Cuộc sống muôn màu với những niềm vui thoáng qua và nỗi buồn dai dẳng luôn khiến con người trăn trở. Thay vì chìm đắm trong quá khứ hay lo lắng tương lai, hãy học cách làm chủ tâm thức, nguồn cội của mọi khổ đau và hạnh phúc. Khám phá những lời dạy sâu sắc để sống trọn vẹn từng khoảnh khắc tại chiasedaophat.com.
Phật dạy: Tu tập bảy pháp này giúp tâm vững vàng, vượt qua phiền não
Cuộc sống thường mang đến những khoảnh khắc vui vẻ thoáng qua và những nỗi buồn dai dẳng. Nhiều người thường hoài niệm về những niềm vui đã mất và mong muốn giữ mãi hạnh phúc, nhưng lại quên mất việc vun bồi phước đức. Khi khó khăn ập đến, họ dễ dàng rơi vào tuyệt vọng mà không tìm được lối thoát.
Nhịp sống hối hả với những công việc lặp đi lặp lại cuốn chúng ta vào guồng quay của thời gian. Ai cũng mong muốn kéo dài sự sống, nhưng quy luật vô thường luôn hiện hữu: sinh có, tử có; hợp có, tan có; được có, mất có. Mọi thứ đều biến đổi, và những mong cầu không thành hiện thực thường dẫn đến khổ đau. Cuộc sống mang lại cả niềm vui lẫn bất an, mệt mỏi, đôi khi dẫn đến tuyệt vọng.
Đức Phật chỉ dạy rằng việc chữa lành tâm thức quan trọng hơn chữa lành thân thể, bởi tâm là cội nguồn của mọi lỗi lầm.
Ai trong chúng ta cũng ít nhiều trải qua những đau đớn về thể xác lẫn tinh thần do bệnh tật hay tai ương. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã chỉ ra rằng con người chịu khổ từ nhiều nguyên nhân, bắt đầu từ khi sinh ra, do ảnh hưởng của nghiệp quả từ quá khứ.
Đức Phật nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chữa lành tâm thức hơn là chỉ chăm sóc thân thể, bởi tâm là nơi khởi nguồn của nhiều tội lỗi. Một người có lòng từ bi rộng lớn và hành động thiện lành sẽ ít bị phiền não, tham, sân, si chi phối. Bằng cách luôn tỉnh giác với từng ý nghĩ, lời nói và hành động, chúng ta có thể làm chủ bản thân và ngày càng hoàn thiện mình.
Một cơ thể khỏe mạnh nhưng bị chi phối bởi lòng tham, sân giận, si mê hay ghen ghét sẽ dẫn đến khổ đau trong đời này và vô số kiếp sau. Bệnh tật về thân thể gây đau nhức, khó chịu, nhưng bệnh tật về tâm hồn còn tồi tệ hơn, gây dằn vặt, khổ sở, đôi khi dẫn đến tuyệt vọng. Người biết tu hành, dù thân thể còn chịu đựng đau đớn, nhưng tâm trí không bị khốn khổ vì họ đã thấu suốt quy luật nhân quả.
Vô Minh và Nguyên Lý Nhân Duyên
Khó có thể xác định điểm khởi đầu của mọi sự vật, hiện tượng trong vũ trụ bao la. Trong khi một số học thuyết cho rằng có điểm khởi đầu, các nhà khoa học lại đưa ra giả thuyết về nguồn gốc của Trái Đất và vũ trụ. Đạo Phật nhìn nhận mọi thứ theo nguyên lý “cái này sinh thì cái kia sinh, cái này diệt thì cái kia diệt”, dựa trên sự trùng trùng duyên khởi của luật nhân quả.
Chúng ta nhận quả tốt hay xấu trong hiện tại là do những nhân đã gieo từ trước. Ngược lại, quả này lại trở thành nhân cho những quả tiếp theo, nối tiếp từ đời này sang kiếp khác theo nguyên lý duyên khởi bất tận. Khi còn sự sống, chúng ta vừa thọ nhận quả, vừa không ngừng tạo ra nhân mới, khiến vòng luân chuyển nhân quả diễn ra liên tục theo quy luật “cái này có thì cái kia có, cái này không thì cái kia không”.
