Trong hành trình tâm linh, nhiều người tu hành phải đối mặt với những chướng ngại tinh vi, được gọi chung là ma chướng, vốn có khả năng phá hoại công đức và trí tuệ. Những cản trở này đến từ cả bên trong lẫn bên ngoài, đòi hỏi sự nhận thức và hóa giải sâu sắc để không bị cuốn vào vòng luân hồi sinh tử. Khám phá cách vượt qua những thử thách này và duy trì chánh niệm trên con đường giác ngộ tại Chiasedaophat.
“Ma” trong tiếng Phạn là Ma Ra, được dịch sang tiếng Trung là Sát, bởi nó thường cướp đi công đức, hủy hoại trí tuệ của người tu hành.
“Ma” còn ám chỉ những yếu tố gây cản trở, khiến người tu hành thối tâm, mất chánh niệm, hoặc sinh tà kiến, dẫn đến hành động ác và cuối cùng là đọa lạc.
Những việc làm phát sinh công đức, trí tuệ, đưa chúng sinh đến Niết Bàn được gọi là Phật sự. Ngược lại, những gì phá hoại căn lành, khiến chúng sinh chịu khổ trong vòng luân hồi sinh tử được gọi là Ma sự.
Càng tu hành lâu và đạt đến cảnh giới cao, người ta càng nhận thức rõ sự nguy hiểm và cường thịnh của ma chướng. Dù có nhiều loại ma khác nhau, chúng có thể được phân loại thành ba nhóm chính: Phiền Não Ma (nội tại), Ngoại Ma và Thiên Ma.
Ngoại Ma bao gồm các loại quỷ thần, yêu mị từ bên ngoài. Khi người tu hành đạt được một chút công phu, chúng sẽ xuất hiện để thử thách và phá hoại. Ngoại Ma có thể chia thành ba loại: Bố Ma, Ái Ma và Não Ma.
1. Bố Ma:
Đây là loại ma chuyên gieo rắc sự sợ hãi. Chúng thường hóa thân thành hổ, sói, rắn, rết, hoặc các loài quái vật hung tợn, hay hình ảnh ác quỷ ghê rợn để hù dọa người tu hành. Những hình tướng này có thể biến hóa khôn lường: không đầu, nhiều đầu, nhiều tay, nhiều mắt; thân người đầu thú, thân thú đầu người; hoặc cầm vũ khí, phun lửa. Nếu người tu hành kinh hãi, họ sẽ mất chánh niệm, thậm chí sinh điên cuồng. Khi gặp cảnh này, cần quán tưởng rằng mọi tướng mạo đều là giả dối, ma chỉ có thể hủy hoại thân huyễn hóa, không thể tác động đến chân tâm. Với suy nghĩ đó, giữ vững tâm không sợ hãi, chuyên tâm niệm Phật hoặc trì chú, ma sẽ tự rút lui.
2. Ái Ma
Loại ma này kích thích lòng ái dục và sự tham nhiễm vào các cảnh lạc thú trần gian. Chúng có thể hóa thân thành nam, nữ khỏa thân xinh đẹp; hoặc cha mẹ, anh em, người thân yêu; thậm chí hóa thân thành Phật, Bồ Tát với tướng mạo trang nghiêm. Kèm theo đó là các phép thần thông vi diệu để dụ dỗ người tu hành lạc lối. Nếu người tu thích ăn ngon, chúng sẽ dâng sơn hào hải vị thơm lừng. Nếu ưa chuộng bảo vật, chúng sẽ hiện ra hình thú lạ ngậm châu báu để cúng dường. Chúng tùy theo sở thích của người tu mà hiện ra. Chúng có thể dùng ma lực khiến người tu đạt được tà định, tà trí, khả năng biện thuyết siêu phàm, hoặc thần thông biết quá khứ, vị lai. Những người không hiểu lầm cho rằng đó là chứng quả, nhưng thực chất là tâm điên đảo, mê hoặc thế gian. Có một nhà sư Việt Nam tu tại chùa Bàng Long (Lào), trong khi thiền định thấy nhiều mỹ nữ khỏa thân nhảy múa. Sư giữ vững tâm, thành tâm niệm Phật, tướng mạo ấy mới tan biến. Tại chùa núi Chung Nam (Trung Hoa), một vị sư đang tham thiền, vì đói bụng trong ngày lạnh nên khởi tâm muốn ăn. Bỗng thấy một thiếu phụ mang thức ăn đến cúng dường. Thiếu phụ dâng bát cơm và mời sư dùng ngay. Sư dù đói nhưng nghĩ chưa đến giờ thọ trai nên nhẫn nại bảo để đó. Thiếu phụ tỏ vẻ giận dữ bỏ đi. Đến giờ ngọ, sư mở bát ra thì thấy toàn dòi bọ lúc nhúc. Sư tỉnh ngộ, biết do khởi vọng niệm nên rước cảnh ma, may nhờ có định lực mới tránh được việc ăn