Bản chất thanh tịnh sẵn có trong mỗi người luôn hiện diện, là nền tảng cho sự sáng suốt và đạo đức. Đức Phật đã chỉ dạy muôn vàn phương pháp để chúng ta chuyển hóa bản thân, sống theo lẽ Chân – Thiện – Mỹ, hướng đến sự thanh tịnh trong từng suy nghĩ, lời nói và hành động, như Website Chia sẻ Đạo Phật đã chia sẻ về con đường giải thoát.
Bản chất thanh tịnh sâu thẳm trong mỗi chúng ta, được gọi là Chân Tâm hay Phật tính trong Phật giáo, luôn hiện hữu một cách sống động. Nó biểu hiện qua sự sáng suốt của tánh giác và lương tri đạo đức vốn thường hằng trong đời sống tâm linh của mỗi người, bất kể chúng ta đang chìm nổi trong vòng xoáy của thế gian với nhiều biến động, hay đang bị chi phối bởi ngũ dục và phiền não.
Để làm sáng tỏ vấn đề cốt yếu này, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã sử dụng vô số phương tiện, được mô tả là tám muôn bốn ngàn pháp môn. Qua mỗi phương tiện, Ngài đã chỉ dạy một cách chi tiết về cách ăn, cách nói, cách suy nghĩ, cách giao tiếp và cách hành động. Tóm lại, đó là con đường sống đạo, một nếp sống đặt nền tảng trên đạo đức và tình thương (từ bi), sử dụng trí tuệ để dẫn dắt cuộc đời đi theo con đường Chân – Thiện – Mỹ. Mục tiêu là chuyển hóa ba nghiệp Thân – Khẩu – Ý từ trạng thái vọng động, bất tịnh sang sự sáng suốt và thanh tịnh. Cụ thể hơn, Ngài đã hướng dẫn chúng ta từng bước rời xa Tham – Sân – Si, để lời nói, suy nghĩ và hành động luôn vận hành nhịp nhàng theo quy luật Giới – Định – Huệ, Chân – Thiện – Mỹ, từ đó đạt đến sự thể nhập Chân Tâm và chứng ngộ Phật tính.
Mục đích cốt lõi của sự xuất hiện của Đức Phật trên thế gian này là để khai mở cho chúng sinh nhận ra và ngộ nhập vào Trí Tuệ Phật vốn sẵn có nơi chính mình.
Sự yêu chuộng hòa bình là một phẩm chất nổi bật của Đức Phật ngay từ thời niên thiếu.
Do đó, mục đích sâu xa và ý nghĩa thiêng liêng của sự ra đời của Đức Phật chính là khai mở ánh sáng trí tuệ và khơi nguồn yêu thương trong đời sống nhân loại một cách toàn diện và triệt để. Chúng tôi tin rằng, chỉ khi phát triển triệt để Trí Tuệ và tâm Từ Bi trong đời sống cá nhân, đánh thức lương tri và nuôi dưỡng tình yêu thương trong cộng đồng, chúng ta mới có thể mang lại an lạc thực sự cho nhân loại và xây dựng một nền hòa bình bền vững cho thế giới.
Khi nói đến đạo Phật, chúng ta đề cập đến Từ Bi và Trí Tuệ, Tự Giác và Giác Tha. Đây là hai yếu tố then chốt quyết định tinh thần Giác Ngộ và Giải Thoát của đạo Phật. Thật vậy, nếu người tu hành theo đạo Phật mà thiếu vắng Trí Tuệ và lòng Từ Bi thì không thể nào đạt được Giác Ngộ và Giải Thoát. Tầm quan trọng này được thể hiện xuyên suốt cuộc đời Đức Phật, từ khi Ngài Đản sinh cho đến lúc nhập Niết Bàn.