Phật dạy: Quá khứ không truy tìm, tương lai không ước vọng, chỉ có pháp hiện tại, tuệ quán chính là đây.
Những Nguyên Nhân Gây Khổ Đau
Tác động từ môi trường và các mối quan hệ
Môi trường sống xung quanh chúng ta, dù trong lành hay ô nhiễm, đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống. Những tác động tiêu cực từ môi trường thường xuất phát từ lòng tham và sự ích kỷ của con người.
Các mối quan hệ trong cuộc sống cũng là nguồn gốc của nhiều phiền muộn. Chúng ta thường cho rằng người khác là nguyên nhân gây ra khổ đau, nhưng đó chỉ là một phần. Những người thân thiết nhất như vợ chồng, con cái, họ hàng, bạn bè hay đồng nghiệp đôi khi lại là nguồn cơn của sự bực bội, khó chịu.
Hàng ngày, chúng ta không chỉ đối mặt với những người thân yêu mà còn với vô số người khác, có người giúp đỡ, có người cản trở. Bản chất tham lam, sân giận, si mê, ghen ghét của chúng sinh dễ dẫn đến hiềm hận, lời nói làm tổn thương và hành động gây hại lẫn nhau.
Sự xáo trộn cảm xúc và chủ nghĩa cá nhân
Kẻ thù lớn nhất của chúng ta không phải là người đối đầu, mà chính là chủ nghĩa cá nhân. Phần lớn khổ đau xuất phát từ sự phân biệt, vọng động trong ý thức. Cảm xúc của chúng ta thay đổi liên tục do những toan tính và sự chấp trước vào thân tâm này như là “ngã”. Nỗi lo được mất, hơn thua, đúng sai, tốt xấu dẫn đến tham lam, sân giận và si mê, gây ra nhiều phiền muộn.
Lời Phật Dạy Về Cách Vượt Qua Khó Khăn
Khi tâm lý bị xáo trộn, chúng ta dễ hoang mang, lo sợ và gia tăng phiền muộn. Trong những tình huống như vậy, việc quán chiếu và tư duy sâu sắc sẽ giúp chuyển hóa tham, sân, si thành trí tuệ và từ bi. Khi nhận ra mình đang tham lam, ích kỷ, chúng ta có thể quán sát: “Tôi đang tham, tôi biết mình đang tham, những ham muốn này đang làm mờ tâm trí tôi”. Việc nhận diện này sẽ giúp trạng thái tâm tham dần tan biến.
Hãy nhìn nhận mọi diễn biến đang xảy ra như một thực tại nhiệm màu. Sống trọn vẹn cho giờ phút hiện tại, chấp nhận những gì đến, dù không mong muốn. Phật dạy: “Quá khứ không truy tìm, tương lai không ước vọng, chỉ có pháp hiện tại, tuệ quán chính là đây.”
Nhận thức của chúng ta còn hạn hẹp. Nếu tiếc nuối quá khứ tốt đẹp mà đánh mất mình trong hiện tại, hay chìm đắm trong quá khứ đau buồn, chúng ta sẽ thêm khổ đau. Quá khứ đã qua, không thể nắm bắt lại, suy nghĩ về nó chỉ thêm phiền muộn. Tương lai còn xa vời, không ai biết trước. Hãy tin vào nhân quả, buông bỏ những ý niệm đã qua và sống ngay trong giây phút hiện tại. Nhận biết rõ ràng khi ta tham, giận, si mê sẽ giúp tâm trạng an ổn và nhẹ nhàng hơn.
Nếu không chấp nhận hiện tại như nó đang là, sống bình thản với những được mất, hơn thua, thì dung sắc của ta sẽ nhanh chóng héo tàn.
Tinh thần giáo dục nhân bản mà Đức Phật truyền dạy là sống bằng lòng với những gì đang có. Phật dạy: “Không than việc đã qua, không mong việc sắp tới, sống ngay với hiện tại, do vậy sắc tốt tươi. Do mong việc sắp tới, do than việc đã qua, nên kẻ ngu héo mòn, như lau xanh lìa cành.”
