Dù được biết đến rộng rãi với lòng từ bi vô hạn, danh tính và hình tượng của Bồ Tát Quan Thế Âm vẫn ẩn chứa nhiều điều thú vị để khám phá. Bài viết này sẽ hé mở những khía cạnh ít được biết đến của Ngài, dựa trên các kinh điển cổ xưa, mời bạn cùng Chia sẻ Đạo Phật tìm hiểu sâu hơn về vị Bồ Tát cao cả này.
Tìm hiểu về Bồ Tát Quan Thế Âm: Danh xưng, hình tượng và ý nghĩa
Bồ Tát Quan Thế Âm là một trong những vị Phật được tôn kính và biết đến rộng rãi nhất trong Phật giáo Đại thừa. Danh hiệu này gắn liền với lòng từ bi vô hạn, luôn lắng nghe và cứu độ chúng sanh thoát khỏi khổ đau. Tuy nhiên, có nhiều quan niệm khác nhau về giới tính và hình tượng của Ngài. Bài viết này sẽ đi sâu vào hành trạng, ý nghĩa tên gọi và các ngày vía quan trọng của Bồ Tát Quan Thế Âm dựa trên các kinh điển và lịch sử.
Hành trạng của Bồ Tát Quan Thế Âm qua các kinh điển
Theo kinh Đại Nhật và kinh Bi Hoa, Đức Bổn Sư Thích Ca đã dạy rằng, trong quá khứ xa xưa, Bồ Tát Quan Thế Âm đã thành Phật với hiệu là Chánh Pháp Như Lai. Vì nguyện lực độ sanh, Ngài thị hiện dưới hình tướng Bồ Tát. Kinh Bi Hoa cũng ghi lại rằng Đức Phật luôn gọi Bồ Tát Quan Thế Âm là “Thiện-nam-tử”, cho thấy Ngài không thuộc giới nữ.
Sử sách ghi lại rằng, từ sau đời nhà Châu vua Chiêu Vương ở Trung Hoa đến các thời kỳ cận đại, và tại Việt Nam từ đầu thế kỷ thứ ba đến nay, Bồ Tát Quan Thế Âm đã nhiều lần hóa hiện vào các gia đình quyền quý cũng như bần hàn để ứng cơ hóa độ. Ngài mượn những hình tướng thế gian để dẫn dắt chúng sanh hướng thiện. Các câu chuyện như Quan Âm Diệu Thiện thời vua Trang Vương, Quán Âm xách giỏ cá thời vua Huyền Tôn nhà Đường, Quán Âm Thị Kính thời nhà Minh, hay Quán Âm linh ứng thời nhà Nguyễn là những minh chứng cho sự hóa hiện này.
Việc Ngài thị hiện dưới hình tướng nữ giới ở một số quốc gia châu Á được xem là phương tiện tùy duyên hóa độ, nhằm chuyển hóa tâm ác và cải thiện những thói hư tật xấu, xa hoa trụy lạc. Tuy nhiên, điều quan trọng là nhận thức rằng đây là hình ảnh thị hiện, không nên chấp lầm là Phật Thân thật sự của Ngài.
Tên gọi và hình tượng Phật, Bồ tát thường gặp
Trong tâm thức của nhiều người, danh hiệu Quan Thế Âm Bồ Tát luôn được niệm đến khi gặp tai ương, hiểm nguy. Ngoại trừ những người ở vùng biên địa, có căn trí tối tăm hoặc tín ngưỡng tà đạo, mê muội.
Sự tích Quan Thế Âm Bồ Tát
Trong kinh Bi Hoa, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã kể về tiền kiếp của Ngài. Khi xưa, Ngài là thái tử, con của Vua Vô Tránh Niệm. Cùng với Đức Phật Bảo Tạng Như Lai, Vua và Thái tử phát tâm Bồ Đề rộng lớn, nguyện tu hành để thành Phật, phổ độ chúng sanh.
Sau khi Vua Vô Tránh Niệm chứng thành Phật quả hiệu là A Di Đà, cai quản cõi Tây Phương Cực Lạc, Thái tử công hạnh viên mãn cũng về cõi Cực Lạc, trở thành Đại Bồ Tát hiệu là Quan Thế Âm. Ngài cùng với Phật A Di Đà tiếp dẫn chúng sanh về cõi Tịnh Độ.
Ý nghĩa tên gọi Quan Thế Âm Bồ Tát
* **Quán:** Chỉ sự quán xét, thấy nghe, biết rõ ràng đối tượng.
* **Thế:** Chỉ cõi đời, thế gian, cõi hữu tình.
* **Âm:** Chỉ tiếng niệm, tiếng kêu cứu, tiếng cầu nguyện phát ra từ khắp nơi khổ đau.
* **Bồ Tát:** Là vị có tâm hướng đến giác ngộ, dùng trí tuệ và từ bi để cứu độ chúng sanh.
Bồ Tát Quan Thế Âm đạt được diệu quả Nhĩ Căn Viên Thông, có khả năng lắng nghe, thấy biết thấu suốt mọi tiếng kêu khổ đau trên thế gian và hiện diện kịp thời để cứu độ. Do đó, Ngài được gọi là Quan Thế Âm. Với công hạnh cứu độ tự tại nhiệm mầu, Ngài còn được gọi là Quán Tự Tại Bồ Tát.
Tên gọi Quan Thế Âm trong tiếng Phạn là Avalokitesvara, mang ý nghĩa là “Ngài nghe tiếng kêu thầm kín thiết tha từ tâm khảm chúng sanh trong thế gian”. Ngài mang an lạc và tâm từ bi vô lượng đến với mọi loài, không phân biệt. Tình thương của Ngài được ví von là vô biên, gấp muôn vạn lần tình thương của người mẹ hiền dành cho con. Vì vậy, Ngài còn được gọi là Từ Mẫu Quan Thế Âm.
Ba lễ vía Quan Thế Âm Bồ Tát trong năm
Hàng năm, các tín đồ Phật tử trên khắp thế giới đều trang nghiêm tổ chức lễ vía Bồ Tát Quan Thế Âm vào các ngày:
* **Ngày 19 tháng 2 Âm lịch:** Lễ vía Đản sanh (ngày sinh).
* **Ngày 19 tháng 6 Âm lịch:** Lễ vía Thành đạo.
* **Ngày 19 tháng 9 Âm lịch:** Lễ vía Xuất gia.
Những ngày lễ này là dịp để mọi người tưởng nhớ công hạnh, noi gương từ bi của Ngài và cầu nguyện cho bản thân cùng gia đình được bình an, hạnh phúc.
Hãy tiếp tục khám phá những góc nhìn sâu sắc hơn về Đức Quan Thế Âm Bồ Tát và các giáo lý nhiệm mầu trong mục Đạo phật.
