đợi đến khi cha mẹ qua đời mới tiến hành cầu siêu, cúng tế, làm phước hồi hướng. Dù có tâm ý báo hiếu, những việc này vẫn chưa thực sự xứng hợp với lời dạy “nên thuyết pháp cho cha mẹ”. Bởi lẽ, cầu siêu hay hồi hướng phước báu cho người đã khuất chỉ là biện pháp “vớt vát” khi nghiệp đã định. Nếu nghiệp ác và tà kiến quá sâu nặng, việc siêu độ họ sau khi đã đọa lạc là vô cùng khó khăn.
Cách báo hiếu đúng đắn và thiết thực nhất mà mỗi người xuất gia có thể thực hiện, giống như Đức Phật đã làm, chính là “thuyết pháp cho cha mẹ”. “Thuyết pháp” ở đây không chỉ đơn thuần là giảng giải, mà còn là tìm mọi phương cách (như tụng kinh, đọc sách, nghe pháp…) để cha mẹ có thể thấu hiểu Chánh pháp, vững tin vào nhân quả, phân biệt tội phước, từ bỏ điều ác, làm điều lành, siêng năng tu tập và niệm Phật. Mục tiêu là chuyển hóa tam nghiệp, tịnh hóa thân tâm, giúp cha mẹ sống an vui trong hiện tại và tái sinh vào cõi lành ở đời sau.
Đức Phật đã để lại một tấm gương sáng ngời về hiếu thảo, dạy ta rằng phương cách báo hiếu cao thượng nhất chính là chia sẻ Giáo pháp. Để hiểu sâu hơn về hạnh hiếu này và những lời dạy quý báu trong Đạo phật, mời quý vị cùng khám phá thêm.
