Khám phá con đường dẫn đến một cuộc sống viên mãn và rạng rỡ thông qua những nguyên tắc thiện lành cốt lõi. Bài viết sẽ hé lộ cách thực hành chánh niệm và từ bỏ những hành vi tiêu cực để kiến tạo một nội tâm thanh tịnh, đồng thời mang lại ánh sáng cho những người xung quanh. Tìm hiểu thêm về hành trình này tại Chiasedaophat.
Trong các thời khóa tu tập, đặc biệt là trong các bài sám nguyện của Tịnh độ Tông, có những lời dạy quý báu về một đời sống “tươi sáng” và “quang đãng” dành cho người Phật tử, cùng với những kết quả tốt đẹp mà đời sống ấy mang lại. Ba câu cốt lõi đó là: “Hành thập thiện cho đời tươi sáng; Bỏ việc ác để đời quang đãng; Đem phúc lành gieo rắc phàm nhân”.
Hành thập thiện mang lại một đời sống tươi sáng và an lạc.
Ba câu sám văn này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc từ bỏ điều ác, thực hành điều lành để xây dựng một cuộc đời trong sạch, ý nghĩa. “Hành thập thiện” chính là thực hành mười điều lành, bao gồm:
- Không sát sinh
- Không trộm cắp
- Không tà dâm
- Không nói dối
- Không nói hai lưỡi
- Không nói lời ác độc
- Không nói lời vô nghĩa
- Không tham lam
- Không sân hận
- Có chánh kiến (cái nhìn đúng đắn)
Ngược lại, “bỏ việc ác” là từ bỏ mười điều ác, là những hành vi trái ngược với mười điều lành đã nêu. Khi một người Phật tử tin tưởng vào lời dạy của Đức Phật, quyết tâm từ bỏ những điều ác và nỗ lực thực hành những điều lành, họ sẽ kiến tạo cho mình một đời sống “tươi sáng” và “quang đãng”. Sự tươi sáng này thể hiện từ nội tâm đến hành vi, từ lời nói đến việc làm, lan tỏa ra cả thể chất và tinh thần.
Một người sống theo mười thiện pháp được ví như có đời sống “tươi sáng”. Khi họ thanh lọc tâm trí khỏi mười ác nghiệp, đời sống của họ trở nên “quang đãng”. Chính sự thanh tịnh và hiền thiện trong suy nghĩ, lời nói và hành động này khiến họ trở thành nguồn mang lại phúc lành cho mọi người, mọi loài. Kinh điển Phật giáo gọi nếp sống cao đẹp này là “đại bố thí” – sự sẻ chia vô lượng niềm vui, sự an lạc và sự bình yên mà không có sự sợ hãi, hận thù hay tổn hại.
Thực hành mười điều thiện là nền tảng cho một cuộc sống an lạc.
Thực hành mười điều thiện qua lời Phật dạy
Đức Phật đã chỉ dạy chi tiết về cách thức để thực hành nếp sống cao đẹp này, giúp chúng ta vượt qua những ác nghiệp và đạt được sự thanh tịnh. Thông qua cuộc đối thoại với vị Thôn trưởng Asibandhakaputta, được ghi lại trong Kinh Vở ốc (Tương Ưng Bộ), chúng ta thấy rõ quá trình chuyển hóa này.
Khi một người đệ tử phát tâm tin tưởng vào Đức Phật, họ sẽ suy ngẫm về những lời dạy:
1. Từ bỏ Sát sinh
Đức Phật đã chỉ trích mạnh mẽ hành động sát sinh và khuyên răn: “Chớ có sát sanh”. Khi nhận ra hành động sát sinh của mình là không đúng đắn, có thể dẫn đến hối tiếc và tạo ác nghiệp, người đệ tử sẽ tự nhủ: “Ác nghiệp này ta đã làm, nay sẽ không làm nữa”. Thông qua sự suy tư này, họ dần từ bỏ sát sinh và trong tương lai sẽ không còn thực hiện hành vi này nữa. Như vậy, ác nghiệp liên quan đến sát sinh sẽ được vượt qua.