Theo sử liệu về sự Đản sinh của Đức Phật, Ngài đã bước bảy bước trên đài sen hồng ngay sau khi chào đời, một tay chỉ lên trời, một tay chỉ xuống đất và tuyên bố: “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn”. Câu chuyện này có thể được xem là một truyền thuyết mang màu sắc tôn giáo, huyền bí về một nhân vật siêu phàm, hay là biểu hiện thiêng liêng của một vị thánh nhân xuất thế? Thay vì đưa ra nhận định, chúng ta hãy xem xét theo góc độ lịch sử truyền thống Phật giáo đã được lưu truyền hơn 2550 năm. Hình ảnh Phật Đản sinh với việc bước bảy bước trên đài sen và lời tuyên bố bất hủ: “Trên trời dưới trời chỉ có ta là tôn quý nhất” có thể được xem là thông điệp đầu tiên mà Đức Phật gửi đến toàn nhân loại, khẳng định sự xuất hiện của Ngài nhằm mang lại sự Giác Ngộ và Giải Thoát cho chúng sinh bằng Trí Tuệ siêu việt và lòng Từ Bi vô hạn. Theo quan điểm cá nhân, tôi tin rằng chỉ có Đức Phật mới có thể đưa ra lời khẳng định như vậy, đánh dấu sự khởi đầu của một nhân cách văn hóa vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại.
Chỉ qua ba lần dạo quanh bốn cửa thành và những suy tư sâu sắc sau đó, Thái Tử Tất Đạt Đa đã thức tỉnh lương tri nhân loại, kêu gọi mỗi người hãy tự giải cứu chính mình trước khi bị vô thường hủy diệt.
Ni chúng và các tín nữ được Đức Phật tán dương là những tấm gương về sự noi theo đạo Phật.
Đạo Phật là đạo của sự Giác Ngộ, được thể hiện trọn vẹn qua tinh thần “Tự Giác” và “Giác Tha”. Để đạt được Giác Ngộ và Giải Thoát, chúng ta cần có Trí Tuệ và Từ Bi. Đức Phật, với sự thị hiện của Ngài, là để giáo hóa chúng sinh, giúp họ đạt được Giác Ngộ và Giải Thoát thông qua chính Trí Tuệ và lòng Từ Bi của Ngài.
Sự thị hiện lòng từ bi để giáo hóa chúng sinh của Đức Phật mang tính gần gũi, thực tế, tự nhiên và giàu cảm xúc, tác động sâu sắc vào tâm thức con người. Mặc dù những giáo lý này đã được truyền dạy cách đây hơn 2550 năm, chúng vẫn giữ nguyên giá trị khoa học và tính thời sự cho đến ngày nay.
Nhìn lại lịch sử Phật giáo, chúng ta đều biết rằng Thái Tử Tất Đạt Đa đã ba lần xin phép Vua Tịnh Phạn để ra ngoài thành xem xét đời sống của dân chúng. Lần đầu, Ngài chứng kiến cảnh tranh đoạt sinh mạng tàn khốc giữa các loài vật và sự khổ đau cùng cực của tầng lớp Thủ Đà La, những người sinh ra để làm nô lệ cho tầng lớp Bà La Môn và Sát Đế Lợi. Ấn tượng sâu sắc nhất đối với Thái Tử là cảnh tượng sinh, già, bệnh, chết trong đời sống con người và hình ảnh trang nghiêm, tự tại của một vị Sa Môn đang ung dung bước đi.
Đức Phật đã dẫn dắt chúng ta từng bước thoát khỏi Tham – Sân – Si, để mọi lời nói, suy nghĩ và hành động được vận hành hài hòa theo quy luật Giới – Định – Huệ và Chân – Thiện – Mỹ, hướng tới sự thể nhập Chân Tâm và chứng ngộ Phật tính.
Trong những lần dạo quanh thành, Thái Tử Tất Đạt Đa đã bị ám ảnh bởi quy luật vô thường chi phối sự sống. Điều gì đã khiến Ngài trăn trở? Đó chính là quy luật sinh, già, bệnh, chết luôn hiện hữu trong đời sống con người. Đây là bài học sâu sắc về vô thường mà Đức Phật đã truyền dạy: “Cuộc đời vốn vô thường, mạng sống con người vốn mong manh và không chắc thật”.
