Trong cõi luân hồi đầy biến động, nơi tham, sân, si là gốc rễ của mọi khổ đau, con đường giải thoát hiển hiện qua việc thanh lọc tâm thức. Đạo Phật soi sáng con đường hướng đến an lạc bằng cách đối trị những phiền não nội tâm, nhưng hành trình này không hề dễ dàng, đôi khi ta phải đối mặt với những “ma đạo” chính là những vọng tưởng từ chính mình. Khám phá cách vượt qua những chướng ngại này trên Chia sẻ Đạo Phật.
Thế giới chúng ta đang sống thuộc cõi Dục giới, một trong ba cõi của luân hồi (Dục giới, Sắc giới, Vô Sắc giới). Cõi Dục giới được hình thành bởi ba yếu tố chính: tham, sân và si. Đây là những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến vòng luân hồi sinh tử và nghiệp báo.
Con đường tu hành chính là hành trình tìm về sự giải thoát khỏi khổ đau và phiền não bằng cách diệt trừ gốc rễ của luân hồi là tham, sân, si. Đạo Phật chỉ ra rằng, Đạo là con đường dẫn dắt con người đến bến bờ an vui, giải thoát khỏi những ràng buộc của thân tâm. Thông qua việc thực hành Giới, Định, Tuệ, hành giả có thể đối trị và chuyển hóa tham, sân, si vốn có trong bản ngã.
Tuy nhiên, hành trình tu tập không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Đôi khi, chúng ta phải đối mặt với những thử thách, những chướng ngại tinh thần, mà dân gian thường ví von là “ma đạo”. Những “ma” này không phải là thế lực siêu nhiên bên ngoài, mà chính là những biểu hiện của vô minh, tham ái, sân hận và si mê ẩn sâu trong tâm thức.
Hành trình tu tập đòi hỏi sự kiên trì và tỉnh giác để vượt qua những chướng ngại nội tâm.
Nhận diện “ma” trong tâm thức
Những biểu hiện sau đây có thể là dấu hiệu cho thấy “ma” đang chi phối tâm trí chúng ta:
- Sự trì hoãn việc lành: Khi vừa có ý định làm điều thiện mà gặp trở ngại, lập tức tự nhủ “để lần sau” hoặc “chưa phải lúc này”. Lời tự nhủ này chính là tiếng nói của “ma tâm”, ngăn cản chúng ta tích lũy phước báu.
- Bị cuốn vào vòng xoáy cuộc sống: Quá bận rộn với lo toan mưu sinh, gia đình, vui thú trần gian mà gạt bỏ lời khuyên tu tập. Các lý do như “để sau”, “về già tu”, “khi nào xong việc đã” là biểu hiện của “quỷ vô thường” và sự vô minh đang chi phối, dẫn dắt chúng ta tạo tác nghiệp ác.
- Biện minh cho lỗi lầm: Khi được khuyên bảo, thay vì lắng nghe và sửa đổi, lại tìm cách bào chữa cho những sai lầm của bản thân. Việc giữ khư khư cái tôi, kiêu mạn, không chịu thay đổi hành vi, suy nghĩ theo hướng tích cực là dấu hiệu của “ma cao một trượng” trong tâm hồn.
- Kiêu mạn trong tu tập: Tự cho mình là thông tuệ, hiểu biết sâu sắc giáo lý dù chưa thực sự ngộ đạo. Giảng giải đạo lý với tâm thế phân biệt, chấp trước, cho rằng chỉ có con đường tu của mình là đúng đắn, không buông bỏ được bản ngã và tà kiến. Đây là biểu hiện của việc làm bạn với “ma”.
- Lười biếng, giải đãi: Dù có tâm tốt và ý định tu tập, nhưng lại dễ dàng chán nản, mệt mỏi. Ngồi thiền được một lúc đã xao lãng, niệm Phật thì tâm lang thang theo những suy nghĩ vẩn vơ. Đây là trạng thái tâm thức đang rơi vào “ma đạo” ngay cả khi đang thực hành.
- Tu tập chấp vào hình tướng và khoe mẽ: Tập trung vào việc đếm số lần niệm Phật, thời gian ngồi thiền, hay việc ăn chay trường mà mang ra khoe khoang với người khác. Đây là cách tu tập dựa trên bản ngã, chỉ làm lớn thêm cái “tôi” hư vọng trong tâm thức phân biệt.
Sống với tâm từ bi, tinh tấn tu hành và buông xả phiền não là con đường đưa ta đến bình an.
Khi bản ngã còn hiện hữu, việc phân biệt “ta” và “người”, “cái này” và “cái kia”, “pháp tu này” hay “pháp tu nọ” sẽ khiến “ma đạo” trong tâm ngày càng lớn mạnh. Câu nói “đạo cao một thước, ma cao một trượng” phản ánh rất đúng thực trạng này.
Lời khuyên chân thành là hãy sống hết mình với tâm từ bi, yêu thương, tinh tấn tu hành và học cách buông xả mọi ưu tư, phiền muộn. Đối nhân xử thế bằng sự chân thành, suy nghĩ những điều tốt lành và lấy tâm chân thật làm gốc rễ cho sự tu tập. Đó mới là con đường vững chắc dẫn đến sự giải thoát và an lạc đích thực.
Để hiểu rõ hơn về cách vượt qua những chướng ngại trên hành trình tu tập, mời bạn khám phá thêm các bài viết trong chuyên mục Đạo phật.
