Khái niệm Ngạ quỷ trong Phật giáo không phải là những thực thể đáng sợ, mà là những linh hồn chìm trong cơn đói khát cùng cực do thói quen ăn uống khi còn sống. Hành vi cúng cơm hay việc để thức ăn thừa có thể phần nào giúp họ đỡ khổ, nhưng đa số chúng sinh sau khi qua đời đều đối diện với nỗi thống khổ này. Khám phá thêm về kiếp sống sau cái chết và cách giảm bớt khổ đau cho các linh hồn tại Chia sẻ Đạo Phật.
Trong triết lý Phật giáo, khái niệm “Ngạ quỷ” không mô tả những sinh vật hung ác với hình dáng đáng sợ. Thay vào đó, “ngạ” mang ý nghĩa đói khát, còn “quỷ” chỉ những linh hồn sau khi chết. “Ngạ quỷ” là những linh hồn chịu đựng sự đói khát cùng cực.
Thói quen ăn uống khi còn sống ảnh hưởng lớn đến kiếp sống sau này. Nếu khi còn sống, một người ăn ba bữa mỗi ngày, thì khi chết đi, nếu chỉ được ăn một lần duy nhất trong năm, họ sẽ phải chịu đựng cơn đói triền miên và khổ sở. Điều này hoàn toàn khác biệt với hình ảnh người phương Tây viếng mộ với bó hoa, thể hiện sự tưởng nhớ và tiếc nuối rồi ra về, vì những bông hoa đó không thể lấp đầy cơn đói.
Khi ở trong một ngôi nhà có con cháu, nếu họ không thực hiện cúng cơm, các linh hồn đói khát có thể lén ăn vụng thức ăn còn thừa hoặc ngửi mùi thức ăn để tạm xoa dịu cơn đói. Đây là một cách để họ “đỡ đói” phần nào.
Đa số chúng sinh sau khi qua đời sẽ trở thành những linh hồn đói khát.
Trong trường hợp linh hồn trú ngụ trong một ngôi nhà không có người thân, nơi thức ăn vừa đủ và được dọn dẹp sạch sẽ sau bữa ăn, họ sẽ rơi vào cảnh đói khát cùng cực mà không biết kêu cầu ra sao. Vì người ở không phải là con cháu, họ không thể tùy tiện ăn thức ăn của người lạ. Khi đó, họ buộc phải tìm cách “xin ăn” bằng cách gõ vào chén bát để tạo âm thanh. Chủ nhà có thể nhầm tưởng đó là tiếng chuột và mở cửa kiểm tra.
Nếu cố gắng hơn, linh hồn có thể tạo ra tiếng động lớn hơn, thậm chí cố gắng truyền đạt lời thỉnh cầu mong được chia sẻ chút thức ăn. Tuy nhiên, người sống không thể nghe thấy lời nói của họ, chỉ có thể cảm nhận được sự hiện diện bất thường. Điều này đôi khi dẫn đến việc chủ nhà tin rằng có “ma” trong nhà và tìm đến các phương pháp trấn yểm hoặc nhờ người có khả năng tâm linh xua đuổi, khiến linh hồn đói khát càng thêm khổ sở.
Một số trường hợp, linh hồn đói khát có thể cố gắng lay động người sống bằng cách lay chân hoặc kéo chăn khi họ đang ngủ, với hy vọng nhận được chút thức ăn. Những hành động này, dù có vẻ đáng sợ, thực chất chỉ là biểu hiện của sự tuyệt vọng vì đói khát, chứ không phải ý định hãm hại.
Những linh hồn chết vì tai nạn, chết đuối hoặc không có người thân nhận dạng sẽ chịu đựng sự đói khát thê thảm hơn. Vì quá đói, họ tìm cách đầu thai nhưng không dễ dàng được làm con cháu của ai đó do không có sự kết nối tình thân. Họ cứ thế lang thang cho đến khi thấy bụng một con vật cái đang mang thai, và họ sẽ chui vào đó để đầu thai thành con non, nhờ dòng sữa mẹ để tạm thời xoa dịu cơn đói. Quá trình luân hồi là như vậy.
Theo quan niệm Phật giáo, hơn 90% chúng sinh sau khi chết sẽ trở thành Ngạ quỷ. Ngoại lệ là những người khi sống có lòng bố thí, cúng dường, và sau khi chết được lập bài vị tại chùa. Những linh hồn này sẽ nhận được thức ăn mỗi ngày từ các buổi cúng cơm của chư tăng, dù vẫn còn đói nhưng đỡ khổ hơn nhiều so với việc chỉ được ăn một lần mỗi năm. Do đó, những nơi có truyền thống cúng cơm thường xuyên như Việt Nam được xem là nơi mang lại sự “sướng” hơn cho các linh hồn sau khi qua đời.
Hơn 90% chúng sinh khi qua đời đều đối diện với kiếp sống Ngạ quỷ đầy thống khổ. Để hiểu rõ hơn về luân hồi và cách giúp đỡ các linh hồn này, hãy khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
