Trong cuộc đời, con người thường tìm kiếm sự sinh tồn và ý nghĩa, nhưng đôi khi lại chìm đắm trong ảo vọng về tuổi trẻ và cuộc sống. Để thực sự thấu suốt bản chất vô thường, sự tỉnh táo tuyệt đối và rốt ráo trong từng khoảnh khắc là điều cần thiết, giống như cách người bệnh giai đoạn cuối đối diện với thực tại. Hành trình khám phá Chiasedaophat sẽ giúp bạn tìm thấy con đường sống tỉnh thức.
Trong những hoàn cảnh khắc nghiệt, con người chỉ tập trung vào một mục tiêu duy nhất: sinh tồn. Tương tự, người tu hành cần duy trì một ý thức mãnh liệt và nghiêm túc, không để tạp niệm xen vào. Sống sít sao và rốt ráo với từng khoảnh khắc vô thường, giống như người bệnh ung thư giai đoạn cuối không còn mong ước hay hy vọng, mới có thể thấu suốt bản chất thực sự của thiện ác, buồn vui, và bản chất của cuộc đời.
Ngược lại, chúng ta thường còn quá yêu đời. Ở tuổi 40, ta thấy mình trẻ hơn tuổi 50; ở tuổi 50, ta thấy mình trẻ hơn tuổi 60, và cứ thế tiếp diễn. Ngay cả khi đã 70, ta vẫn lén nghĩ mình trẻ hơn người 80, và người 80 tuổi vẫn tự tin rằng bác sĩ vừa khen mình tuần trước, mình vẫn rất ổn. Niềm tin này dựa trên những bằng chứng như giấy xét nghiệm, phiếu khám sức khỏe, hay lời khen của bác sĩ.
Tai nạn ngày càng nhiều, thúc đẩy sự cấp bách trong tu hành
Đến tuổi 80, niềm tin vào cuộc đời của chúng ta lại dựa trên những điều khá buồn cười: sự tin tưởng vào kết quả khám bệnh của bác sĩ, vào những tờ giấy xét nghiệm văn minh, vào việc ăn ngon miệng hay ngủ ngon giấc. Những điều này được xem là dấu hiệu cho thấy mình vẫn ổn. Thậm chí, ở tuổi 80, người ta vẫn cố gắng níu kéo cuộc đời bằng những lý lẽ ngây ngô. Có người còn bám víu vào từng bữa ăn ngon, cho rằng điều đó chứng tỏ sức khỏe vẫn tốt. Họ tự hào vì ngủ đủ giấc, không bị giật mình hay tiểu đêm, so sánh với những người cùng tuổi không được như vậy.
Một người sống với ý thức hồn nhiên, dựa vào sự trông cậy ngây thơ và chìm đắm trong ảo mộng phù du thì chưa thể tiến bộ. Điều này không có nghĩa là người tu hành phải sống bi quan hay sợ hãi. Thay vào đó, họ cần sống trong sự tỉnh táo. Có sự khác biệt lớn giữa hai trạng thái này. Người sợ hãi cái chết thường xuyên nghĩ về nó để rồi run sợ, tiếc nuối và hoảng hốt. Ngược lại, người luôn sẵn sàng đối diện với cái chết, khi nghĩ về nó, họ luôn ở trong tâm thế chuẩn bị ra đi. Đây chính là điều Đức Phật khuyến khích chúng ta thực hành.
Khi nhận thức rõ mình đang chuẩn bị rời đi, ta sẽ dễ dàng tập trung vào những việc thực sự quan trọng: những điều cần làm, cần nói, cần suy nghĩ, cần bận tâm và cần thực hiện. Những gì không thực sự cần thiết, dù có yêu thích đến mấy, cũng nên gạt bỏ. Đó chính là đời sống rốt ráo của một hành giả, là sự đoạn trừ kiến chấp về thường còn, là việc tu tập quán niệm vô thường.
Để hiểu sâu hơn về con đường tu tập này, hãy khám phá thêm những kiến thức bổ ích trong chuyên mục Đạo phật.