2. Từ bỏ Trộm cắp
Tương tự, đối với hành vi “lấy của không cho” (trộm cắp), Đức Phật cũng dạy rõ: “Chớ có lấy của không cho”. Người con Phật nhận thức được sự sai trái và hậu quả của việc này, từ đó quyết tâm từ bỏ, không tái phạm. Nhờ vậy, ác nghiệp trộm cắp được đoạn trừ.
3. Từ bỏ Tà hạnh
Hành vi “tà hạnh trong các dục” (ngoại tình, quan hệ bất chính) cũng bị Đức Phật chỉ trích. Khi nhận ra sự tổn hại và đau khổ mà hành vi này mang lại, người đệ tử sẽ từ bỏ nó, không còn vi phạm nữa và vượt qua ác nghiệp liên quan.
4. Từ bỏ Nói dối
Lời nói dối, dù nhỏ hay lớn, đều gây tổn thương và tạo nghiệp xấu. Đức Phật khuyên răn: “Chớ có nói láo”. Khi hiểu rõ tác hại của việc nói dối, người thực hành sẽ từ bỏ, sửa đổi lời nói của mình, và ác nghiệp nói dối sẽ được hóa giải.
5. Từ bỏ Nói hai lưỡi
Nói hai lưỡi, chia rẽ người khác, là một hành vi gây bất hòa. Lời Phật dạy về việc từ bỏ “nói hai lưỡi” giúp người con Phật nhận ra sự sai lầm và từ đó chấm dứt, mang lại sự hòa hợp trong giao tiếp.
6. Từ bỏ Lời ác độc
Sử dụng lời nói thô tục, cay nghiệt, làm tổn thương người khác là “nói lời độc ác”. Đức Phật khuyên ngăn điều này. Khi nhận thức được, người thực hành sẽ chuyển hóa lời nói, thay bằng sự từ ái và tôn trọng.
7. Từ bỏ Lời phù phiếm
Nói chuyện lan man, vô bổ, không mang lại lợi ích gì cho mình và người khác được gọi là “nói lời phù phiếm”. Lời dạy về việc từ bỏ loại ngôn ngữ này giúp chúng ta sử dụng thời gian và lời nói một cách hiệu quả, ý nghĩa hơn.
Một đời sống trong sạch, không tì vết là mục tiêu hướng đến của người Phật tử.
8. Từ bỏ Tham lam
Lòng tham vô đáy là nguồn gốc của nhiều khổ đau. Đức Phật dạy về việc chế ngự “tham dục”. Khi nhận ra sự khổ đau do tham lam mang lại, người thực hành sẽ tập buông bỏ, biết đủ và không còn bị nó chi phối.
9. Từ bỏ Sân hận
Sân hận là một trạng thái tâm lý tiêu cực, gây hại cho bản thân và người xung quanh. Lời dạy về việc đoạn trừ “sân hận” giúp chúng ta phát triển lòng từ bi, nhẫn nhục và sống an lạc hơn.
10. Từ bỏ Tà kiến
Tà kiến là những quan điểm, suy nghĩ sai lầm, đi ngược lại chân lý. Đức Phật khuyến khích chúng ta hướng đến “chánh kiến”. Khi nhận thức được sự nguy hại của tà kiến, người thực hành sẽ từ bỏ nó và phát triển cái nhìn đúng đắn về bản chất của vạn vật.
Như vậy, bằng việc đoạn trừ từng điều ác và thực hành điều lành, người Phật tử dần trở thành người không sát sinh, không trộm cắp, không tà hạnh, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời phù phiếm, không tham lam, không sân hận và có chánh kiến. Quá trình chuyển hóa này không chỉ giúp họ vượt qua những ác nghiệp mà còn kiến tạo một đời sống an lạc, thanh tịnh và mang lại lợi ích cho chính mình cũng như cho cộng đồng.
Khám phá sâu hơn về cách hành thập thiện mang lại sự tươi sáng và an lạc cho cuộc đời bạn qua những lời dạy quý báu trong chuyên mục Đạo phật.
