Trong cuộc sống hiện đại, câu hỏi về giá trị của sự lương thiện và vai trò của “trời xanh an bài” vẫn luôn là đề tài gây tranh cãi, khi nhiều người cho rằng tiền bạc và sự khôn ngoan mới là yếu tố quyết định thành công. Bài viết sẽ đào sâu vào quan niệm này thông qua một câu chuyện ẩn dụ về hai thầy trò nơi cửa Phật, hé mở những góc nhìn mới về con đường thiện lương. Khám phá thêm về giáo lý tại chiasedaophat.com.
Câu nói “Bạn chỉ cần sống lương thiện, còn những chuyện khác để trời xanh tự an bài” đôi khi bị xem là ngây thơ hoặc thiếu thực tế trong xã hội hiện đại. Có người cho rằng sự lương thiện không đủ để giải quyết khó khăn, thậm chí còn dễ bị thiệt thòi. Họ nhấn mạnh tầm quan trọng của tiền bạc để có thể sống tự tin và ngẩng cao đầu. Tuy nhiên, liệu sống lương thiện có thực sự là sai lầm?
Thật ra làm người lương thiện không dễ. Sống thiện lương đòi hỏi sự lựa chọn và nỗ lực, có phần khó khăn hơn so với việc chỉ dựa vào sự thông minh hay khôn lỏi. Ảnh minh họa
Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, chúng ta hãy cùng suy ngẫm qua một câu chuyện:
Tại một ngôi chùa cổ kính trên núi cao, có hai thầy trò là lão hòa thượng và tiểu hòa thượng sinh sống. Một ngày nọ, tiểu hòa thượng bày tỏ sự chán nản với sư phụ: “Thưa Sư phụ, ngôi chùa của chúng ta quá nhỏ bé, lại nằm heo hút. Khi con xuống núi hóa duyên, mọi người thường nói lời khó nghe, thậm chí còn gọi con là ‘hòa thượng hoang’. Tiền hương khói cúng dường ngày càng ít đi. Con e rằng ước mơ xây dựng chùa Bồ Đề thành một ngôi chùa lớn với tiếng chuông vang xa như lời Sư phụ từng nói sẽ khó thành hiện thực.”
Lão hòa thượng, khoác trên mình chiếc áo cà sa vá víu, chỉ lặng lẽ lắng nghe. Khi tiểu hòa thượng dứt lời, ngài hỏi: “Bây giờ bên ngoài gió bấc thổi mạnh, tuyết rơi dày đặc, con có thấy lạnh không?”
Tiểu hòa thượng run rẩy đáp: “Bạch Sư phụ, con lạnh lắm, hai chân con đã tê cóng rồi!”
Lão hòa thượng nói: “Vậy chúng ta đi ngủ sớm thôi.”
Sau khi tắt đèn, hai thầy trò chui vào chăn. Một lúc sau, lão hòa thượng hỏi: “Bây giờ con có thấy ấm không?”
Tiểu hòa thượng vui vẻ đáp: “Dạ, con ấm lắm, như được sưởi ấm dưới ánh mặt trời vậy!”
Ảnh minh họa
Lão hòa thượng tiếp tục: “Lúc nãy, chăn bông còn lạnh lẽo, nhưng khi có người nằm vào lại trở nên ấm áp. Con thử nói xem, là chăn bông sưởi ấm cho người, hay là người làm cho chăn bông ấm lên?”
Tiểu hòa thượng mỉm cười: “Sư phụ thật là… Chăn bông sao có thể tự sưởi ấm cho người được ạ? Phải là do chúng con làm cho chăn bông ấm lên chứ!”
Lão hòa thượng hỏi: “Nếu chăn bông không mang lại hơi ấm mà còn đòi hỏi chúng ta phải sưởi ấm cho nó, vậy thì chúng ta còn đắp chăn bông để làm gì?”
Tiểu hòa thượng suy nghĩ rồi trả lời: “Mặc dù chăn bông không tự sưởi ấm, nhưng tấm chăn dày có thể giữ lại hơi ấm của chúng con, giúp chúng con ngủ ngon và thoải mái hơn.”
Trong bóng tối, lão hòa thượng mỉm cười đầy thấu hiểu: “Chúng ta là những người tu hành, tụng kinh, đánh chuông, chẳng phải giống như người nằm trong chăn bông sao? Còn những chúng sinh xung quanh chúng ta, họ chính là tấm chăn bông dày kia. Chỉ cần chúng ta một lòng hướng thiện, chúng ta sẽ dần dần sưởi ấm tấm ‘chăn bông’ ấy. Đến một lúc nào đó, ‘tấm chăn bông’ này cũng sẽ biết cách giữ ấm lại cho chúng ta. Khi đó, chúng ta sống trong sự ấm áp đó, ước mơ về một ngôi chùa lớn với tiếng chuông ngân vang liệu còn xa vời sao?”