đồ dơ bẩn và phạm giới sát. Một vị sư khác tu thiền trong núi, vì cô đơn nên khởi tâm muốn có người cùng ở cho vui. Bỗng có bà lão dẫn hai cô gái trẻ đẹp đến xin dạy đạo. Vị sư không nghi ngờ liền thuyết pháp. Sau một thời gian, bà lão xin cho hai cô gái làm thị giả. Vị sư sinh lòng nghi ngờ, nghiêm trách từ chối. Ba người bỏ đi. Sư lén theo dõi, qua một khúc quanh thì họ biến mất, chỉ còn lại ba gốc cây cổ thụ. Sư biết đó là yêu tinh, định chặt cây. Vừa nghĩ đến đó, ba người hiện ra cầu xin tha mạng. Qua đó mới thấy, tâm an thì cảnh lặng, vọng khởi thì ma sinh. Người tu hành cần ghi nhớ điều này.
3. Não Ma
Đây là loại ma chuyên quấy rối, gây loạn cho người tu hành. Chúng có nhiều loài, xuất hiện theo giờ nhất định, mỗi giờ có khoảng ba loài, tổng cộng ba mươi sáu loại tinh thú trong mười hai giờ. Ví dụ, giờ Dần thường có cọp, beo, gấu; giờ Mão có mèo, thỏ, cáo. Theo kinh Tọa Thiền Chỉ Quán, có loại quỷ Du Lạp Kiết Chi (Đôi Dịch) với đầu mặt như đàn tỳ bà, bốn mắt, hai miệng, thường quấy rối người tu. Chúng có thể hóa thành sâu bọ bò lên người, chui vào miệng, mũi, tai, nách, bụng để cắn, chích. Đôi khi chúng gây tiếng ồn ào trong tai, làm nhức óc, hoặc ôm giữ người mà không chạm thấy. Chúng còn có thể hóa ra các cảnh giới ngũ trần, biến ảo khôn lường, khiến người tu hành mất định tâm. Để đối trị, có thể quở trách chúng theo tên loài và giờ xuất hiện. Với ma Đôi Dịch, nên tụng tam quy ngũ giới hoặc giới bản vì chúng là loài phá giới. Nếu không, nên nhiếp tâm vào chánh định, giữ tâm chuyên nhất trì chú niệm Phật, chúng sẽ biến tan. Trong trường hợp ma chướng quá nhiều, người xưa có phương pháp dùng hai mặt gương soi, nhập thất 49 ngày, chuyên trì chú Đại Bi hoặc Chuẩn Đề gia trì vào gương. Treo gương chiếu xuống nơi ngồi trì niệm, một trước mặt, một sau lưng. Ma đến sẽ bị thu vào gương. Gương cần được lau chùi và gia trì định kỳ. Kinh Lăng Nghiêm dạy thêm cách chép chú Lăng Nghiêm đeo trên người để trừ ma chướng, tăng trưởng ứng nghiệm. Đây là cách đối trị cả nội ma và ngoại ma theo kinh nghiệm tiền nhân. Ngoại ma còn bao gồm cả những người tu theo bàng môn ngoại đạo. Những người kiếp trước hoặc kiếp này tu theo ngoại đạo, hoặc có tổ tiên theo bàng môn, thường dễ bị ngoại ma phá hoại. Lối tu ngoại đạo thường dựa trên phiền não hữu lậu, tự cao, chấp ngã, tham quyền danh, nên họ hay bè phái và không muốn người khác liên hệ với đạo khác. Có một vị sư bạn, hiền lành nhưng bị ngoại ma quấy nhiễu. Do còn vướng hạt giống ngoại đạo, thầy tìm sự cứu độ từ các phái ngoại đạo. Cuối cùng, thầy lạc hẳn về ngoại đạo, bề ngoài là tăng sĩ nhưng bên trong tu luyện điển, bài bác Phật pháp. Một nữ Phật tử tốt bụng cũng thường bị ngoại ma quấy nhiễu. Trong lúc tu, cô bị ma ngoại đạo vây khốn và nghe tiếng nói: “Cha mi đều tu Ngũ Hành, sao không về gốc cũ mà theo Phật?”. Cô kinh hãi niệm Phật, ánh sáng từ câu niệm Phật che phủ thân mình, ma không làm gì được. Chúng tức giận đe dọa sẽ cho trưởng thượng đến trị. Một vị thiện thần mách bảo cô kiết ấn Kim Cang Quyền, thành tâm trì chú hoặc niệm Phật. Một lát sau, có tiếng ồn ào, một luồng chớp đánh xuống đầu cô. Cô buông bỏ mọi ý niệm, chí tâm trì chú. Sau đó, mọi thứ lặng im, cô trở lại trạng thái bình thường. Cô vào chùa nhưng vì phải chăm sóc mẹ già yếu nên về nhà. Một thời gian sau, cô hay nói chuyện hư huyền, làm bệnh, bị ma ám. Điều này cho thấy những người trước kia có liên hệ với ngoại đạo cần cẩn thận khi tu Phật.
