Dù con người tự cho mình là tự do, nhưng thực chất vòng luân hồi vẫn trói buộc chúng sinh vào kiếp khổ đau, đọa đày không ngừng. Việc từ bỏ thân người thấp kém để tìm lại kiếp sống ý nghĩa dường như là điều bất khả thi, kéo dài qua vô vàn kiếp luân hồi như câu chuyện về loài chim bồ câu hay đàn kiến vàng. Khám phá thêm về hành trình giải thoát tại chiasedaophat.com.
Cuộc sống của con người dường như tự do, nhưng thực tế, các loài vật luôn trong trạng thái đấu tranh sinh tồn, vừa tìm kiếm thức ăn, vừa đề phòng bị săn bắt. Nỗi khổ của sự đói khát khi không tìm được thức ăn cũng không khác gì nỗi khổ của loài ngã quỷ.
Ngài Xá Lợi Phất từng quán niệm về quá khứ của một con chim câu, thấy rằng sau tám vạn kiếp luân hồi vẫn chưa thoát khỏi kiếp chim câu. Ngài cũng quan sát đàn kiến vàng trên đá trong rừng Kỳ Đà, nhận thấy chúng vẫn giữ nguyên hình dạng con kiến từ thời Đức Phật bảy vị trước. Điều này cho thấy, một khi đánh mất thân người, việc khôi phục lại kiếp người sẽ vô cùng khó khăn, có thể kéo dài muôn kiếp.
Ảnh minh hoạ.
Theo kinh tạng, trong quá khứ, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni từng hóa thân thành nhiều loài vật như sư tử, voi, hươu, nai, khỉ, chim nhạn, chim sẻ (thậm chí là chim sẻ hai đầu), chuột, và cả rận. Có một câu chuyện kể về tiền kiếp của Đức Phật khi Ngài là một con khỉ. Khi đó, vợ của một con ba ba bị ốm và cần ăn tim khỉ để chữa bệnh. Người chồng ba ba đã lừa con khỉ, hứa sẽ đưa nó đến vùng đất có nhiều hoa quả nếu nó đồng ý cỡi trên lưng ba ba vượt sông. Giữa dòng sông, ba ba tiết lộ ý định thật sự. Con khỉ, bằng trí thông minh, đã nói rằng tim gan của nó vẫn còn treo trên cây và xin ba ba chở quay về để lấy. Khi về đến bờ, khỉ nhanh chóng nhảy lên cây và từ chối xuống. Trong tiền kiếp này, khỉ chính là tiền thân của Đức Phật, còn ba ba chính là tiền thân của Đề Bà Đạt Đa.
Một tiền kiếp khác, Đức Phật và Đề Bà Đạt Đa lại là hai con rận. Khi đó, có một vị tiên tên Ca Diếp tu hành trong núi, dặn dò con rận (tiền thân Đức Phật) không được cắn mình khi nhập định. Tuy nhiên, một con rệp (tiền thân Đề Bà Đạt Đa) đã đến hỏi thăm con rận và được biết cách làm cho vị tiên khó chịu. Rệp bèn rình lúc tiên nhập định để cắn. Vị tiên nổi giận, đốt lửa làm rệp nhảy đi, còn con rận thì bị chết cháy. Câu chuyện này nhấn mạnh mối quan hệ oán thù kéo dài qua nhiều kiếp giữa hai vị.
Trong một kiếp khác nữa, Đức Phật và Đề Bà Đạt Đa lại hóa thân thành một con chim chung mình, có hai đầu, sống dưới gốc cây độc. Một đầu (tiền thân Đức Phật) đang ngủ, còn đầu kia (tiền thân Đề Bà Đạt Đa) thấy hạt độc rơi xuống liền ăn, với ý định đầu kia sẽ bị trúng độc mà chết. Tuy nhiên, cả hai đầu đều chết. Qua những câu chuyện này, có thể thấy rằng việc kết oán thù với người khác sẽ dẫn đến những hậu quả tai hại, lặp đi lặp lại qua nhiều đời. Nếu ngay cả khi Phật còn chưa thành đạo đã gặp những cảnh ngộ như vậy, thì chúng ta, những người đang luân hồi trong sáu cõi, không thể tránh khỏi việc mang thân muôn loài. Nếu không biết bỏ ác tu thiện, chúng ta sẽ khó lòng thoát khỏi những kiếp đọa lạc này. Người có trí tuệ nên suy ngẫm kỹ về điều này.
Thực hành quán niệm nỗi khổ của loài súc sinh
Hãy thử đặt mình vào vị trí của một loài gia súc, gia cầm. Dù có thể được nuôi dưỡng đầy đủ, cuộc đời chúng thường gắn liền với sự ngược đãi. Khi còn sức lao động, chúng bị con người khai thác sức lực: trâu bò kéo cày, gà vịt đẻ trứng. Khi già yếu, không còn giá trị sử dụng, chúng bị giết thịt. Hãy thử cảm nhận nỗi đau đớn tột cùng khi bị lưỡi dao của con người, người mà chúng đã phục vụ cả đời, cứa vào cổ. Hãy tưởng tượng cảnh máu thịt bị xẻo ra, chế biến và nướng trên lửa than. Liệu bạn có thể chấp nhận điều này? Nếu súc sinh có thể nói, những lời oán thán của chúng chắc chắn sẽ khiến trời đất rung chuyển. Con người, do sự ngu si, thậm chí không nhận thức được mình đang bị dẫn đến đâu, có thể là nơi ăn cỏ hoặc lò mổ. Chúng chịu đựng sự khắc nghiệt của thời tiết, nóng bức vào mùa hè và lạnh giá vào mùa đông. Nhận thức sâu sắc về những khổ đau này khi tái sinh làm một loài hữu tình khác là điều cần thiết.
Thực hành phóng sinh
Kinh Phạm Võng dạy rằng, người Phật tử thực hành phóng sinh với tâm từ bi sẽ thấy tất cả mọi người là cha mẹ mình, vì chúng ta đã trải qua vô số đời sinh tử. Chúng sinh trong sáu cõi đều là cha mẹ, và việc giết hại chúng để ăn thịt chính là giết cha mẹ, giết chính thân cũ của mình. Đất, nước là thân trước, gió, lửa là bản thể của ta. Do đó, thường xuyên thực hành phóng sinh sẽ giúp ta đời đời sinh ra gặp được Chánh pháp. Khuyến khích người khác phóng sinh, và khi thấy chúng sinh bị giết hại, hãy tìm cách giải cứu để chúng thoát khỏi khổ nạn.
Với trí tuệ vô thượng, Đức Phật đã ân cần khuyên răn chúng ta trong kinh Phạm Võng. Thực hành phóng sinh không chỉ tiêu trừ nghiệp chướng mà còn nuôi dưỡng tâm từ bi. Đức Phật dạy rằng, chúng sinh trong sáu cõi đều là cha mẹ ta, và cứu mạng sống của chúng sinh tức là cứu cha mẹ ta.
Là những người thực hành hạnh Bồ tát, chúng ta cần ý thức trách nhiệm của mình đối với mọi chúng sinh. Từ vô thủy kiếp, ta đã từng là quyến thuộc của vô lượng chúng sinh. Vì vậy, mọi suy nghĩ và hành động của chúng ta cần hướng đến sự bình an và hạnh phúc cho tất cả chúng sinh xung quanh.
(Nguồn: “Lục đạo tập” – TT. Thích Viên Thành
NXB Hải Phòng)
Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về những giáo lý căn bản và phương pháp tu tập trong Đạo phật, hãy khám phá thêm các bài viết chi tiết trong chuyên mục của chúng tôi.
