Giữa lời hứa nguyện và thực tại bộn bề, một Phật tử băn khoăn về việc liệu giữ lời khấn xuống tóc sau cơn nguy kịch có còn ý nghĩa khi tâm đã hướng thiện và thực hành phước báu. Liệu sự ràng buộc hình thức có quan trọng hơn sự chân thành của tâm, hay có cách nào dung hòa cả hai để không phạm tội và làm lợi ích thiết thực? Khám phá câu trả lời và cách hóa giải vướng mắc này trên Chia sẻ Đạo Phật.
Hỏi:
Cách đây 15 năm, trong lúc sinh nở, tôi đã trải qua một cơn bệnh hiểm nghèo. Lúc đó, tôi đã phát nguyện với chư Phật rằng nếu tai qua nạn khỏi, mẹ tròn con vuông, tôi sẽ xuống tóc để đền ơn. Tuy nhiên, sau khi sinh con, vì nhiều lý do cá nhân, tôi chưa thể thực hiện lời nguyện đó. Dù bận rộn với công việc, tôi vẫn luôn siêng năng tu tập và giờ đây mong muốn hoàn thành lời hứa năm xưa.
Một số bạn đồng tu đã góp ý rằng điều quan trọng nhất là tâm thành, và việc cạo tóc, sau đó đội tóc giả đi làm chỉ mang tính hình thức. Họ khuyên tôi nên biến lời nguyện thành những hành động thiết thực như tu tập, làm phước, bởi lẽ đó mới là điều mang lại lợi ích thực sự cho bản thân và gia đình. Điều này khiến tôi vô cùng phân vân: vừa lo lắng việc cạo tóc sẽ gây bất tiện trong công việc, vừa sợ mang tội nếu không thực hiện đúng lời khấn nguyện. Kính mong nhận được sự chỉ dẫn.
Ảnh minh họa.
Đáp:
Lời khuyên của các bạn đồng tu là hoàn toàn chính xác. Trong tu tập, tất cả quy về tâm. Sự phát nguyện hướng thiện của con người, dù lớn hay nhỏ, đều cần xuất phát từ tâm chân thành. Khi đối mặt với hoàn cảnh khó khăn, bạn đã hướng về Tam Bảo cầu nguyện và phát nguyện xuống tóc. Đây là một “đại nguyện”, bởi lẽ mái tóc là một phần quý giá đối với người phụ nữ. Hành động cạo tóc, dù không còn quá xa lạ với một số người có lối sống khác biệt hiện nay, nhưng đối với đa số phụ nữ, đó là một sự hy sinh, xả ly vô cùng lớn lao. Lời khấn nguyện xuống tóc của bạn lúc bấy giờ mang ý nghĩa biểu trưng cho tâm nguyện bố thí nội tài (sẵn sàng từ bỏ một phần dung nhan, thân thể quý giá), hướng về điều thiện, mong cầu sự bình an, mẹ tròn con vuông.
Theo lẽ thường, khi đã phát nguyện thì phải giữ lời. Tuy nhiên, trong trường hợp của bạn, nếu chỉ đơn thuần cạo tóc mà không có sự chuyển hóa nội tâm, thì hành động này chỉ dừng lại ở khía cạnh hình thức. Mái tóc sẽ nhanh chóng mọc lại, và giá trị thực tiễn mà lời nguyện hướng đến sẽ không đạt được. Bản chất của lời nguyện xuống tóc lúc đó là tâm xả ly, bố thí, phục thiện và làm phước. Bạn cần nhận thức rõ điều này: xuống tóc đồng nghĩa với việc tu tập, và chỉ khi thực sự tu tập, lời nguyện đó mới có ý nghĩa trọn vẹn. Việc bạn đã phát tâm tu học sau lời nguyện đó, về bản chất, đã là sự thực hiện “xuống tóc” theo đúng tinh thần Phật pháp.
Khi bạn đã thấu suốt và thông suốt được điều này, tâm không còn vướng bận, giải pháp tiếp theo sẽ trở nên đơn giản. Trước hết, bạn nên chuẩn bị lễ vật (hoa, trái, nhang, đèn) để dâng lên Tam Bảo. Sau đó, quỳ trước Phật đài, thành tâm nhắc lại lời khấn nguyện năm xưa, trình bày hoàn cảnh hiện tại và xin Phật từ bi lượng thứ cho sự chậm trễ. Kế đến, thay vì cạo hết tóc, bạn chỉ nên cắt một phần nhỏ, tượng trưng cho việc vẫn giữ đúng lời nguyện xuống tóc. Quan trọng hơn, hãy thực thi tâm nguyện đó bằng việc tu hành thiết thực trong đời sống hàng ngày. Bạn có thể tự tay (hoặc nhờ người khác) cắt một ít tóc tượng trưng, rồi phát nguyện trở thành người Phật tử chân chính, giữ gìn năm giới, sống lương thiện theo Bát Thánh đạo, thực hành bố thí và cúng dường đến trọn đời.
Nếu có thể, sau khi hoàn tất nghi thức này, bạn nên phát tâm ăn chay và lễ sám trong một khoảng thời gian nhất định (ví dụ: một tháng, tùy theo hoàn cảnh). Nếu điều kiện cho phép, bạn nên thỉnh chư Tăng đến gia đình để chứng minh, tác lễ cầu an, hoàn nguyện và nhận sự giáo huấn, hướng dẫn thêm. Điều này sẽ giúp bạn an tâm tu tập, phụng sự gia đình và Tam bảo.
Đạo Phật luôn đề cao nội dung, tức là cái tâm, còn hình thức tuy quan trọng nhưng có thể linh hoạt thay đổi. Tinh thần “tùy duyên nhưng bất biến” hoàn toàn phù hợp với trường hợp của bạn. Điều này vừa đúng pháp, vừa hợp lý, giúp bạn giải tỏa mọi ưu tư.
Quan niệm phát nguyện xuống tóc, ăn chay khi đối mặt với những vấn đề trọng đại vẫn còn phổ biến. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng ngoài việc thực hiện các nghi thức hình thức, điều cốt yếu là phải chuyển hóa thân tâm, hướng thiện. Chỉ khi làm được như vậy, chúng ta mới đạt được sự viên dung giữa lý và sự, gặt hái được kết quả như mong đợi.
Để hiểu rõ hơn về các lời khấn nguyện và ý nghĩa sâu sắc trong đời sống tâm linh, mời bạn khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