Thiên Ma
Thiên Ma thuộc cõi Tha Hóa Tự Tại, tầng thứ sáu của trời Lục Dục. Chúng có phước báo cao, hưởng thụ lạc thú ngũ trần và không muốn ai thoát khỏi phạm vi của chúng. Khi người tu hành đạt đến cảnh giới cao, tâm quang phát lộ, làm rung động cung điện ma. Chúng sợ hãi vì có thể mất quyến thuộc, nên tìm cách phá hoại. Chúng hiện ra nhiều cảnh, hăm dọa, dụ dỗ, hoặc ban cho tà định, tà trí, thần thông để lừa gạt. Chúng thay phiên nhau rình rập, chờ cơ hội. Nếu người tu hành sơ hở, chúng sẽ ám nhập, xúi giục làm điều trái đạo đức, hủy hoại đạo nghiệp. Luận Khởi Tín của Mã Minh Bồ Tát khuyên rằng người tu tịnh tu thường bị thiên ma, ngoại đạo, quỷ thần làm não loạn, hiện đủ hình tướng ghê rợn hoặc xinh đẹp để dụ dỗ. Chúng có thể hiện thân Phật, Bồ Tát, nói các pháp môn, hoặc cho biết đời trước, vị lai, tâm niệm người khác. Chúng khiến người tu tham luyến danh lợi, thất thường, hay giận, hay cười, ưa ngủ, nhiều bệnh, dễ xúc cảm, khi tinh tấn, lúc biếng lười. Chúng cũng có thể khiến người tu sinh tâm nghi ngờ, bỏ pháp căn bản, tu tạp hạnh, đắm nhiễm thế gian. Hoặc chúng cho người tu đạt được một phần Tam Muội, an vui trong định vài ngày, nhưng đó là sức tà chứng, không phải thật Tam Muội. Chúng cũng khiến người tu ăn uống không chừng độ, sắc mặt biến đổi. Khi gặp những cảnh này, người tu phải dùng trí tuệ quán sát, giữ chánh niệm, không chấp trước, mới xa lìa ma chướng.
