Tuy sở hữu thần thông bậc nhất trong hàng đệ tử Phật, Tôn giả Mục Kiền Liên lại đối mặt với một kết cục bi thảm. Nguyên nhân nào dẫn đến sự tàn khốc ấy, và đâu là bài học đằng sau câu chuyện về vị đại đệ tử này? Hãy cùng khám phá qua Chia sẻ Đạo Phật.
Tôn giả Mục Kiền Liên – Đệ nhất thần thông thống lĩnh Tăng đoàn
Ảnh minh họa.
Ngài Mục Kiền Liên được biết đến là một trong những đệ tử xuất sắc nhất của Đức Phật, sở hữu thần thông đệ nhất. Khả năng của Ngài vượt xa những giới hạn thông thường, cho phép Ngài di chuyển đến các cõi trời, thám hiểm lòng biển sâu hay hóa thân tùy ý trong khoảnh khắc. Trong số các đệ tử của Đức Phật, mỗi vị đều có những phẩm hạnh đặc biệt và đạt được quả vị A La Hán, giải thoát khỏi luân hồi. Tuy nhiên, Ngài Mục Kiền Liên nổi bật với năng lực thần thông phi thường. Bên cạnh đó, Ngài Xá Lợi Phất lại thù thắng về trí tuệ, Ngài A Nan nổi tiếng với khả năng ghi nhớ và thuyết pháp uyên bác, còn Ngài Phú Lâu Na lại được biết đến với tài thuyết pháp bậc nhất.
Sự thù thắng về thần thông của Ngài Mục Kiền Liên là điều không thể phủ nhận. Tuy nhiên, một bi kịch đã xảy ra vào cuối đời Ngài: Ngài bị sát hại một cách tàn bạo, thân thể bị chặt thành nhiều mảnh. Nguyên nhân dẫn đến cái chết thương tâm này là do sự thù ghét của một bộ phận ngoại đạo.
Trong thời Đức Phật tại thế, đạo Phật đã thu hút sự chú ý và quy tụ nhiều đệ tử, trong đó có cả những người từng theo các trường phái ngoại đạo. Sự ảnh hưởng ngày càng lan rộng của Phật pháp đã khiến một số người ngoại đạo cảm thấy bị đe dọa và sinh lòng oán ghét. Ngài Mục Kiền Liên, với khả năng thuyết phục và dẫn dắt nhiều người quay về với chánh pháp, đã trở thành mục tiêu của sự thù địch này. Lịch sử Phật giáo ghi nhận nhiều trường hợp Đức Phật và các đệ tử gặp phải sự chống đối, thậm chí là nguy hiểm đến tính mạng. Điều này cho thấy, ngay cả những bậc giác ngộ cũng không tránh khỏi những thử thách và khổ đau trong cuộc đời. Vì vậy, khi đối diện với những khó khăn hay sự công kích, chúng ta có thể lấy đó làm bài học để vững tâm hơn.
Đã có lần, những kẻ ngoại đạo này mai phục Ngài Mục Kiền Liên khi Ngài đang nhập thất. Nhờ thần thông, Ngài đã thoát nạn bằng cách bay lên nóc nhà hoặc hóa thân qua lỗ khóa, khiến chúng không tìm thấy. Tuy nhiên, Ngài nhận thấy rằng nghiệp báo đã đến lúc phải trả. Ngài đã quán sát và biết rằng không thể trốn tránh được nữa. Cuối cùng, Ngài đã để cho những kẻ ngoại đạo sát hại mình. Để ngăn chặn khả năng Ngài phục hồi thân thể bằng thần thông, chúng đã chặt xác Ngài thành nhiều mảnh.
Câu chuyện này cho thấy sự vận hành nghiêm ngặt của luật nhân quả. Dù sở hữu thần thông bậc nhất, Ngài Mục Kiền Liên vẫn phải đối mặt với một kết cục bi thảm. Tuy nhiên, cách chúng ta nhìn nhận vấn đề rất quan trọng. Đối với một bậc Thánh như Ngài, cái chết không mang đến sự khổ đau mà là sự hoan hỷ đón nhận nghiệp báo đã đến lúc phải trả. Vậy, đâu là nguyên nhân sâu xa khiến Ngài Mục Kiền Liên phải gánh chịu nghiệp báo này?