Tiểu hòa thượng nghe xong, bỗng nhiên đại ngộ.
Từ đó về sau, tiểu hòa thượng luôn dậy sớm để xuống núi hóa duyên. Dù vẫn gặp những lời lẽ không hay, nhưng cậu luôn giữ thái độ nhã nhặn và lễ độ khi đối xử với mọi người.
Mười năm sau…
Chùa Bồ Đề đã trở thành một ngôi chùa lớn, thu hút đông đảo tăng ni và khách thập phương. Tiểu hòa thượng năm xưa giờ đã trở thành vị sư trụ trì.
Lục Tổ Huệ Năng từng giảng: “Mọi phúc lành đều không tách khỏi chữ Tâm”. Ảnh minh họa
Thực chất, trong cuộc sống này, mỗi người chúng ta đều đang tương tác và ảnh hưởng lẫn nhau, giống như con người và tấm chăn bông. Khi chúng ta chân thành trao đi sự ấm áp và thiện lương, chúng ta cũng sẽ nhận lại sự sẻ chia và che chở.
Nhìn lại cả cuộc đời, có lẽ chúng ta mới chợt nhận ra rằng, mối quan hệ giữa con người với nhau cũng kỳ diệu như mối quan hệ giữa người và tấm chăn bông vậy.
Thật vậy, sống lương thiện không hề dễ dàng. Lựa chọn sống thiện lương đòi hỏi sự kiên định và nỗ lực, có phần khó khăn hơn so với việc chỉ dựa vào trí thông minh hay sự khôn khéo. Trí thông minh có thể là bẩm sinh, nhưng lòng lương thiện lại là một sự lựa chọn có ý thức. Trong cuộc sống, chúng ta có thể tiếp thu tri thức, nhưng điều quan trọng hơn là phải nuôi dưỡng một tấm lòng lương thiện. Quan niệm “Nhân chi sơ, tính bản thiện” cho thấy lương thiện chính là bản chất nguyên sơ của con người. Tin rằng mỗi người đều mang trong mình sự lương thiện thuở ban đầu ấy.
Tuy nhiên, trong xã hội ngày nay, nhiều người lầm tưởng rằng càng hiểu biết nhiều thì càng thông minh, càng thông minh thì càng khéo léo trong việc mưu cầu lợi ích cá nhân, từ đó cuộc sống sẽ sung sướng và hạnh phúc hơn. Vì những lợi ích trước mắt, vì lòng tham lam, danh lợi nhất thời, vì tính hiếu thắng hay sự nông nổi của tuổi trẻ, hoặc đơn giản là vì chưa trải nghiệm và thấy được hậu quả, nhiều người đã đánh mất đi sự lương thiện vốn có. Họ có thể đổi chác nhiều thứ, nhưng cuối cùng lại không tìm thấy hạnh phúc đích thực.
Lục Tổ Huệ Năng đã dạy: “Mọi phúc lành đều không tách khỏi chữ Tâm”. Chính nhờ có lòng lương thiện mà chúng ta biết đủ, biết thấu hiểu. Sự thấu hiểu dẫn đến lòng từ bi, không so đo, tranh giành, không oán giận, từ đó mang lại sự thanh tịnh, an hòa và vui vẻ trong nội tâm. Lương thiện là một phẩm chất cao quý của con người, là kim chỉ nam cho hành động và là một tài sản vô giá. Người thông minh chưa chắc đã lương thiện, nhưng người lương thiện chắc chắn là người thông minh nhất. Vì vậy, lương thiện thực sự là một loại trí tuệ và là một nguồn phúc lành lớn lao.
Cuộc đời con người, dù dài lắm cũng chỉ khoảng trăm năm. Chúng ta có khoảng 20 năm để sống vô tư và trưởng thành, thêm 20 năm để trải nghiệm và sống theo ý mình. Và khoảng 30-40 năm còn lại để đón nhận những gì mình đã gieo trồng, đã hành xử. Đó chính là quy luật nhân quả. Có những nhân quả sẽ theo ta đến kiếp sau, nhưng cũng có những “quả báo” sẽ đến ngay trong kiếp này, rất nhanh chóng. Khi bạn gieo đi sự lương thiện, có thể bạn sẽ không nhận lại được sự đền đáp ngay lập tức. Nhưng chắc chắn, vào một thời điểm thích hợp, khi duyên lành hội đủ, “trời xanh” sẽ tự có sự sắp đặt an bài.
Liệu sự lương thiện có phải là con đường duy nhất dẫn đến hạnh phúc và sự an bài của “trời xanh”? Hãy khám phá sâu hơn về chủ đề này trong chuyên mục Đạo phật.