Trong kiếp sống này, nếu thiếu hiểu biết chân chính và không tin sâu nhân quả, chúng ta sẽ oán trách trời đất, người thân, đổ lỗi cho xã hội mà vô tình đánh mất chính mình.
Các nhà tâm lý trị liệu chỉ ra rằng phần lớn cảm xúc khổ đau xuất phát từ việc con người suy tưởng quá nhiều và thất vọng trước những điều bất như ý.
Khi lỡ làm điều gì lầm lỗi, cảm giác ân hận, hối tiếc chỉ làm ta thêm bi thương. Thay vào đó, hãy xem xét lại hành động của mình. Nếu đó là hành động làm tổn hại người khác, hãy quán sát: “Ta đã hành động không đúng lẽ phải, nên ta xấu hổ và ăn năn sám hối.” Điều này giúp giảm bớt phiền não, ân hận và ray rứt.
Chúng ta thường mong muốn thành công trọn vẹn, muốn thể hiện bản thân và được người khác chú ý. Lòng tham muốn thống trị người khác thể hiện tâm lý tham lam và ích kỷ.
Khi đạt được mục đích, tâm tự mãn dễ sinh khởi, khiến ta khinh thường người khác. Sự tự mãn quá mức có thể dẫn đến việc xúc phạm người khác, gây ra bực tức và oán thù.
Khi không đạt được mục đích, ta dễ sinh tâm chán nản, mặc cảm tự ti. Người như vậy thường có xu hướng đổ lỗi cho người khác. Để thay đổi, chúng ta cần thay đổi tư duy và thực hành các phương pháp phù hợp.
Phật dạy: “Quá khứ đã qua, tương lai chưa đến, hãy sống trong giây phút hiện tại”.
Lời Phật Dạy Về Nhân Quả Báo Ứng
Nhân quả là một thực tại thiết thực trong cuộc sống. Mọi hành động của chúng ta đều tuân theo quy luật nhân duyên quả. Tin vào nhân quả, chúng ta hiểu rằng cái chết không phải là kết thúc mà là sự thay đổi hình dạng tùy thuộc vào nghiệp báo đã gieo, dẫn đến kết quả trong tương lai. Niềm tin vào luân hồi giúp ta dễ dàng chấp nhận những gì xảy đến, dù tốt hay xấu.
Mọi sự vật, hiện tượng sinh diệt, thay đổi đều do nhân duyên tích lũy tương tác của nhiều yếu tố, theo nguyên lý “cái này không thì cái kia không, cái này có thì cái kia có”. Nhân để có hoa là hạt giống, nhưng đất, nước, ánh sáng và sự chăm sóc của con người cũng là những yếu tố cần thiết để cây sống. Thiếu sót các yếu tố này sẽ khiến cây khô héo và chết đi.
Khi đạt được điều mong muốn, ta không nên quá vui mừng hay tự hào. Hãy nhớ rằng mọi thứ đều có thể thay đổi. Vì vậy, đừng quá thất vọng khi đối mặt với nghịch cảnh. Một tâm trí định tĩnh và sáng suốt sẽ giúp ta dễ dàng buông xả những niệm xấu ác.
Ai cũng muốn được đối xử tốt, nhưng lại ít nghĩ đến việc giúp đỡ người khác. Nhiều người khi lầm lỗi lại đòi hỏi sự tha thứ, nhưng lại phê phán mạnh mẽ khi thấy người khác làm sai.
Để đạt được sự an nhiên tự tại trong mọi hoàn cảnh, ta cần phát triển tâm thanh tịnh, sáng suốt. Khi đó, ta mới có thể có lòng từ bi, đồng cảm, tha thứ và quan tâm đến người khác một cách vô vụ lợi.
Phật dạy: “Quá khứ đã qua, tương lai chưa đến, hãy sống trong giây phút hiện tại”. Nếu quá ưu tư về quá khứ hay lo lắng cho tương lai, ta sẽ hoang mang, sợ hãi và đánh mất chính mình trong hiện tại bởi những được mất, hơn thua, thành công hay thất bại.
Hãy cùng khám phá sâu hơn những lời dạy quý báu về sự tỉnh giác và sống trọn vẹn trong từng khoảnh khắc tại chuyên mục Đạo phật.