Trong một tiền kiếp, Ngài Mục Kiền Liên đã hóa thân thành một người con trai hiếu thảo sống cùng mẹ. Tuy nhiên, sau khi lập gia đình, người vợ của anh ta bắt đầu cảm thấy phiền lòng vì bà mẹ già ngày càng yếu đuối và trở thành gánh nặng. Người vợ đã nhiều lần khuyên chồng đưa mẹ lên núi bỏ rơi. Ban đầu, người con trai kiên quyết từ chối vì lòng hiếu thảo. Nhưng dưới áp lực và sự thuyết phục liên tục của vợ, anh ta cuối cùng đã đồng ý. Họ đã đóng một chiếc xe gỗ và đưa mẹ lên núi. Khi đến nơi, hai vợ chồng giả vờ có cướp và bỏ chạy, bỏ mặc người mẹ già trên núi. Trong hoàn cảnh đó, người mẹ, dù không nhìn thấy, đã nghe tiếng động và tưởng thật, bà đã kêu gọi các con hãy lo chạy thoát thân, còn mình thì không màng đến sự an nguy. Hành động bất hiếu này đã tạo nên nghiệp chướng sâu nặng cho Ngài Mục Kiền Liên.
Chính vì tội bất hiếu với mẹ trong tiền kiếp này, Ngài Mục Kiền Liên đã phải chịu đọa lạc trong các cảnh giới khổ đau như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh trong vô số kiếp. Ngay cả khi được tái sinh làm người, Ngài cũng phải chịu những hình phạt khủng khiếp, như đầu bị vỡ làm bảy mảnh, kéo dài hàng trăm kiếp. Kiếp sống hiện tại, khi Ngài gặp Đức Phật và tu chứng thành quả vị A La Hán, nghiệp lực quá khứ vẫn còn sót lại và Ngài phải trả nợ. Cái chết không toàn vẹn thân thể chính là quả báo của nghiệp bất hiếu đó. Tuy nhiên, điều khác biệt lớn nhất là khi đã chứng đắc Thánh quả, Ngài nhìn nhận cái chết như một món nợ cần trả và đón nhận nó một cách hoan hỷ, nhẹ nhàng. Bởi lẽ, các bậc Thánh không còn bị ràng buộc bởi phiền não, khổ đau hay chấp trước. Ngài xem đó là sự giải thoát khỏi gánh nặng nghiệp chướng.
Trái lại, nếu chúng ta gặp phải hoàn cảnh tương tự mà không có sự giác ngộ, chúng ta dễ dàng sinh lòng oán giận, kết oán thù, từ đó tạo ra thêm nghiệp xấu. Đối với một bậc Thánh, mọi chuyện đã qua là để buông bỏ, xem như đã hoàn thành món nợ.
Có câu nói rằng: “Nghiệp lực đáo thời, thần tri nhất tự bất năng ức huống phát không tai”, nghĩa là khi nghiệp lực đã đến lúc trổ quả, ngay cả thần thông cũng không thể nào chống cự, huống chi là những năng lực thông thường. Câu chuyện của Ngài Mục Kiền Liên là một minh chứng hùng hồn cho thấy không ai có thể thoát khỏi quy luật nhân quả, ngay cả một vị Thánh nhân. Điều này càng nhấn mạnh sức nặng của nghiệp bất hiếu với cha mẹ.
Trong Phật giáo, có năm tội nặng (ngũ nghịch trọng tội) dẫn đến đọa lạc địa ngục:
- Giết Cha
- Giết Mẹ
- Làm thân Phật chảy máu
- Giết bậc Thánh
- Phá hòa hợp Tăng
Nếu phạm một trong năm tội này, con người sẽ phải chịu quả báo xấu không cần bàn đến các nghiệp cận tử. Ngài Mục Kiền Liên, dù đã chứng quả Thánh, vẫn phải trả nghiệp bất hiếu trong tiền kiếp bằng cái chết không toàn vẹn thân thể. Tuy nhiên, với tâm thế của một bậc Thánh, Ngài đã đón nhận nó một cách hoan hỷ, xem như đó là trách nhiệm và là cách để giải thoát khỏi món nợ quá khứ, không tạo thêm oán kết.
Thầy Thiện Tuệ trả lời vấn đáp Phật Pháp
Để hiểu sâu hơn về những bài học quý báu từ cuộc đời và nghiệp báo của Ngài Mục Kiền Liên, mời quý độc giả khám phá thêm các nội dung hấp dẫn trong chuyên mục Đạo phật.