Phiền Não Ma
Đây là các phiền não như tham, sân, si, si mê, khinh mạn, nghi ngờ, ác kiến; bao gồm cả năm ấm, sáu nhập, mười hai xứ, mười tám giới. Loại ma này còn gọi là Nội ma, sinh ra từ sự mê muội, điên đảo trong mỗi người. Để giải trừ, cần dùng tâm chân chính, sáng suốt, giác ngộ. Phàm phu vốn có nghiệp riêng, lại cộng nghiệp sống chung trong môi trường có nhiều người ác nghiệp, dễ sinh phiền não. Có người không chịu nổi sự cám dỗ của ngũ trần nên sa ngã. Có người vì nghịch cảnh mà bi thương, chán nản. Những sự việc này khiến người tu nhẹ thì ưu sầu, uất ức sinh bệnh; nặng thì chán nản bỏ đạo, tự tận. Nguy hại hơn, họ mất đi mỹ cảm, bị người xa lánh, khinh rẻ, không tin nhân quả, làm điều ác và đọa vào tam đồ. Để đối trị, người tu hành phải quán xét phiền não là hư huyễn, xao động, nóng bức, trói buộc, tối tăm, chỉ gây khổ. Dứt phiền não, ta trở về chân tâm tự tại, giải thoát, mát lặng, sáng trong, an vui. Đối với mê chấp từ năm ấm đến mười tám giới cũng nên quán như vậy. Kinh Pháp Hoa dạy: “Chớ nên tham đắm sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp thô tệ. Nếu mê đắm tham trước, tất bị nó thiêu đốt.” Văn Thù hỏi thiên nữ về mười tám giới, thiên nữ đáp: “Như thấy kiếp lửa đốt thế gian!” Đây là lời cảnh giác để phá trừ phiền não ma. Nếu không chế phục được phiền não ma hay nội ma, sẽ chiêu cảm ngoại ma đến phá. Lời xưa nói: “Trong cửa có tiểu nhân, ngoài cửa tiểu nhân đến. Trong cửa có quân tử, ngoài cửa quân tử đến.” Nếu gia chủ bình tĩnh, răn trách kẻ trộm, chúng sẽ sợ hãi bỏ đi. Nếu kinh sợ năn nỉ, đó là mời trộm vào nhà. Tóm lại, chỉ có Nội ma và Ngoại ma. Thiên ma cũng thuộc Ngoại ma, nhưng được tách riêng vì sự phá hoại tinh vi, nguy hiểm của nó. Ngoài ra, kinh còn nói đến Bệnh ma và Tử ma, vì bệnh tật và cái chết có thể làm giảm công phu, khiến người thối thất đạo quả. Tuy nhiên, Bệnh ma và Tử ma không có tính cách phá hoại đạo tâm như “ma” chân thật. Sức tu của người thời nay chủ yếu bị Phiền Não Ma hoặc Ngoại Ma phá hoại, chưa đủ để Thiên Ma ra tay. Thiên Ma chỉ đến với người tu cao. Kinh Lăng Nghiêm khuyên người tu thiền nên trì chú Lăng Nghiêm để được gia hộ, thoát nạn ma, thành tựu chánh định. Ấn Quang đại sư cho rằng Kinh Lăng Nghiêm khen ngợi Tịnh Độ vì ngay cả bậc A Na Hàm còn có thể bị ma cảnh làm thối đọa, nên niệm Phật cầu sinh Tịnh Độ càng quan trọng. Người tu Tịnh Độ ít bị ma chướng, chủ yếu do không hiểu giáo lý, không khéo trị tâm, khiến Nội ma phát khởi, chiêu cảm Ngoại ma. Nếu giữ tâm bình tĩnh, oai lực câu hồng danh sẽ giúp ngoại ma không làm gì được, phiền não cũng tiêu trừ. Ngược lại, người tu thiền ma cảnh rất nhiều vì chỉ nương vào tự lực. Kinh Lăng Nghiêm thống kê 50 loại ma chuyên phá người tu thiền định. Thiền Sĩ muốn thành tựu phải đủ năm điều kiện: giới hạnh tinh nghiêm, căn tính sáng suốt, hiểu rõ đạo lý, ý chí vững bền, và nương bậc thiện tri thức. Nếu thiếu, dễ bị ma nạn. Khô mộc đường thiền thác lộ đa – Mộc khô trên đường thiền dễ lạc lối. Tu thiền đòi hỏi bậc lợi trí thượng căn. Mã Minh Bồ Tát trong Luận Khởi Tín khuyên cõi Ta Bà chúng sinh phiền não cang cường, chính tín khó vững, đường tu nhiều hiểm nạn. Nên biết Như Lai có phương tiện thù thắng là cầu sinh Tịnh Độ. Chuyên tâm niệm Phật A Di Đà, hồi hướng công đức cầu sinh Tây Phương, sẽ về thế giới Cực Lạc, thường thấy Phật, nghe pháp, không còn thối chuyển. Đây là phương tiện mầu nhiệm để thoát khỏi nạn ma, mau thành tựu chánh định.
Trích “Niệm Phật Thập Yếu”.
Hy vọng những cảnh báo và cách hóa giải về ma người tu thường gặp sẽ giúp quý vị vững tâm trên con đường tìm về chân lý. Để hiểu sâu hơn về những vấn nạn tâm linh này và cách tháo gỡ chúng, quý vị có thể khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
