Trong Đấng Giác Ngộ ví tâm thanh tịnh như mặt hồ phẳng lặng, mọi sự vật dưới đáy đều hiển lộ rõ ràng. Điều này cho thấy chỉ khi đạt đến trạng thái an lạc nội tại, chúng ta mới có thể nhìn thấu bản chất của vạn pháp và đạt được trí tuệ tối thượng. Khám phá sâu hơn về con đường dẫn đến sự tĩnh lặng này trên Chia sẻ Đạo Phật.
Trong một lần trú tại vườn của ông Anàthapindika ở Sàvatthi, Đức Thế Tôn đã dạy các Tỷ kheo về trạng thái của tâm. Ngài ví tâm thanh tịnh, không bị xáo trộn như một hồ nước trong vắt. Khi ấy, người đứng trên bờ có thể nhìn thấy rõ ràng mọi thứ dưới đáy hồ, từ ốc, sò, sỏi đá cho đến đàn cá đang bơi lội.
Tương tự, Đức Phật chỉ ra rằng, một vị Tỷ kheo có tâm an tịnh, không bị phiền não che mờ sẽ có khả năng nhận thức rõ ràng lợi ích của bản thân, lợi ích của người khác, hoặc lợi ích của cả hai. Điều này cho phép họ thấu hiểu sâu sắc các giáo pháp cao siêu và đạt được tri kiến chân chính của bậc Thánh.
(Trích từ Kinh Tăng Chi Bộ I, chương 1, phẩm Đặt hướng và trong sáng, phần Tâm đặt sai hướng, do Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam ấn hành năm 1996, trang 23)
“Khi tâm thanh tịnh, thấy các pháp đều thanh tịnh”
Phân tích sâu sắc:
Việc giữ cho tâm hồn lắng đọng, trong sáng và thuần khiết là yếu tố nền tảng thiết yếu trong mọi phương pháp thiền định của Phật giáo. Khi nuôi dưỡng được sự tĩnh lặng nội tâm, con người sẽ trở nên minh mẫn, sáng suốt hơn, từ đó có những hành động ứng xử phù hợp và lý trí hơn trước những biến động phức tạp của cuộc sống.
Tâm thức của chúng ta có thể được ví như một hồ nước với nhiều trạng thái biểu hiện đa dạng. Có lúc tâm bình lặng, trong suốt như pha lê; có lúc lại sôi sục, đục ngầu bởi những cảm xúc tiêu cực; và cũng có lúc chỉ là những gợn sóng lăn tăn, xao động không yên. Kinh nghiệm cho thấy, nội tâm càng bình yên và thanh thản bao nhiêu, khả năng tự chủ của chúng ta càng được củng cố bấy nhiêu, đồng thời sức mạnh để vượt qua cám dỗ và kiểm soát cơn nóng giận cũng tăng lên đáng kể.
Khi tâm trí đạt đến trạng thái vắng lặng, những lo toan và tính toán vụn vặt thường nhật sẽ tạm thời lắng xuống. Chính trong khoảnh khắc này, chúng ta mới có thể cảm nhận sâu sắc về sự bình an đích thực. Đây là cơ hội quý giá để mỗi người tự nhìn nhận lại chính mình, để thấu hiểu bản thân mình là ai. Nhờ tâm không bị che mờ bởi tham, sân, si, hành giả có thể nhận ra “lợi ích của mình và lợi ích của người hay lợi ích của cả hai”, thay vì chỉ tập trung vào lợi ích cá nhân như thường lệ.
Do đó, dù cuộc sống có bộn bề đến đâu, mỗi người nên dành một khoảng thời gian nhất định trong ngày để nuôi dưỡng sự lắng đọng cho tâm hồn. Sự tịnh hóa thân tâm có thể được thực hiện qua nhiều hình thức như tọa thiền, tụng kinh, lễ Phật, niệm Phật, thiền hành, đi bộ chậm rãi, thưởng thức nghệ thuật, hay đơn giản là nhâm nhi một tách trà – tất cả đều thực hiện với tâm thế buông xả, giữ gìn chánh niệm và tỉnh giác.
Việc thực hành đều đặn các phương pháp thanh tịnh tâm này không chỉ mang lại sự thư giãn và nghỉ ngơi cho trí óc, mà còn giúp vun bồi những ý định và nguyện vọng tốt đẹp. Nếu hội đủ các duyên lành, những nỗ lực này có thể dẫn đến sự thăng hoa về tâm linh, đạt đến sự thanh tịnh và giải thoát.
Để hiểu rõ hơn về cách nuôi dưỡng tâm thanh tịnh và duy trì chánh niệm trong cuộc sống, mời bạn khám phá thêm các bài viết sâu sắc trong chuyên mục Đạo phật.