Mạng sống con người vốn mong manh và không chắc thật, thời gian lại trôi đi nhanh chóng. Mỗi khoảnh khắc trôi qua, sự sống lại cạn dần. Sự trăn trở mãnh liệt về vấn đề này đã thôi thúc nội tâm Thái Tử Tất Đạt Đa phát khởi tinh thần “Tự Giác” và “Tự Độ”. Đây là động lực chính yếu khiến Ngài từ bỏ cuộc sống vương giả, vợ đẹp con ngoan, chấp nhận đời sống khổ hạnh nơi rừng sâu núi thẳm để tìm cầu đạo giải thoát. Đối với chúng ta cũng vậy, khi thấu hiểu sâu sắc về quy luật vô thường, chúng ta sẽ không còn bị cuốn vào vòng xoáy danh lợi, tranh chấp, thị phi. Thay vào đó, chúng ta sẽ tự cảnh tỉnh bản thân, nhận lãnh trách nhiệm với chính mình bằng tinh thần “Tự Giác” và “Tự Độ”. Chúng ta sẽ biết quý trọng thời gian, sử dụng nó vào những việc hữu ích như tu tập, hoằng pháp, và các hoạt động từ thiện xã hội vì lợi ích của chúng sinh.
Lời dạy của Đức Phật, dù đã trải qua hơn 2550 năm, vẫn giữ nguyên tính thời sự, chiều sâu tâm linh, sự khoa học, sáng suốt và tính thực tế, hoàn toàn không mang màu sắc mơ hồ hay ảo tưởng.
Đức Phật đã chọn cách ‘im lặng’ để trả lời câu hỏi về sự tồn tại của bản ngã.
Từ bài học cơ bản về quy luật vô thường, chúng ta sẽ phát khởi lòng từ bi để đồng cảm và chia sẻ với những hoàn cảnh khó khăn, đau thương xung quanh. Đồng thời, chúng ta sẽ phát triển trí tuệ để nhận diện rõ ràng đâu là thiện, đâu là bất thiện, từ đó có cách hành xử và ứng xử phù hợp với từng tình huống. Nói cách khác, khi cảm nhận sâu sắc về luật vô thường, chúng ta sẽ biết gieo nhân lành, tránh xa điều ác để không phải gánh chịu quả báo đau khổ. Chính bài học về vô thường giúp chúng ta sống tích cực hơn, thay vì bi quan, thụ động khi cho rằng “sống nay chết mai” nên không cần bận tâm.
Chỉ với ba lần dạo quanh bốn cửa thành và những suy tư sâu sắc sau đó, Đức Phật đã thức tỉnh lương tri nhân loại, kêu gọi mỗi người hãy tự cứu lấy mình trước khi bị vô thường hủy diệt. Điều này không chỉ đúng với mỗi người con Phật mà còn đúng với toàn nhân loại, đặc biệt trong bối cảnh thế giới ngày nay đang đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu, hiện tượng băng tan và trái đất ngày càng nóng lên.
Mạng sống con người vốn mong manh và không chắc thật, trong khi thời gian trôi đi như tên bắn. Mỗi khoảnh khắc qua đi, sự sống lại giảm dần. Sự trăn trở sâu sắc về điều này đã thôi thúc nội tâm Thái Tử Tất Đạt Đa phát khởi tinh thần “Tự Giác” và “Tự Độ”.
Điểm thú vị và đáng tự hào đối với Phật tử là lời dạy của Đức Phật, dù cách đây hơn 2550 năm, vẫn còn mang tính thời sự, chiều sâu tâm linh, khoa học, sáng suốt và thực tế, hoàn toàn không mơ hồ hay ảo tưởng. Từ việc quan sát hiện tượng sinh, già, bệnh, chết trong đời sống nhân gian, Đức Phật đã khéo léo khơi dậy lòng từ bi vốn có nơi mỗi con người. Ngài khuyên chúng ta hãy sống chân thật hơn, sống có ích cho bản thân và cống hiến cho xã hội, bởi lẽ trong dòng đời ngắn ngủi này, quyền lực và danh vọng rồi sẽ phai tàn, chỉ có Từ Bi và Trí Tuệ mới tồn tại vĩnh hằng. Thế gian vốn đầy biến động, chỉ có sự giác ngộ và giải thoát mới dẫn lối chúng ta trở về quê hương Cực Lạc. Có thể nói, từ việc nhận chân bản chất vô thường của vạn vật và chứng ngộ bản tâm tràn đầy công đức, đã hình thành nên một nhân cách văn hóa siêu việt của Đức Phật. Hay nói cách khác, sự nhận thức chính xác và quá trình sống đạo, hoằng pháp lợi sinh đã tạo nên một nhân cách văn hóa tuyệt vời trong lịch sử nhân loại.
Hãy cùng khám phá thêm về con đường giác ngộ và giải thoát qua chuyên mục Đạo phật.
